8. kadencja, 66. posiedzenie, 1. dzień (03-07-2018)

9. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy (druk nr 2660).

Poseł Artur Zasada:

    Jednym zdaniem: będzie lepiej, tak.

    (Poseł Tomasz Jaskóła: Dla kogo?)

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu wnioskodawców, grupy posłów, przypadł mi zaszczyt przedstawienia Wysokiej Izbie projektu ustawy zmieniającej ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy.

    Przygotowany projekt ustawy przewiduje zmiany w ustawie Kodeks wyborczy dotyczące zasad wyboru posłów do Parlamentu Europejskiego w okręgach wyborczych. Dotychczasowy stan prawny w zakresie zasad ustalania liczby posłów do Parlamentu Europejskiego reprezentujących dany okręg wyborczy powodował znaczne różnice w potencjale głosów w poszczególnych okręgach wyborczych, co mogło negatywnie przekładać się na frekwencję wyborczą. Ponadto dotychczas obowiązujący system przeliczania głosów uprzywilejowywał okręgi wyborcze o dużej liczbie uprawnionych do głosowania. Zastosowany mechanizm charakteryzował efekt tzw. mandatu wędrującego, gdzie siła głosu wyborców w danym okręgu nie musiała przekładać się na mandat poselski w tymże okręgu. Warto przy tym pamiętać, że okręgi w wyborach europejskich obejmują zazwyczaj całe regiony, tymczasem mimo uzyskania wystarczającego, a niekiedy nawet znaczącego poparcia przedmiotowy mandat mógł zostać zagospodarowany przez inny, najczęściej większy pod względem liczby wyborców okręg. Tym samym do niektórych okręgów trafiały ostatecznie jedynie dwa mandaty, a w skrajnych przypadkach jedynie jeden mandat posła do Parlamentu Europejskiego, powodując w konsekwencji wyraźne niedoreprezentowanie konkretnego regionu w Parlamencie Europejskim.

    Proponowane przepisy zmieniają opisany wyżej stan rzeczy, ustanawiając zasadę, że w każdym okręgu wyborczym wybiera się co najmniej trzech posłów do Parlamentu Europejskiego. Według propozycji ustalanie liczby posłów do Parlamentu Europejskiego wybieranych w poszczególnych okręgach wyborczych każdorazowo dokonywać będzie się według jednolitej normy przedstawicielstwa, uzyskiwanej w wyniku podziału aktualnej liczby wyborców w kraju przez przyporządkowaną Polsce liczbę posłów do Parlamentu Europejskiego. Następnie odrębnie dla każdego okręgu aktualna liczba jego wyborców podzielona zostanie przez otrzymany uprzednio iloraz stanowiący jednolitą normę przedstawicielstwa. Wartość liczby całkowitej - przed przecinkiem - uzyskanego w ten sposób ilorazu oznaczać będzie liczbę mandatów przypadających w danym okręgu wyborczym. Jeżeli po przeprowadzeniu powyższego postępowania w odniesieniu do wszystkich okręgów wyborczych nie wszystkie mandaty zostałyby przyporządkowane okręgom, to pozostałe mandaty należy przydzielić tym okręgom, dla których uzyskane ilorazy odzwierciedlają kolejno najwyższe wartości po przecinku.

    Proponowane zasady przyporządkowania mandatów poszczególnym okręgom wyborczym umożliwią rzeczywiste odwzorowanie zależności pomiędzy liczbą uprawnionych do głosowania a liczbą posłów wybieranych w danym okręgu wyborczym. Wyeliminowana zostanie niezrozumiała dla wyborców i niczym nieuzasadniona rywalizacja pomiędzy okręgami o liczbę mandatów. Sposób wyłaniania reprezentantów w okręgach będzie jasny i precyzyjny, jak ma to miejsce chociażby w przypadku wyborów do Sejmu, przyczyniając się tym samym do wzrostu zainteresowania wyborami europejskimi, co z kolei bezpośrednio przekłada się na frekwencję wyborczą.

    Urealniona zostanie ponadto liczba kandydatów na listach wyborczych, która odtąd odzwierciedlać będzie potencjał danego okręgu wyborczego, co w efekcie przełoży się na wzrost poparcia dla mandatu posła. Dotychczasowe przepisy ustanawiały sztywne 10-osobowe listy kandydatów w każdym, nawet najmniejszym pod względem liczby uprawnionych, okręgu, powodując nierównowagę siły głosów oddanych na poszczególnych kandydatów.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projektowana zmiana upraszcza i ujednolica mechanizm wyborczy i czyni jego przepisy bardziej czytelnymi, likwiduje transfer mandatów między okręgami, liczbę mandatów przypadających na poszczególne okręgi wyborcze czyni funkcją jednolitej normy, nie spowoduje zwiększenia kosztów przeprowadzenia wyborów do Parlamentu Europejskiego. Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Projekt ustawy wywołuje pozytywne skutki społeczne i prawne. Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Dziękuję bardzo za uwagę. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia