8. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (19-07-2018)
21. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2671).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam projekt ustawy o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw, zawarty w druku nr 2671.
To jest ważny projekt, oczekiwany przez środowiska kombatanckie, inwalidów wojennych, żołnierzy, górników, niewidomych ofiar działań wojennych. Szczegółowe uzasadnienie mają państwo w projekcie ustawy, dlatego skupię się tylko na przedstawieniu najważniejszych zmian, które są zawarte w projekcie ustawy.
Projekt ustawy dotyczy obszaru praw przysługujących kombatantom oraz osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych, osobom deportowanym i wywiezionym do pracy przymusowej przez III Rzeszę, ZSRR, cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych, jak również działaczom opozycji antykomunistycznej oraz osobom represjonowanym z powodów politycznych.
W zakresie regulacji dotyczących kombatantów oraz osób represjonowanych projektowane rozwiązania mają na celu aktualizację i doprecyzowanie przepisów, usunięcie przepisów niestosowanych, uproszczenie procedur rozpoznawania wniosku o status kombatanta i ofiary represji, umożliwienie wznawiania postępowań administracyjnych w przypadku pojawienia się nowych dokumentów w sprawie w terminach dłuższych, niż jest to przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Jeżeli chodzi o inwalidów wojennych, to projektowane rozwiązania dotyczą przyznania, obok przysługującej im renty inwalidzkiej, dodatku do tej renty w kwocie 850 zł, waloryzowanego na zasadach i w terminie dla emerytur i rent. Rozwiązanie to stanowi realizację deklaracji Rady Ministrów wyrażonej w stanowisku wobec komisyjnych projektów ustaw i zobowiązania państwa do otaczania szczególną opieką tej grupy społecznej. Szacuje się, że uprawnieniem tym zostanie objętych ok. 2,5 tys. inwalidów wojennych.
W przypadku żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych projektowana zmiana ma na celu wyeliminowanie zróżnicowania kwoty świadczenia pieniężnego, którego wysokość obecnie uzależniona jest od liczby miesięcy trwania pracy, nie więcej jednak niż łącznie za 20 miesięcy. W wyniku tej zmiany wszyscy uprawnieni żołnierze przymusowo zatrudniani będą otrzymywać świadczenie w kwocie maksymalnej, wynoszącej obecnie 215,84 zł. Obok tego świadczenia i już przysługującego ryczałtu energetycznego w kwocie 168,71 zł uprawnionym osobom ma przysługiwać dodatek kompensacyjny w kwocie 32,38 zł. Żołnierze przymusowo zatrudniani mają uzyskać także prawo pierwszeństwa w środowiskowej opiece socjalnej oraz specjalne uprawnienia w zakresie świadczeń zdrowotnych. Wprowadzone zmiany zrównają w tym zakresie uprawnienia żołnierzy przymusowo zatrudnianych z uprawnieniami osób represjonowanych. Liczba beneficjentów tych rozwiązań szacowana jest na ok. 17 tys.
Z kolei cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych zakres ich uprawnień ma zostać poszerzony o prawo do ryczałtu energetycznego w kwocie 168,71 zł. W związku z tym ta grupa społeczna uzyska w tym zakresie uprawnienia analogiczne do uprawnień kombatantów czy też żołnierzy przymusowo zatrudnianych. Uprawnieniem tym ma być objętych ok. 230 osób.
Projektowane zmiany dotyczą także przyznania żołnierzom przymusowo zatrudnianym, cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych oraz osobom deportowanym i wywiezionym do pracy przymusowej przez III Rzeszę i ZSRR prawa do jednorazowej lub okresowej pomocy pieniężnej udzielanej przez szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Jeżeli natomiast chodzi o działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowane z powodów politycznych, to projektowane zmiany regulują kwestię zbiegu uprawnień do przysługującego świadczenia pieniężnego z uprawnieniami przysługującymi kombatantom oraz osobom represjonowanym.
W projekcie znalazły się również rozwiązania umożliwiające przekazywanie przez organy emerytalno-rentowe świadczeń pieniężnych wymienionym osobom, nawet zamieszkałym za granicą, z wyłączeniem kombatantów i osób represjonowanych już obecnie korzystających z takiego uprawnienia. Osoby, które zostały inwalidami wskutek prowadzenia działalności kombatanckiej i którym wydano legitymację osoby represjonowanej, będą mogły automatycznie otrzymać książkę inwalidy wojennego bez obowiązku stawiennictwa przed komisjami lekarskimi. Warunkiem dokonania takiej wymiany dokumentów będzie przedłożenie organowi rentowemu zaświadczenia szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż pobyt w niewoli, więzieniu czy obozie był konsekwencją prowadzenia przez wnioskodawcę działalności kombatanckiej lub działalności z nią równorzędnej w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Projektowane zmiany zawierają również regulacje dostosowujące w zakresie grupy przepisów dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych, świadczeń rodzinnych, świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, emerytur i rent z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zakładamy, że ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2019 r. Przewidywane środki na 2019 r. to prawie 40 mln zł.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Zwracam się do Wysokiego Sejmu o przyjęcie przedstawionego projektu rządowego dotyczącego ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia