8. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (12-09-2018)
6. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o pracowniczych planach kapitałowych (druk nr 2811).
Poseł Ryszard Petru:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Po tym jak PiS obniżył wiek emerytalny, Polaków, szczególnie Polki, czekają głodowe emerytury. Macie, jak widzę, pełną tego świadomość. To jest punkt pierwszy. Po drugie, na całym cywilizowanym świecie jest tak, że oprócz części publicznej, państwowej, jest część kapitałowa, gdzie ludzie odkładają pieniądze na indywidualnych kontach, inwestując je w akcje, obligacje. Tak wygląda system emerytalny we wszystkich... w większości rozwiniętych krajów Europy i świata. Niestety w poprzednim parlamencie została zabita część emerytalna, jeżeli chodzi o tę część kapitałową, i o to mam olbrzymie pretensje do Platformy Obywatelskiej, ale do was też, bo nic nie zrobiliście, żeby to powstrzymać. Ale widzę, że premierem jest premier bankowiec, który zna się na rynkach kapitałowych i powrócił do idei, że Polacy oprócz tego, co oszczędzają w systemie publicznym, znaczy, przepraszam, co obiecuje im system publiczny, muszą mieć również część emerytury z prywatnego, kapitałowego systemu emerytalnego. Chciałem powiedzieć też, że idąc do wyborów, w trakcie kampanii wyborczej Nowoczesnej wtedy jeszcze, proponowałem podobne rozwiązanie, które proponuje teraz premier Morawiecki. Mam jednak parę zastrzeżeń fundamentalnych.
Co do zasady ważne jest to, żeby promować dobrowolne dodatkowe oszczędzanie - dobrowolne, czyli według decyzji pracowników, pracodawców czy też osób indywidualnych. Zauważmy, że ten program, który państwo tworzycie, nie obejmuje osób, które pracują samodzielnie. To jest tylko i wyłącznie dla tak naprawdę dużych zakładów pracy. Miejmy świadomość tego, że to rozwiązanie, które zostało zaproponowane, oznacza, że pracodawca jest zmuszony odprowadzać za pracownika składkę i to dopiero pracownik może podjąć decyzję, czy on będzie kontrybuował w tym planie, czy też nie. Ale co w sytuacji kiedy pracodawca nie ma na to pieniędzy? Co w sytuacji kiedy ma ujemną marżę czy ma straty?
(Poseł Tadeusz Cymański: Jest projekt.)
Ja rozumiem, tylko jak nie ma pieniędzy, to nie ma z czego.
I teraz uwaga, jest rozwiązanie, które wam mogę podpowiedzieć, mianowicie Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wiem o tym, że związki zawodowe, które są waszym zbrojnym ramieniem, tego nie poprą, ale to jest jedyne rozsądne rozwiązanie, żeby z tego pracodawca mógł finansować składkę. To jest pierwsza bardzo ważna uwaga - żeby to nadmiernie nie obciążyło pracodawców.
Punkt drugi. Przypominacie sobie Jacka Rostowskiego, ministra finansów, który tutaj zrobił skok na OFE. Jakie były jego argumenty, które przekonały całą Izbę do tego, żeby nasze oszczędności zabrać? A mianowicie takie, że państwo ładowało pieniądze w ten system, w związku z tym państwo ma prawo je wybrać. Pomysł, aby do tej emerytury dopłacano ze Skarbu Państwa, jest może atrakcyjny dla przyszłych emerytów, ale jest niebezpieczny, bo pewnego dnia, kiedy zabraknie pieniędzy, przyjdzie jakiś kolejny Jacek Rostowski i znowu powie: Brakuje nam pieniędzy w kasie, zabierzemy z pracowniczych programów emerytalnych. Uważam, że z punktu widzenia czystości systemu należałoby wycofać to rozwiązanie, które mówi o tym, że to państwo ma dopłacać do emerytury tę jakby zachęcającą część składki.
I trzecia rzecz, najważniejsza, a mianowicie w co będą inwestowały fundusze. Pomysł, zgodnie z którym otwarte fundusze emerytalne inwestują wyłącznie w akcje, jest chory i niepoważny. To jest bardzo niebezpieczne. Akcje bardzo fluktuują. Na całym świecie długoterminowe oszczędności są zwykle w obligacjach, szczególnie w okresie ostatnich lat przed przejściem na emeryturę. Tutaj polityka inwestycyjna funduszu jest krytyczna. Zobaczymy, jaki wyjdzie ten projekt z komisji sejmowej. Nie może być tak, żeby państwo sugerowało, w które to inwestycje te fundusze mogą inwestować. Brakuje wam pieniędzy na inwestycje. Dobrze państwo wiecie, że skala wydatków, które ponosicie, teraz jest wyjątkowo wielka. Kolejne obietnice są nie do sfinansowania. Nie mówię o metrze warszawskim, tylko mówię o normalnych inwestycjach, które w tym momencie proponujecie, o wielkich projektach inwestycyjnych. Jest naturalna zachęta. Pamiętam, że był taki eseldowski minister prywatyzacji swego czasu, pan Kaczmarek, który też chciał, podobnie jak wy, publiczne pieniądze emerytów wkładać do tego typu inwestycji. Co jest kluczowe? Fundusze emerytalne muszą mieć normalną politykę inwestycyjną, i akcje, i obligacje, i nie tylko w Polsce, ale na świecie, żeby nie było ryzyka takiego, jakie mamy teraz, że polska giełda dołuje, kiedy inne giełdy na świecie mają się dobrze. Dlaczego dołuje? No bo wyprowadzanie środków z OFE powoduje spadek cen na giełdzie, a niepewność sądownicza, konstytucyjna powoduje, że mało kto chce do Polski wchodzić.
Podsumowując, te trzy elementy wydają mi się krytyczne. Po pierwsze, to, żeby to nie obciążało za bardzo pracodawców - proponuję, żeby te składki były płacone z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Po drugie, proponuję wyjąć tę... znaczy, nie uruchamiać dopłaty ze strony Skarbu Państwa, dlatego że to rodzi pokusę, że przyjdą kiedyś inni politycy i położą na tym łapę, a Polacy w tym momencie nie mają zaufania do prywatnych systemów emerytalnych. (Dzwonek) I trzecia rzecz, ostatnia - ważne, w co fundusze będą inwestowały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia