8. kadencja, 68. posiedzenie, 2. dzień (13-09-2018)

18. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 2697).

Poseł Andrzej Matusiewicz:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Przedstawiam stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość w sprawie wniesionego przez Komisję do Spraw Petycji projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, druk sejmowy nr 2697.

    Projekt ten dotyczy zmian w przepisach określających rozpatrywanie skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy. Celem zmiany jest wyeliminowanie tzw. instytucji przedsądu, tj. wstępnej kontroli skargi kasacyjnej w składzie jednoosobowym na posiedzeniu niejawnym, gdzie bardzo ogólnie formułowane kryteria decydują o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania. To jest art. 398⁹ k.p.c. Te podstawowe przesłanki to istotne zagadnienie prawne w sprawie, to również wykładnia przepisów, które budzą wątpliwości, lub istnienie rozbieżności w orzeczeniach, to nieważność postępowania i kwestia, czy skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. W związku z tym projekt postuluje rozpoznawanie skarg w składzie trzyosobowym bez przedsądu. Projekt likwiduje też orzekanie reformatoryjne przez Sąd Najwyższy, uchylając art. 398¹⁶ Kodeksu postępowania cywilnego, co nie zostało właściwie uzasadnione w tym projekcie.

    Mamy do tego projektu opinię podmiotów zainteresowanych, m.in. opinię Sądu Najwyższego, w której zwraca się uwagę na to, że jak nie było przedsądu w roku 2000, to w Izbie Cywilnej zalegało ponad 8 tys. spraw do rozpoznania, kilka lat trwały postępowania w zakresie skargi kasacyjnej. Gdy wprowadzono przedsąd, to przypomnę, że nie od razu te postanowienia przedsądowe były uzasadniane, dopiero od roku 2007, dokładnie od 16 czerwca, po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

    Można by rozważyć również zażalenie tzw. poziome, czyli w składzie trzech sędziów, co wynika z opinii Sądu Najwyższego. To jest zażalenie na postanowienie odmowy przyjęcia skargi lub orzekanie w sprawie przedsądu w składzie trzech sędziów, a nie jednego.

    Opinia Naczelnej Rady Adwokackiej - za zniesieniem przedsądu, opinia Krajowej Rady Sądownictwa - przeciw zniesieniu przedsądu, gdyż sparaliżowałoby to działania Izby Cywilnej, Prokuratoria Generalna - przeciw zniesieniu przedsądu, ale bierze ona pod rozwagę również rozpoznanie w składzie trzyosobowym i postuluje korpus wyspecjalizowanych pełnomocników, którzy mieliby wyłącznie prawo wniesienia skargi kasacyjnej. Jest również stanowisko rządu w tej sprawie. Rząd jest za pozostawieniem przedsądu. Zwraca uwagę w swojej opinii, że powinno zawierać pełne uzasadnienie, z czym, wiadomo, są problemy, bo nieraz te uzasadnienia są bardzo lakoniczne. Oczywiście podnosi również, że nastąpi znaczne zwiększenie liczby spraw wpływających do Sądu Najwyższego, gdyby tego przedsądu nie było. Jest jeszcze kwestia wyłączenia z kompetencji Sądu Najwyższego uprawnień do merytorycznego rozpoznania, tj. do wydania wyroku reformatoryjnego, gdzie ten projekt to znosi.

    Na koniec trzeba podkreślić, że Rada Ministrów w konkluzji swojego stanowiska z 11 września nie rekomenduje prowadzenia dalszych prac nad komisyjnym projektem ustawy o zmianie ustawy o k.p.c., o Kodeksie postępowania cywilnego. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia