8. kadencja, 68. posiedzenie, 2. dzień (13-09-2018)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie w sprawie 215. rocznicy urodzin Maurycego Mochnackiego

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 13 września 1803 r. urodził się Maurycy Mochnacki - polski działacz i publicysta polityczny, jeden z teoretyków polskiego romantyzmu, pianista. Był uczestnikiem i kronikarzem powstania listopadowego, członkiem Związku Wolnych Polaków i Towarzystwa Patriotycznego.

    Odebrał wychowanie domowe w duchu patriotycznym. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Tu przeżył pierwsze zetknięcie z rosyjskim aparatem policyjnej przemocy. Napadnięto go we własnym mieszkaniu, a gdy próbował bronić się przed atakiem żandarmów, wywleczono go z domu, zaaresztowano i przez ponad miesiąc zmuszano do publicznych robót w ogrodach Belwederu. Mochnackiego czekały kolejne szykany - w roku 1823 spotkało go ponowne uwięzienie trwające niemal rok. Tym razem powodem była przynależność do Towarzystwa Wolnych Polaków. Pozbawiony możliwości zasiadania na rządowych posadach stał się Mochnacki publicystą i wydawcą czasopism. W tym czasie był uczestnikiem niemal wszystkich tajnych związków młodzieży wojskowej wymierzonych przeciwko caratowi. Od początku 1829 r. był członkiem sprzysiężenia Piotra Wysockiego, który miał dać sygnał do wybuchu powstania listopadowego. Walczył w powstaniu nie tylko piórem, ale i z bronią w ręku. Nie przyjął wręczonej mu nominacji oficerskiej, lecz jako zwykły szeregowiec 1. Pułku Strzelców Pieszych brał udział w bitwie pod Olszynką Grochowską. Raniony, po krótkiej rekonwalescencji - już w stopniu oficera - walczył pod Ostrołęką, pod Okuniewem, nad Liwcem i pod Wawrem. W bitwie ostrołęckiej ponownie ranny, zakończył czas czynnej walki w powstaniu. Resztę powstania spędził u boku dyktatora Jana Krukowieckiego jako jeden z jego najbliższych współpracowników.

    Za męstwo w czasie powstania nagrodzono go odznaczeniem Virtuti Militari. 3 ostatnie lata życia, 1831-1834, a więc okres tuż po powstaniu, spędził we Francji. Na ziemiach polskich groziła mu śmierć - zaocznie skazano go na powieszenie za udział i rolę w powstaniu. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia