8. kadencja, 69. posiedzenie, 1. dzień (02-10-2018)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie z okazji 605. rocznicy zawarcia unii w Horodle

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W październiku 2018 r. obchodzimy 605. rocznicę zawarcia unii polsko-litewskiej w Horodle.

    W dniu 2 października 1413 r. została zawarta unia pomiędzy Królestwem Polskim i Wielkim Księstwem Litewskim, która zapewniła obu państwom pokój, możliwość dalszego rozwoju oraz stabilizację polityczną. Potwierdzała trwałość związku pomiędzy stronami przy jednoczesnej niezależności Litwy. Unia horodelska wprowadziła instytucję odrębnego wielkiego księcia na Litwie, wybieranego przez króla Królestwa Polskiego za radą i wiedzą bojarów litewskich oraz panów polskich. Dla omawiania ważnych spraw dotyczących Korony i Litwy przewidziano wspólne zjazdy. Sojusz w Horodle nadał 47 rodom litewskim polskie herby szlacheckie, a katolickim bojarom litewskim przywileje szlacheckie, jakimi cieszyła się polska szlachta.

    Podpisanie unii horodelskiej było ważnym krokiem Polski i Litwy prowadzącym do zjednoczenia obu państw w formie nowego bytu politycznego, czyli Rzeczpospolitej Obojga Narodów. To, co wydawało się czasową unią personalną, przemieniło się w związek dwóch państw, społeczeństw i kultur. Sprawa unii w Horodle miała także szerszy kontekst europejski. Blok luksemburski połączony został z całą dynastią Jagiellonów, co nadało unii wielkie znaczenie i świadczy o mądrości politycznej jej twórców. Polsce wyznaczono zatem bardzo dobre miejsce w Europie, a zarazem uzyskano szerokie poparcie międzynarodowe dla nowego związku Polski i Litwy.

    Jagiełło, zaspokajając na tym etapie dążenia panów polskich, bojarstwa litewskiego i Witolda, przekuł akt unii w sukces nie tylko wewnętrzny, ale także zewnętrzny, znacznie osłabiając pozycję zakonu, a zarazem wzmacniając własną na arenie europejskiej. Unia w Horodle dobitnie pokazała Europie, a w szczególności zakonowi, że oba państwa stanowią jedność. Państwu krzyżackiemu zadano zatem kolejny cios po Grunwaldzie i zawarciu przymierza z Lubowli. Teraz to Polska wraz z Jagiełłą rozpoczynała chrystianizację Żmudzi - podróż misyjna po zjeździe w Horodle, chrystianizacja bojarów żmudzkich, wyznaczenie Miedników na siedzibę przyszłego biskupstwa - przez co podkopywała moralną rację bytu zakonu w tej części Europy. Polska wraz z Litwą zadały państwu zakonnemu klęskę militarną, polityczną oraz ideologiczną. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia