8. kadencja, 69. posiedzenie, 1. dzień (02-10-2018)
5. i 6. punkt porządku dziennego:
5. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2854).
6. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 2852).Poseł Paulina Hennig-Kloska:
Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Panie Ministrze! Szczerze mówiąc, skandaliczne słowa wygłosił pan minister, bo jednak chodzi o szacunek dla pracy posłów, którzy w oparciu o własną wiedzę, bez legislatorów rządowych, bez całej machiny, co jest ciężkie, piszą projekty ustaw, które składają wcześniej, a potem rząd kopiuje to do swoich propozycji. Odrzucać to w pierwszym czytaniu tylko i wyłącznie dlatego, że są to projekty opozycji, to nie przystoi, panie ministrze, powiem szczerze. (Oklaski) Warto się nad nimi pochylić, dobrze by było, żeby oba projekty sumiennie... żeby trafiły do podkomisji, skoro część tych przepisów po prostu skopiowaliście do swojego rozwiązania.
Szanowni Państwo! Chciałabym przedstawić druk nr 2852, o którym pan minister już tutaj powiedział, że ma zamiar wnioskować, żeby go odrzucić, zawierający zmianę ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Co proponujemy w tych przepisach? Proponujemy, o czym była już tutaj mowa, zmianę przepisów dotyczących naliczania podatku dochodowego od osób fizycznych, które nabyły nieruchomość i zbyły ją przed upływem 5 lat, ale nabyły ją w międzyczasie w drodze spadku, podziału majątku będącego następstwem rozwodu bądź ustanowienia separacji. Tak dokładniej chodzi o podstawę naliczania tego podatku względem spadkobierców swoich małżonków, ojców, dziadków oraz małżonków rozwiedzionych i pozostających w separacji.
Przepisy te są przedmiotem licznych kontrowersji w orzecznictwie, w opiniach środowisk prawniczych i finansowych i są zdecydowanie krzywdzące dla podatników. Obecne przepisy powodują paradoksalną w zasadzie sytuację, w której zbycie majątku będącego współwłasnością małżeńską nie stanowi podstawy do naliczenia podatku w jednym dniu, a w drugim, gdy jeden ze współmałżonków np. umiera, stanowi już podstawę do naliczenia podatku, właśnie w przypadku śmierci, rozwodu, separacji, jakby drugi współmałżonek, dzieci zmarłego, wnuki ponownie tę nieruchomość nabywali, bo tak z punktu widzenia przepisów podatkowych należy to rozumieć. Takie podejście organów podatkowych prowadzi do sytuacji, że dziedziczenie majątku po małżonku, rodzicach, dziadkach traktowane jest jako ponowne nabycie nieruchomości lub praw do tych nieruchomości, które w zasadzie już wcześniej stanowiły własność spadkobiercy, zwłaszcza np. w przypadku wspólnoty majątkowej małżonków.
Dość ważne jest tu to, by podkreślić, że mamy dużo większą uciążliwość obecnego rozwiązania dla obywateli, którzy takim prawem są obejmowani, w stosunku do korzyści, które z drugiej strony płyną z tego przepisu dla budżetu państwa. Śmierć współmałżonka często powoduje drastyczne pogorszenie warunków życia drugiego małżonka, często obniżenie dochodów gospodarstwa domowego. Po prostu zamiast dwóch świadczeń pozostaje jedno, a często obciążające koszty życia, te podstawowe, niewiele się zmniejszają. Tymczasem jeżeli chodzi o wpływy podatkowe do budżetu państwa, to w 2015 r. podatek z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych zapłaciło niecałe 100 tys. podatników, a wpływy z tego tytułu wyniosły 210 mln zł, co stanowi 0,25% wpływów podatkowych od osób fizycznych, czyli tak naprawdę pokazuje to, że jest to jakiś tam promil, nieistotny z punktu widzenia całego budżetu państwa. Natomiast jeżeli uwzględnimy, że tylko część tych wpływów zostanie pomniejszona w związku ze zwolnieniem spadkobierców z tego podatku, to szacujemy, że będzie to koszt w wysokości 50 mln zł, czyli mniej więcej 1/4 tego, co w tej chwili z tytułu tego podatku od zbycia nieruchomości i praw majątkowych wpływa do budżetu państwa.
Proponujemy, krótko mówiąc, by śmierć jednego ze współmałżonków, rodzica, dziadka, a także rozwód czy separacja nie wywierały wpływu na bieg terminu 5 lat od nabycia nieruchomości.
Pan minister, tak jak powiedziałam, jednoznacznie stwierdził, że sugeruje, by ten projekt odrzucić. Nie widzę powodu. W gruncie rzeczy nie ma żadnej podstawy, żeby ten projekt odrzucać. On swobodnie wspólnie z projektem rządowym może trafić do Komisji Finansów Publicznych, by potem dalej nad tymi rozwiązaniami pracować.
I takie moje istotne pytanie do pana ministra, który powiedział, że projekt rządowy jest szerszy. Chciałam zapytać: Czy zmiana terminu 5 lat, biegu terminu 5 lat od nabycia nieruchomości w waszej ustawie dotyczy tylko i wyłącznie osób, które nabywają prawo do spadku, czy dotyczy wszystkich zstępnych, ale także czy ona dotyczy również podziału majątku w wyniku rozwodu czy też separacji? Szanowni państwo, kuriozalna sytuacja: Czy w przypadku dziedziczenia spadku, zwłaszcza przy wspólnocie majątkowej, wyobrażamy sobie taką sytuację, że... Małżonka nabywa spadek po mężu, ale stwierdza, że nieruchomości, którą odziedziczyła w całości, której już w tej chwili jest jedynym właścicielem, nie jest w stanie utrzymać. Ma jedną emeryturę zamiast dwóch, jest jej ciężko utrzymać fizycznie tę nieruchomość i stwierdza, że chce ją zbyć, wręcz życie zmusza ją do tego, żeby ją zbyć. I dziś musi od tego płacić podatek dochodowy, mimo że w zasadzie nie nabyła żadnych nowych praw, bo ta nieruchomość stanowiła wcześniej majątek wspólnoty małżonków, od którego odprowadzano sumiennie podatek, bo pieniądze, za które, jak rozumiem, małżonkowie nabyli daną nieruchomość, były opodatkowane w taki czy inny sposób za życia tego małżonka.
Jednak z taką samą sytuacją bardzo często mamy do czynienia w przypadku rozwodów. Żona bita przez męża od męża odchodzi, sąd przyznaje jej nieruchomość stanowiącą wspólność majątkową - mieszkanie. Żony po rozwodzie z mężem nie stać na zapłacenie podatku z tego tytułu. Pozostaje często z dwójką dzieci, alimenty są nieraz płacone, nieraz nie, różnie bywa, jej sytuacja majątkowa zdecydowanie się pogarsza. I karą za to, że postanowiła przestać być ofiarą w swoim związku małżeńskim i usamodzielnić się, odejść od tyrana, jest zapłacenie podatku od nieruchomości, którą przyznał jej sąd w ramach podziału masy majątkowej objętej wcześniej wspólnością.
Stawiam pytanie, czy państwa projekt ustawy taką sytuację reguluje i w jakim zakresie. Podobne pytanie stawiam panu ministrowi. Czy wasz projekt rozwiązuje tę kwestię na ewentualność orzeczenia separacji między małżonkami, która w analogiczny sposób może powodować taką sytuację, w której małżonka, która jest pokrzywdzoną i z której winy nie orzeka się rozwodu, tylko orzeka się go z winy współmałżonka, może zostać pokrzywdzona wskutek tego, że będzie miała dodatkowe obciążenia podatkowe, podczas gdy jej status majątkowy bardzo często w tym momencie wcale się nie poprawia, a wręcz przeciwnie, pogarsza się? Tyle z mojej strony. Jeżeli będą jakieś pytania ze strony pań posłanek, panów posłów, to oczywiście służę odpowiedzią. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia