8. kadencja, 69. posiedzenie, 2. dzień (03-10-2018)

23. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o pracowniczych planach kapitałowych (druki nr 2811 i 2824).

Poseł Ryszard Petru:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Po pierwsze, chcę stwierdzić, że ta inicjatywa jest potrzebna. W całej Europie ludzie oszczędzają w następujący sposób: wpłacają do państwowego systemu, który jest systemem redystrybucyjnym, a oprócz tego mamy filar kapitałowy. I to punkt pierwszy.

    Punkt drugi jest taki, że jednak po tym, co się stało z OFE, tj. po skoku, którego dokonała Platforma - i wy też nad tym głosowaliście - jest brak zaufania Polaków do trwałości takiego systemu, do oszczędzania kapitałowego. Uważam, że to jest fundamentalny problem, z którym będziemy się zmagać. Polacy bowiem nie wierzą w to, że taki system może trwać długie lata. A tutaj potrzebny byłby konsensus polityczny, bo tak naprawdę systemu emerytalnego nie robimy na 5, 10 lat, tylko na bardzo długi okres, 50 albo 100 lat.

    Powiem szczerze, chciałbym poprzeć ten program, ale widzę kilka wad i prosiłbym o dokładną odpowiedź na pytanie, dlaczego tego typu rozwiązania, o których powiem, nie mogą być wprowadzone.

    Pierwsza rzecz i fundamentalna - i państwo powiedzą, jakie są ryzyka polityczne z tym związane - jest taka, że ten program nie przewiduje renty dożywotniej, czyli możliwości wypłaty emerytury do ostatnich dni życia. Jakie jest główne ryzyko polityczne? To jest ryzyko tego, co robicie, mianowicie takie, że za kilka lat ludzie będą mieli zgromadzone jakieś oszczędności, pojawi się znowu Rostowski Jacek albo ktoś taki jak on i powie: Słuchajcie, tuż przed wyborami zmienię ten program emerytalny na normalny program inwestycyjny i możecie sobie te pieniądze wypłacić nie w postaci emerytury, tylko w postaci gotówki. Załóżmy, że taka sytuacja może być za 10 lat. I państwo widzicie, to jest poważny problem, bo ten system poprawką to umożliwia. Co więcej, nie będzie można wprowadzić potem, po przyjęciu tej ustawy, zapisu o emeryturze dożywotniej, bo to będzie zmiana reguł gry i zgodnie z konstytucją czy zasadami prawa nie można pogarszać sytuacji uczestników. Czyli to jest pierwszy fundamentalny problem - nie tylko taki, że brakuje tej formy wypłaty, bo co do zasady emerytura powinna być emeryturą, ale to powoduje olbrzymie ryzyko polityczne takie, że ktoś kiedyś, w inny sposób niż Jacek Rostowski i Platforma Obywatelska, nie tyle położy łapę na tych oszczędnościach, ile da ludziom możliwość wypłaty tych pieniędzy tuż przed wyborami. A państwo dobrze wiecie, dobrze znacie się na tym, jak można zachęcać ludzi do głosowania na siebie poprzez wypłatę środków w ten czy w inny sposób. To jest pierwsza kwestia.

    Druga jest taka, że ten program tak naprawdę nie będzie obejmował osób ubogich. To znaczy, one nie będą w stanie dopłacić z własnych pieniędzy do składki pracodawcy. W żaden sposób tego nie adresujecie. W związku z tym miejmy świadomość tego, że to jest dla średniozamożnych i zamożnych. Osoba, która naprawdę nie jest w stanie oszczędzać, która nie jest w stanie funkcjonować do pierwszego, nie będzie w stanie co miesiąc odbierać sobie od konsumpcji składki, która dla niej będzie bardzo wysoka.

    Po trzecie, oczywiście program ten, co jest ważne... Pan poseł Cymański wskazywał na młodych ludzi. Panie pośle, większość z nich nie będzie pracowała w firmach. Są raporty Banku Światowego - teraz są prace w Komisji Europejskiej - jak zmieniała się będzie praca. Coraz mniej będziemy pracować w ramach zatrudnienia, coraz więcej będziemy pracować w ramach samozatrudnienia. Zmienia się model pracy. Taki jest trend światowy, możemy się z tym zgadzać lub też nie. I miejmy świadomość tego, że trzeba programy tworzyć dla tych właśnie, którzy nie będą pracownikami w rozumieniu takim, że są zatrudnieni, że jest pracodawca.

    Kolejna kwestia. Apelowałem i proponowałem, żeby składka pracodawcy mogła być opłacana z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. To by po prostu dało możliwość przeżycia firmom, które mają gorsze wyniki finansowe. Oczywiście ten program będzie wsparciem dla Giełdy Papierów Wartościowych, która ledwo zipie po tym, jak została położona łapa na OFE, ale polityka inwestycyjna zapisana w tej ustawie jest bardzo restrykcyjna. Oczywiście to ma te zalety, że jest ona relatywnie bezpieczna, ale wady takie, że pieniądze z PPK mogą nie być dla małych i średnich firm formą pozyskania kapitałów. To nie jest dobrze, dlatego że pamiętajmy o tym, że polskie firmy nie mogą pozyskać kapitału na rynkach globalnych, mogą pozyskać tylko w Polsce. Kiedyś giełda była takim miejscem. Po aferze Getbacku - którą trzeba bardzo dokładnie wyjaśnić, sądzę, że będzie potrzebna komisja sejmowa, prawdopodobnie w przyszłym parlamencie - teraz firmy nie będą mogły wyemitować obligacji, bo nikt w obligacje nie wierzy.

    Podsumowując. Proszę państwa, to jest program potrzebny. Uważam, że te zmiany, o których mówię, są fundamentalne i nie mają charakteru politycznego, tylko techniczny. Gdyby one zostały wprowadzone, ja jestem skłonny taki program poprzeć. Bez tych zmian będę zmuszony wstrzymać się od głosu. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia