8. kadencja, 7. posiedzenie, 1. dzień (29-12-2015)

6. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2016 (druk nr 146).

Poseł Sławomir Neumann:

    Panie Marszałku! Pani Premier! Wysoka Izbo! Na początek chciałem pani premier podziękować, bo to rzadki przypadek w tej kadencji parlamentu, że możemy zająć się ustawą rządową, a nie poselską. Ja wiem, że to jest sukces trochę przypadkowy, bo art. 221 konstytucji mówi, że inicjatywa ustawodawcza w zakresie ustawy budżetowej przysługuje wyłącznie Radzie Ministrów, i nie mogliście tego państwo zrobić jako inicjatywy poselskiej, ale już nawet za to warto podziękować, bo do tej pory pracujemy tylko i wyłącznie nad ustawami poselskimi. Mamy generalnie dzień lub dwa czasu na to, żeby się tym zająć.

    Pani Premier! Otrzymaliście w spadku po rządzie Platformy dobry budżet, otrzymaliście gospodarkę, która rozwija się w dobrym tempie, i zepsuliście budżet, a szczególnie zepsuliście go po stronie dochodowej, o czym pan profesor zdążył wcześniej powiedzieć. Wyjątkowo optymistycznie, nierealistycznie przyjęliście dochody budżetu państwa zawyżone, praktycznie nie do zrealizowania. I nie byłoby w tym jeszcze nic złego, gdyby nie to, że pod te dochody zaplanowaliście wydatki budżetowe, które te dochody mają pokryć. To jest budżet niebezpieczny nie na 2016 r. To jest budżet niebezpieczny na kolejne lata, bo on da podstawę do budowania budżetów na lata 2017, 2018 i trudno wam będzie spiąć budżet roku 2017, mimo nawet tego, żeście zepsuli regułę wydatkową wprowadzoną przez Platformę. To jest bardzo ryzykowny budżet.

    Ale że obiecaliście nam, Polakom, bilans otwarcia czy też bilans zamknięcia, to ja wykorzystam kilka cytatów z projektu budżetu i uzasadnienia, które pani premier i rząd pani premier Szydło złożyli do Sejmu, żeby ten bilans otwarcia za państwa podać.

    Pierwszy z cytatów: Gospodarka polska znajduje się na ścieżce szybkiego wzrostu, począwszy od II kwartału 2013 r., rosnąc w tym okresie w tempie nieznacznie tylko niższym od długookresowej średniej. To jest cytat. I warto też zauważyć, że polska gospodarka w tych ostatnich siedmiu czy właściwie ośmiu latach wykazywała się najwyższym tempem wzrostu. (Oklaski)

    (Głos z sali: Gdzie to jest?)

    (Poseł Kazimierz Plocke: W uzasadnieniu.)

    Jeśli przyjmiemy porównywalne skumulowane tempo wzrostu gospodarczego, to w latach 2008-2014 osiągnęliśmy ponad 24% wzrostu i Polska była liderem w Unii Europejskiej. Taki stan gospodarki państwo otrzymali i przyznajecie to w projekcie budżetu.

    Drugi cytat: W wyraźnym trendzie wzrostowym utrzymuje się eksport, któremu sprzyja relatywnie wysoka konkurencyjność polskich przedsiębiorstw oraz poprawa dynamiki aktywności na polskich głównych rynkach eksportowych. Znajduje to swoje odbicie w wyższej dynamice produkcji przemysłowej oraz inwestycji, w szczególności w kategorii tzw. zakupów obejmujących maszyny i urządzenia oraz środki transportu. Nierównowaga zewnętrzna polskiej gospodarki kształtuje się obecnie na najniższym poziomie od połowy lat 90., czyli polska gospodarka, sami to przyznajecie, też jest w fazie dobrego rozwoju. (Oklaski) Nie ma Polski w ruinie już dzisiaj, dzisiaj jest świetny rozwój Polski.

    Kolejny cytat: Poprawa sytuacji gospodarczej w ubiegłym roku, w tym wyraźne przyspieszenie tempa wzrostu inwestycji, przełożyła się na poprawę sytuacji na rynku pracy. W przypadku inwestycji w sektorze rynkowym po silnym spadku w latach 2009-2010 od 2011 r. obserwuje się odbudowę ich udziału w PKB pomimo relatywnie niekorzystnej sytuacji w otoczeniu zewnętrznym. Prognozuje się, że realne tempo wzrostu inwestycji ogółem wyniesie 8,6% w 2015 r. i 7% w 2016 r. Dla porównania możemy podać, że w latach 2008-2014 wzrost inwestycji, ten skumulowany wzrost, wyniósł w Polsce prawie 26%, i jest to pierwsze miejsce w Unii Europejskiej w tych latach. (Oklaski) Tylko cztery kraje zanotowały dodatni wzrost inwestycji w porównaniu z rokiem 2007. To jest też ten stan gospodarki, którą Platforma zostawiła rządowi Prawa i Sprawiedliwości.

    Następny cytat: W 2014 r. przeciętne zatrudnienie w gospodarce narodowej wzrosło, co pozwoliło na relatywnie duży spadek stopy bezrobocia rejestrowanego na koniec roku. Oczekuje się, że pozytywne tendencje na rynku pracy będą kontynuowane i przeciętne zatrudnienie w gospodarce narodowej wzrośnie o 0,9% w 2015 r. i 0,8% w 2016 r. (Poruszenie na sali) To jest cytat z waszego budżetu, złożonego przez wasz rząd.

    (Głos z sali: Z waszego.)

    Poprawa sytuacji gospodarczej znalazła swoje odzwierciedlenie także w przypadku rynku pracy. Warto zauważyć, że w latach 2008-2014 przyrost liczby pracujących był jednym z najwyższych w Unii Europejskiej. Pod tym względem wyprzedziły nas tylko Niemcy i Wielka Brytania. (Oklaski) Dzięki temu wzrostowi dzisiaj zatrudnienie jest rekordowe. Dzisiaj, jak nigdy od 1989 r., pracuje w Polsce ponad 16 mln ludzi. W 2007 r., kiedy Platforma przejmowała od państwa rządy, byliśmy na ostatnim miejscu w Unii Europejskiej pod względem stopy bezrobocia, ona była najwyższa w Europie - to tak dla porównania - dzisiaj Polska jest krajem z niskim bezrobociem, bezrobociem ciągle malejącym, z ludźmi, którzy pracują na umowy o pracę, na różne inne umowy, ale pracują i zarabiają pieniądze.

    W tendencji wzrostowej znajduje się konsumpcja prywatna. To także cytat z tego budżetu. Wzrost konsumpcji prywatnej w tym analizowanym okresie, czyli od 2008 r. do 2014 r., wyniósł prawie 22%, i to także był najlepszy wynik wśród krajów europejskich. (Oklaski) Tak wygląda ta Polska w ruinie, tak wyglądają prawdziwe liczby, do których dzisiaj wy się przyznajecie. Jeszcze dwa miesiące temu nie przyjmowaliście tej statystyki w ogóle do wiadomości, dzisiaj na te same liczby się powołujecie, pisząc projekt budżetu. (Poruszenie na sali)

    Coraz większą rolę we wzroście PKB odgrywa popyt krajowy, który w IV kwartale 2013 r. stał się głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego. Przewiduje się, że wzrost gospodarczy w Polsce w 2015 r. wyniesie 3,4%, by w 2016 r. przyspieszyć do 3,8%. Domyka się luka produktowa w relacji do potencjalnego PKB i wyniesie ona minus 0,4% w 2015 r. i minus 0,2% w 2016 r. wobec minus 0,5% w 2014 r. Przeciętne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej w tych latach, 2008-2014, w ujęciu realnym wzrosło o 17%, a przeciętna emerytura o 26% w ujęciu realnym. (Oklaski) To są dokonania tych 8 lat rządów Platformy i PSL, które tak państwo postponowaliście jeszcze dwa miesiące temu.

    Pozycja rankingowa - w kilku rankingach - Polski dla porównania z tym, co państwo zostawiliście wtedy w tym waszym bilansie otwarcia czy też naszym otwarcia, a waszym zamknięcia. Ranking Banku Światowego - Doing Business: w 2007 r. byliśmy na 75. miejscu, dzisiaj jesteśmy na 25. miejscu. To jest efekt działań rządu Platformy Obywatelskiej. Indeks Wolności Gospodarczej: w 2007 r. 86. miejsce, dzisiaj 42. miejsce. To jest efekt rządów Platformy Obywatelskiej. Indeks Percepcji Korupcji, która tak bardzo was interesuje: w 2007 r. 61. miejsce, dzisiaj 35. miejsce, po 8 latach rządów Platformy. I Globalny Indeks Konkurencyjności - 51. miejsce w 2007 r. i 43. miejsce w 2015 r.

    (Poseł Grzegorz Długi: Ale do rzeczy.)

    To jest efekt - do którego państwo także przyznają się we własnym projekcie budżetu - rządów Platformy Obywatelskiej, tej Polski w ruinie, która, okazuje się, nagle zaczęła się rozwijać.

    I co zrobiliście z tym dobrym budżetem, który wam zostawiliśmy? Zepsuliście go w kilku miejscach.

    Pierwszy element, o czym pan minister wspomniał, to oczywiście przestrzelona inflacja.

    (Głosy z sali: Ooo...)

    Oczywiście 1,7% inflacji to jest mało realny wskaźnik. I wy to wiecie, i my to wiemy. Mieliście okazję to poprawić. Nowelizowaliście budżet tegoroczny, wiecie, że już w tym roku cel inflacyjny czy projektowana inflacja, a właściwie deflacja, minus 0,2%, nie będzie zrealizowany, będzie prawdopodobnie minus 0,8%. Nie poprawiliście i złe wskaźniki przyjęliście na rok przyszły, a inflacja zaburza absolutnie stronę dochodową. Inflacja tak zaplanowana zawyża wam dochody przy podatku VAT, panie profesorze, doskonale pan o tym wie, nie będzie realizacji tak wysokich dochodów, nie będzie możliwości sfinansowania tak wysokich wydatków, bo ta dziura wam powstanie, będziecie musieli zwiększać deficyt.

    Dochody z nowych podatków, które państwo założyli, są też dość ryzykowne. Tych podatków jeszcze nie ma, nie są uchwalone, wiem, że macie możliwość i umiecie to robić walcem, przegłosować ustawy w ciągu jednego dnia, ale tych podatków jeszcze w gospodarce nie było i trudno prognozować, czy tak optymistyczne założenia będą zrealizowane, czyli 7,5 mld rzeczywiście do budżetu wpłynie. To jest drugi element po stronie dochodowej, który jest wyjątkowo ryzykowny dla budżetu.

    Trzeci element to dochody z NBP. One mogą się pojawić, ale bywały lata, że nie pojawiały się w budżecie, a wy macie 3,2 mld wpisane na sztywno, że NBP na pewno wam z dywidendy zapłaci. Nie wiemy, jaki będzie wynik finansowy Narodowego Banku Polskiego, bo tego dowiemy się na koniec roku, i nie wiemy, na co on będzie przeznaczony.

    Jest oczywiście też planowany wzrost PKB o 3,8% i on jest możliwy rzeczywiście. Oczywiście warunek jest jeden, o czym wspomniał pan prof. Żyżyński, że otoczenie zewnętrzne pozwoli nam na to, że będziemy się spokojnie jako świat rozwijać, że kryzys, który dotyka dzisiaj kraje takie jak Chiny, Indie, Brazylia czy Turcja, nie przeleje się w kryzys globalny, że nie będzie trzeciej fali kryzysu, bo jeżeli będzie, to i to będzie zagrożone.

    Popsuliście regułę wydatkową, która oczywiście dzięki temu, że zmieniliście wzór i przyjęliście do podstawy inflację na poziomie 2,5% jako cel inflacyjny NBP, a nie jako rzeczywistą inflację, daje wam możliwość zwiększania wydatków prawie o 17 mld. Wykorzystaliście tę regułę, żeby zwiększyć wydatki, wiedząc, że po stronie dochodowej możecie mieć kłopot z realizacją tych dochodów. To jest jeszcze większe ryzyko i pokazuje rynkom finansowym, że państwo niekoniecznie musi mieć stabilne finanse, bo zepsuliście coś, co gwarantowało stabilność finansów, a rynki finansowe finansują nasz dług. To, co za chwilę będzie kosztem obsługi długu, także po stronie kosztowej, moim zdaniem macie źle skalkulowane. Bo dzisiaj już wyraźnie widać, że koszt obsługi długu będzie znacząco wyższy niż to, co jest zaplanowane dzisiaj.

    (Poseł Krystyna Skowrońska: Tak będzie.)

    Nie dlatego, że Platforma źle zaplanowała, tylko dlatego, że wy w ciągu miesiąca zrobiliście taki zamęt w Polsce, że inwestorzy finansowi boją się tu inwestować i będą chcieli wyższych odsetek od papierów dłużnych, to już widać.

    Pan profesor wspominał o tym, że zdjęto nam procedurę nadmiernego deficytu, ale jak zauważycie, nie spadły stopy procentowe, nie spadła rentowność naszych obligacji mimo zdjęcia tej procedury. Mamy cały czas wysokie stopy procentowe i mimo wszystko ryzyko wejścia w kolejną procedurę nadmiernego deficytu wcale nie musi ich obniżyć, a może je zwiększać. Ba, jest kolejne ryzyko, olbrzymia część długu publicznego to dług u zagranicznych inwestorów, w obcej walucie. Nie wiem, skąd wasza wiara w to, że złotówka się umocni, skąd wasza wiara w to, że będzie 4,03 zł na koniec roku w złotówkach. Jeżeli będzie tak, jak jest dzisiaj, czyli osłabianie złotówki będzie regularnie następowało dzięki tym działaniom, które podejmujecie w sferze politycznej, strasząc wszystkich inwestorów na zewnątrz, to się okaże, że obsługa długu zagranicznego będzie znacznie bardziej kosztowna, nie tylko dlatego, że wzrośnie oprocentowanie obligacji, ale także dlatego, że będzie dalsze osłabianie złotówki. Koszty, które macie zaplanowane po stronie wydatków na obsługę długu, będą zbyt niskie. To są działania, które podejmujecie zupełnie w innych sferach, ale one działają na strukturę gospodarki, działają na finanse publiczne.

    Uderzacie w instytucje finansowe, które generalnie kupują polskie obligacje. One będą chciały wyższych dochodów, bo wy obkładacie ich podatkiem. Sami zapłacimy za to samo, tylko ten koszt długu będzie znacznie, znacznie większy. To jest szykowanie sobie kłopotu na przyszły rok, na kolejny budżet, ponieważ przyjęliście jako trwałe dochody jednorazowe. Te dochody z aukcji, które proponowaliśmy ująć w tym roku i zmniejszyć deficyt, dałyby wam taką poduszkę na lata przyszłe. Wy te dochody traktujecie właściwie jak powtarzalne, a ich przecież nie będzie.

    Jednocześnie pod te dochody prognozujecie wydatki, i to wydatki sztywne, bo projekt ˝Rodzina 500+˝ jest sztywnym, wielkim wydatkiem w budżecie, to będzie ponad 20 mld zł sztywnych wydatków rokrocznych. Macie finansowanie na ten rok, na rok 2016, na kolejne nie widać takiego finansowania. Zaklinanie rzeczywistości, że ktoś uszczelni system podatkowy i ten system podatkowy da nam znacznie większe wpływy. Ja wam życzę powodzenia, żeby tak było, ale do tej pory to się nie sprawdziło. Pamiętamy debatę tutaj i poprawki składane do tego budżetu, kiedy miało być uszczelnienie podatków na 3,5 mld. Państwo o tym krzyczeli na początku ubiegłego, właściwie na początku tego roku. Ta kwota 3,5 mld nie wpłynęła, to się okazało fikcją. I to wasze założenie, że uszczelnimy dzisiaj system podatkowy i nagle wpłynie więcej środków, może być taką samą fikcją. To jest ryzyko na 2017 r. To są te główne ryzyka, a szczególnie po stronie dochodowej, które państwo przyjęli, a przez to zepsuli dobry budżet Platformy, który był budżetem bezpiecznym.

    Nie zgadzam się z panem prof. Żyżyńskim, że to jest budżet konserwatywny. On nie jest konserwatywny, po stronie dochodów jest wyjątkowo optymistyczny i nierealistyczny, nie do zrealizowania. Grozi nam dodatkowo zwiększanie dziury i deficytu budżetowego. To jest coś, co położy nam się cieniem na finansach publicznych w kolejnych latach. Dlatego Platforma takiego budżetu poprzeć nie może, pani premier. Dziękuję. (Oklaski)

    (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Joachim Brudziński)

Przebieg posiedzenia