8. kadencja, 7. posiedzenie, 1. dzień (29-12-2015)
6. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2016 (druk nr 146).
Poseł Jacek Sasin:
Panie Marszałku! Panie Premierze! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przypadło mi w udziale zadanie przedstawienia stanowiska klubu Prawa i Sprawiedliwości w stosunku do tych części proponowanego projektu budżetu państwa na rok 2016, które dotyczą administracji publicznej oraz obrony narodowej.
Zacznę od tej pierwszej części i na początek kilka spraw natury ogólnej. Otóż większość wydatków w ramach administracji publicznej związana jest z funkcjonowaniem urzędów organów administracji rządowej. Wydatki te w moim i mojego klubu przekonaniu nie mogą wiązać się tylko i wyłącznie z utrzymaniem istniejącego status quo. Zadaniem administracji publicznej jest bowiem pełnienie roli służebnej wobec obywateli, wsłuchiwanie się w ich problemy, dążenie do ich rozwiązywania. Administracja musi się zmieniać, aby lepiej obywatelom służyć. Należy kształcić profesjonalnych i apolitycznych urzędników, którzy będą rozumieli ideę służenia obywatelom, ale także będą świadomi odpowiedzialności, jaka się z tym wiąże.
Niestety musimy stwierdzić, że przez ostatnie 8 lat doszło do znacznego rozrostu administracji publicznej, rozrostu niezwiązanego zawsze z koniecznością realizacji większej ilości zadań, a także idącego w parze z tym rozrostem upartyjnienia administracji. Przykłady, które chociażby dzisiaj na tej sali padały w trakcie dyskusji nad projektem ustawy dotyczącej zmiany ustawy o służbie cywilnej, aż nadto tego dowiodły, a wszyscy Polacy mogli przekonać się o tym, jak funkcjonuje administracja publiczna, jak funkcjonują również awanse, zapisane w prawie mechanizmy w administracji publicznej, dowiedzieć się z publikowanych przez media podsłuchów, w tym przede wszystkim podsłuchów rozmów między prezesem Najwyższej Izby Kontroli a ówczesnym szefem klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego.
Nie dziwi w związku z tym gwałtowny wzrost nakładów na administrację, jaki obserwowaliśmy w ostatnich latach. W roku 2012 wydatki budżetu na ten cel wynosiły nieco ponad 12 mld zł, w roku 2013 już 12 197 mln, w następnych latach te wartości również wzrastały. W tym budżecie, odziedziczonym przecież przez rząd obecny po rządzie Platformy Obywatelskiej, te wydatki zaplanowano na poziomie ponad 13 mld zł. Ten wzrost nakładów na administrację publiczną rósł lawinowo i o tym mówią, najlepiej to pokazują dane procentowe. W roku 2014 w stosunku do roku poprzedniego był to wzrost o niecałe 1,5%, już w następnym roku o 2,25%, a w obecnym budżecie to już wzrost o 4,45%. Jestem przekonany, że w następnych latach uda się tę tendencję wzrostową zahamować, tym bardziej że ten wzrost odbywał się mimo tego, iż wynagrodzenia w sferze budżetowej, jak wiemy, od roku 2008 nie rosły, były zamrożone. Cieszy, że rząd w tym budżecie zapisał możliwość podwyżek w sferze budżetowej.
Zapowiedzi, które ze strony rządu padły, dotyczące przywrócenia rzeczywistego wymiaru idei profesjonalnej, apolitycznej kadry urzędniczej - temu będą służyły te dodatkowe środki finansowe. Te ponad 13 mld zł, które zapisano na realizację zadań z zakresu administracji publicznej, to pieniądze, które powinny zostać wykorzystane efektywnie, ale nie efektywnie dla administracji, tylko dla państwa i obywateli.
Szanowni Państwo! Przechodząc do omówienia liczb, należy zwrócić uwagę, że te środki zaplanowane zostały zarówno w części 17 budżetu państwa: Administracja publiczna, jak i w dziale: Administracja publiczna w innych częściach budżetu. W ramach części budżetowej wydatki te zostały zaplanowane w wysokości 49 007 tys. zł, w ramach działu: Administracja publiczna to 13 218 981 tys. zł.
Środki zaplanowane w części 17 budżetu to nie tylko środki przeznaczone wprost na administrację publiczną, ale także na bezpieczeństwo publiczne, ochronę przeciwpożarową, jak również Krajowe Biuro Informacji i Poszukiwań Polskiego Czerwonego Krzyża oraz dział: Ochrona zdrowia, przeznaczone na System Wspomagania Dowodzenia Państwowego Ratownictwa Medycznego.
Jeśli chodzi o pozostałą tamtą kwotę ponad 13 mld zł zapisaną w ramach działu: Administracja, to największe pozycje dotyczą budżetu, finansów publicznych i instytucji finansowych, tj. 6368 mln zł, dalej są sprawy zagraniczne - 1692 mln zł i budżety wojewodów - 1 323 827 tys. zł.
Jeśli chodzi o wydatki na obronę narodową - tutaj pozwólcie państwo, że trochę więcej rozwinę moją wypowiedź - to wydatki zaplanowane zostały na rok 2016 w kwocie 35 898 740 tys. zł. To stanowi 2% przewidywanego wykonania produktu krajowego brutto roku 2015, czyli zgodne są te założenia z regulacją zawartą w art. 7 ust. 1 ustawy z 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych.
Szanowni państwo, jeśli chodzi o realizację wydatków na obronność, myślę, że nie trzeba nikogo przekonywać, że to jest kluczowa sprawa dotycząca naszego bezpieczeństwa narodowego, szczególnie w czasach, w których przyszło nam żyć. Rząd Prawa i Sprawiedliwości objął rządy po wielu latach zaniedbywania Sił Zbrojnych przez rząd Platformy Obywatelskiej i PSL-u. O tym świadczą liczby. Otóż teoretycznie od wielu lat obowiązywała zasada, że środki na Siły Zbrojne powinny stanowić minimum 1,95% PKB.
A jak wyglądało to w rzeczywistości? Oczywiście w projektach budżetu takie sumy zapisywano, natomiast począwszy od 2008 r. nigdy te kwoty nie zostały do końca wykorzystane. Rok 2007 był ostatnim rokiem - rok 2007, w którym, przypomnę, rządziło Prawo i Sprawiedliwość - w którym wydatki na obronność były wyższe niż przewidywany 1,95% PKB. Wtedy ta kwota to było 20 670 mln zł, a faktyczne wydatki przekroczyły 21 mld zł i były wyższe o 430 mln niż właśnie to minimum ustawowe, które wtedy obowiązywało. Od roku 2008 jest to załamanie środków na Siły Zbrojne. W 2008 r. jest taki moment, kiedy oczywiście to wykorzystanie jest najniższe: 3190 mln zł - wtedy o tyle niższe były wydatki niż te przewidziane prawem. W kolejnych latach to były różne sumy. Jeszcze druga taka wartość, rok 2013, prawie 2,5 mld mniej niż wynikało to z założeń budżetowych czy z budżetu przyjętego na ten rok. W innych latach było to od niecałego miliarda do prawie 2 mld zł mniej niż zapisano w budżecie.
Łącznie w tych latach do roku 2014 ponad 11 mld zł nie zostało wykorzystanych z tych pieniędzy, które powinny pójść na finansowanie Sił Zbrojnych. Również w tym roku, który mija, nowy rząd, rząd Prawa i Sprawiedliwości zmuszony był wystąpić do Wysokiej Izby o zmniejszenie tych środków w budżecie o ponad 200 mln zł z tego powodu, że poprzedni rząd nie wdrożył działań, które pozwoliłyby wydać te pieniądze zgodnie z przeznaczeniem.
Szanowni państwo, 11 mld zł to potężna suma, która mogła spowodować, że nasze Siły Zbrojne byłyby w znacznie lepszym stanie niż obecnie, to suma, która pozwoliłaby nabyć kilkadziesiąt nowych śmigłowców czy też kilkanaście zestawów antyrakietowych Patriot, które - nie muszę nikogo przekonywać - znacznie zwiększyłyby nasze bezpieczeństwo. Zamiast tego ufundowano nam opowieść o tym, że Polska jest bezpieczna, bo jest członkiem Paktu Północnoatlantyckiego, a właściwie nic nam nie grozi, ponieważ obok, tuż obok nas jest pokojowo nastawiona i niedybiąca na żadnego ze swoich sąsiadów Rosja, która może przecież przy zachowaniu dobrych relacji być gwarantem naszego bezpieczeństwa.
Otóż, szanowni państwo, jak się okazało, oba te twierdzenia nie są do końca prawdziwe. To drugie jest zupełnie nieprawdziwe. Pierwsze też ma swoje ograniczenia. Otóż przecież art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego co prawda rzeczywiście mówi, że w przypadku napadu na jedną ze stron jest to napad na wszystkich, napaść na wszystkich, ale jednocześnie ten traktat mówi również - to będę cytował - że: każda ze stron udzieli pomocy takiej stronie lub stronom napadniętym, podejmując niezwłoczne, samodzielne, jak i w porozumieniu z innymi stronami, działania, jakie uzna za konieczne, łącznie z użyciem siły zbrojnej. A więc, jak widzimy, mogą to być również inne działania, nie tylko zbrojne, mogą to być również rezolucje, nawoływania do zaprzestania agresji i cały inny arsenał działań, które mogą być w tej sytuacji podejmowane.
W związku z tym tylko i wyłącznie nasze Siły Zbrojne, dofinansowane, zmodernizowane, nowoczesne, są w stanie zapewnić nam bezpieczeństwo. Cieszyć musi, że taki pogląd ma swoje odzwierciedlenie w tym projekcie budżetu, w tym projekcie budżetu, w którym przewidziano środki, jak powiedziałem, na Siły Zbrojne na poziomie 2% PKB. Jeszcze raz przypomnę tę sumę: 35 898 740 tys. zł, w tym w części: Obrona narodowa ta kwota to 35 453 215 tys. zł.
Szanowni państwo, na co te pieniądze, ogromne pieniądze, duże pieniądze w skali budżetu? Otóż zacznę może od tego, od porównania znowu z rokiem poprzednim, z rokiem 2015. Ten budżet roku 2015 po nowelizacji, już tej nowelizacji, której rząd Prawa i Sprawiedliwości był zmuszony dokonać, te wydatki co prawda wyniosły 37 881 mln zł, ale w tych środkach mieściła się płatność voucherów z tytułu realizacji programu ˝Wyposażenie Sił Zbrojnych RP w samoloty wielozadaniowe˝, czyli ostatnia transza zapłaty za samoloty F-16 - to było ponad 5363 mln zł. Jeśli odejmiemy te pieniądze, to realne wydatki na wojsko wyniosły 32,5 mld zł, czyli widzimy, że te środki przeznaczone w tym roku na Siły Zbrojne są o prawie 3 mld, dokładnie 2935 mln wyższe. To jest bardzo poważny skok, bo o 8,28%.
Struktura tych wydatków jest również bardzo, bardzo ciekawa. Mianowicie to, co, myślę, najbardziej wszystkich nas powinno interesować, czyli nie bieżące wydatki, czyli coś, co nazywamy kolokwialnie przejadaniem pieniędzy... To też niezbędne wydatki, bo armię trzeba utrzymać. W to wchodzą przecież różnego rodzaju wydatki, takie jak chociażby na świadczenia emerytalne dla byłych żołnierzy, jak kwestie wynagrodzeń, chociaż to akurat jest coś, o czym też powiem więcej za chwilę, bo nasza armia wymaga rozbudowy również ilościowej, i inne tego rodzaju wydatki.
Ale właśnie jeśli chodzi o wynagrodzenia, wydatki osobowe, wynagrodzenia i uposażenia, tutaj chciałbym się na chwilę zatrzymać. To, szanowni państwo, ponad 8 mld zł, dosyć duża część przewidywanego budżetu - 8281,5 mln zł. W ramach tej kwoty dojdzie do pewnej rozbudowy Sił Zbrojnych, może jeszcze nie takiej, jakiej byśmy oczekiwali, bo realnie będzie to dodatkowych 1500 żołnierzy, którzy będą dedykowani do tego, aby chronić naszą granicę wschodnią, bo to jest dzisiaj granica, która jest najbardziej zagrożona ewentualną agresją zewnętrzną, zresztą niezależnie od tego zostaną sformowane trzy nowe brygady obrony terytorialnej, ale to już w ramach istniejących Sił Zbrojnych. Ale co również ważne, w ramach tych środków zostaną podniesione uposażenia żołnierzy, bo również jest to, myślę, ważny element wzmocnienia Sił Zbrojnych. Ta podwyżka będzie wyższa niż przewidywana w pierwotnym projekcie budżetu, tym złożonym jeszcze przez poprzedni rząd. Tam przewidziano 169 zł na jednego żołnierza, w tym nowym budżecie ta podwyżka jest znacząco wyższa i wyniesie 202 zł, a dodatkowo w ramach przesunięć innych środków w ramach istniejącego budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej będą dodatkowe pieniądze i łącznie ta podwyżka średnio dla żołnierza zawodowego wyniesie 237 zł.
Szanowni Państwo! Ale myślę, że wszystkich nas najbardziej interesują te wydatki, które spowodują, że nasza armia będzie bardziej nowoczesna i bardziej zdolna do samodzielnej obrony naszego terytorium. Te wydatki prorozwojowe, również w porównaniu do tych wydatków realizowanych w roku poprzednim, wyglądają w sposób następujący. Otóż zakupy środków materiałowych, czyli głównie zakupy amunicji, tego, bez czego armia nie może funkcjonować, to jest 1813,5 mln zł, to jest wzrost o 6% w stosunku do roku poprzedniego. Inwestycje budowlane to jest też jakby wzrost... Przepraszam, przepraszam bardzo, źle spojrzałem. Jeszcze raz muszę to powtórzyć. Te dane, o których mówiłem wcześniej, dotyczyły inwestycji budowlanych. Zakupy środków materiałowych to jest wzrost o 15%. Natomiast to, co jest najważniejsze w tym budżecie, czyli środki na modernizację techniczną, te środki przewidziano na poziomie 9 365 796 tys. zł i to jest największy wzrost wydatków w ramach tego budżetu, bo o ponad 20%.
Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! To jest tak, że po raz pierwszy mamy szansę jako państwo doprowadzić do realnego wzrostu środków na modernizację techniczną. Dotychczas, jak mówiłem wcześniej, te środki nigdy nie były wykorzystywane w pełni. Dodatkowo ważne, aby te środki, te prawie 9,5 mld zł, to były środki, które będą również służyły wzmocnieniu polskiej gospodarki. Pierwsze przejawy takiego właśnie myślenia o modernizacji polskich Sił Zbrojnych w wykonaniu Ministerstwa Obrony Narodowej pod nowym kierownictwem już mamy. Otóż nie dawniej niż wczoraj zawarto umowę na remont i modernizację czołgów Leopard, łącznie ten kontrakt opiewa na 2,4 mld zł rozłożone aż do roku 2020. W roku przyszłym w ramach tego kontraktu wydanych zostanie 650 mln zł. Wszystkie te pieniądze zostaną w Polsce, w polskich przedsiębiorstwach - 2/3 trafi do zakładów w Gliwicach i 1/3 do WZMot w Poznaniu. To jest to nowe myślenie, które spowoduje, że będziemy na tym budżecie obronnym korzystać w dwójnasób: z jednej strony wzmacniając nasze Siły Zbrojne, z drugiej strony zostawiając pieniądze w polskiej gospodarce, i będą one służyły rozwojowi polskich przedsiębiorstw. (Oklaski)
(Poseł Tadeusz Cymański: To jest to.)
Szanowni Państwo! Dodatkowo trzeba wspomnieć o wydatkach majątkowych, które w ramach tego budżetu stanowią również bardzo poważny komponent, mianowicie to są wydatki w wysokości 10 247 302 tys. zł. To również jest wzrost w stosunku do roku ubiegłego, to będzie w tym roku 28,7%, w roku poprzednim było to 25,4%.
Kończąc, chciałbym podkreślić, że ten budżet na obronę narodową daje rzeczywiście szansę, że w roku 2016 zacznie się realne, a nie tylko, tak jak dotychczas, w deklaracjach składanych przez partię dotychczas rządzącą, realne wzmacnianie i modernizacja polskich Sił Zbrojnych, co zapewni nam wszystkim bezpieczeństwo. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia