8. kadencja, 7. posiedzenie, 1. dzień (29-12-2015)
6. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2016 (druk nr 146).
Poseł Janusz Cichoń:
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Kilka słów o długu. Zacznę od tego, że operowanie liczbami bezwzględnymi to naprawdę jest demagogia. Ekonomiści zwykli mówić o długu publicznym w relacji do PKB i tego się spróbujmy trzymać. Te liczby bezwzględne oczywiście robią wrażenie, ale jak popatrzymy na przyrost długu w relacji do PKB, to w tych ciężkich, kryzysowych czasach w Polsce dług przyrósł o 12%, podczas gdy średnio w Unii Europejskiej nieco ponad 28%. I tylko Estonia, Szwecja i, jeśli dobrze pamiętam, Bułgaria miały przyrost długu niższy niż my. Warto też jednak powtórzyć, że niespełna 50% wynosi relacja długu publicznego do PKB, a średnia europejska to jest ok. 80%. Prowokujecie moim zdaniem kłopoty, jeśli chodzi o koszty obsługi długu i, czego boję się jeszcze bardziej, możliwości jego refinansowania, bo dzisiejsze wasze dokonania - jest reguła podatkowa i jej zmiana, nowelizacja, ale także bardzo rozdęty budżet, do tego jeszcze podatek od instytucji finansowych - naprawdę rodzą poważne obawy co do zachowania płynności na rynku skarbowych papierów wartościowych, w konsekwencji także zachwiania płynności budżetu państwa.
Muszę powiedzieć, że warto byłoby pokusić się o nieco głębszą refleksję i przyjrzeć się temu, jak tym długiem zarządzaliśmy tak na dobrą sprawę, i w paru przynajmniej kwestiach warto byłoby niektóre działania kontynuować, a nie od nich się odcinać. Podam przykład, to jest kwestia konsolidacji zarządzania płynnością sektora finansów publicznych, którą konsekwentnie wprowadzaliśmy, i to nie kto inny, tylko premier Rostowski tę strategię wcielał w życie. Ta konsolidacja, objęcie wobec tego obowiązkiem lokowania wolnych środków na rachunkach ministra finansów początkowo Narodowego Funduszu Zdrowia, narodowego funduszu ochrony środowiska, potem także wspólne zarządzanie, ujednolicony system zarządzania środkami walutowymi, wreszcie gromadzenie rezerw poręczeniowych, ale potem także rozszerzenie obowiązku lokowania od stycznia 2015 r. na państwowe instytucje kultury, PAN, rządowe SPZOZ-y, wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i depozyt sądowy. Warto sobie uzmysłowić, że te banalne, zdałoby się, na pierwszy rzut oka ruchy spowodowały, że potrzeby pożyczkowe zmniejszyły się o 39 mld zł, a dług publiczny dzięki tym działaniom w kilku latach o 32 mld. Pytanie, czy nie warto tej konsolidacji kontynuować. Pewnie warto. Jeszcze jest sporo w tej kwestii do zrobienia, ale czyich interesów bronicie, kto ucierpi na tej konsolidacji? To jest pytanie do posłów PiS-u, zwłaszcza do pana posła Szewczaka. Lasy Państwowe to przykład tego podmiotu, który z powodzeniem konsolidacją można byłoby objąć.
Natomiast w kwestii struktury, jeśli chodzi o zadłużenie krajowe, jeśli chodzi o skarbowe papiery wartościowe, warto zauważyć, że sektor bankowy tutaj systematycznie zwiększa swój udział i w efekcie chociażby reformy systemu emerytalnego, umorzenia także, zmieniła się struktura, ale od czerwca 2013 r. do czerwca 2015 r. wśród nabywców dominował ten sektor bankowy. Zastąpił w gruncie rzeczy inwestorów zagranicznych i OFE, wzrosło w tym czasie zaangażowanie sektora bankowego w skarbowe papiery wartościowe z 74 do 166 mld zł. 32,1% - w połowie roku taki był udział banków. To wynikało w jakiejś mierze z nadpłynności tych banków i dużej skłonności do wchodzenia na ten rynek, ale dzisiaj na szczęście się wycofaliście, jeśli chodzi o banki, z opodatkowania, bo to w ogóle genialny pomysł jest, panie ministrze, opodatkowanie własnego długu. Naprawdę genialny. Wycofaliście się z tego na szczęście, ale już na przykład jeśli chodzi o kolejnego bardzo istotnego gracza na tym rynku, firmy ubezpieczeniowe, tego nie zrobiliście, a mogę powiedzieć, że jeśli chodzi o ich udział, to jest to w gruncie rzeczy blisko 20%. 1/3 aktywów, jeśli chodzi o instytucje ubezpieczeniowe, jest lokowana właśnie w skarbowych papierach wartościowych. Pytanie, czy warto to wobec tego robić, bo tak naprawdę atrakcyjność tych sektorowych papierów wartościowych dla tych podmiotów zdecydowanie spada.
To się generalnie wszystko wiązać może, niestety, z problemami, i to sporymi, ze zbyciem skarbowych papierów wartościowych, a przypomnę tylko, że potrzeby pożyczkowe, o których mówił pan minister, to są potrzeby pożyczkowe netto. Tak naprawdę potrzeby brutto są zdecydowanie większe, parokrotnie większe. Chcecie sprzedać 130 mld na rynku krajowym, dodatkowe 30 mld jeszcze. Podobnie sytuacja wygląda na rynku skarbowych papierów wartościowych zagranicznych.
Do tego dochodzi jeszcze Krajowy Fundusz Drogowy. Jeśli będziecie straszyć tak naprawdę te instytucje finansowe, a nie będziecie dbać o wizerunek także Polski, to nie tylko zemści się to na kosztach - koszty będą rosły w późniejszych okresach - bo może się nam zdarzyć, tego nie chciałbym, nikomu nie życzę, że będziemy mieli problem z bieżącą płynnością budżetu państwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia