8. kadencja, 7. posiedzenie, 1. dzień (29-12-2015)

6. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2016 (druk nr 146).

Poseł Tadeusz Cymański:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Rado Ministrów! Szanowny Wysoki Sejmie! W swoim krótkim wystąpieniu chciałbym najpierw odnieść się do pewnego sprostowania. Na partię pana Petru patrzę...

    (Poseł Paulina Hennig-Kloska: Liczyłam na to i przyszłam.)

    ...ale chodzi mi o partię Kukiza. Otóż były różne obietnice, to prawda, i będzie ich realizacja, natomiast nie słyszałem, żeby była obietnica zmniejszenia składki rentowej. Dla mnie to jest zaskakujące, ponieważ rzeczywiście miały miejsce bardzo duże redukcje, 2+3 po stronie pracownika, i mamy 1,5% składki rentowej oraz zmniejszenie - 2% - po stronie kosztowej pracodawców, co bardzo zgrabnie z tej trybuny, z tego miejsca jednym ruchem Donald Tusk - tak, wtedy tutaj był - zabrał. Nie było ani piśnięcia, 2% po stronie pracodawców. Wtedy padło bardzo ważne, znamienne, a dzisiaj nawet dość ciekawe z punktu widzenia tej debaty zdanie. Mianowicie Donald Tusk powiedział: lepiej, żeby te pieniądze były w ZUS-ie, niż mają leżeć na rachunkach bankowych. Tak powiedział, tak powiedział. Wiedział, co mówi, bo nawet dzisiaj mamy dwieście kilkadziesiąt miliardów zdeponowanych środków przedsiębiorców. Obecny... były już na szczęście rząd nie dokonał analizy, jakie to są pieniądze. Z jakiej branży? Czy dotyczą korporacji, dużych, potężnych firm, czy małych, czy średnich? Kiedy powstawały te lokaty? To bardzo ważne, bo żeby prowadzić politykę, trzeba analizować sytuację, bo nie jest równy rolnik rolnikowi ani przedsiębiorca przedsiębiorcy i pojęcie tłustych kotów, nie mojego autorstwa, nie powstało przypadkowo. Ja wiem, kto jest za kotami, kto jest przeciw kotom - nikt nie jest przeciwko kotom, tak nawiasem mówiąc - ale to pojęcie ma mówić coś więcej, coś bardzo istotnego. Tutaj patrzę na panią Krystynę Skowrońską, bo może to panią trochę zabolało.

    Ale przechodząc do rzeczy. Moje wystąpienie chciałbym zacząć od pewnego motta. Ono, jak mi się wydaje, bardzo pasuje. To są słowa: ˝Synu, nie odmawiaj biedakowi rzeczy niezbędnych do życia i oczu potrzebującego nie męcz zwlekaniem! Nie dręcz duszy głodnego i nie pobudzaj do gniewu człowieka w jego niedostatku!˝. Te słowa...

    (Poseł Krystyna Skowrońska: Nie mów drugiemu, co tobie niemiłe.)

    Nie przerywajmy sobie. Ja byłem grzeczny.

    (Głos z sali: Wyjątkowo.)

    Te słowa mają ponad 2000 lat. Dlaczego są ważne? Dlaczego są mądre? Zresztą są z księgi Syracha, z Księgi Mądrości. Tak, polski parlament w demokratycznych czasach zwlekał dwadzieścia kilka lat. Weźmy Internet, uczciwie spójrzmy na wszystkie kadencje, od lewicy, od AWS-u, przez wszystkich. Dopiero dzisiaj... Bo to, co ma się teraz zdarzyć, te 500 zł, to nie tylko rewolucja - to jest rewelacja. Aż się wierzyć nie chce.

    (Poseł Dorota Niedziela: No nie chce...)

    Mówicie o podatku bankowym. To mówmy całą prawdę i tylko prawdę, tak jak w sądzie.

    (Poseł Krystyna Skowrońska: Tak mi dopomóż Bóg.)

    Otóż rzeczywiście, jeżeli banki, które chcemy opodatkować, będą śmiały, będą miały czelność sięgnąć i powetować sobie ten - nie taki wielki - podatek na swoich klientach, to powinna je spotkać...

    (Poseł Paulina Hennig-Kloska: To zamykamy.)

    ...godna retorsja ze strony demokratycznego państwa. (Oklaski)

    (Poseł Paulina Hennig-Kloska: A SKOK-i?)

    A teraz mówicie o klientach. W 2008 r., to oficjalne dane, 41% Polaków miało oszczędności. Dzisiaj, w 2015 r., szczęśliwie się kończącym, 59% Polaków ma oszczędności. Nie jest ich mało, dynamika jest poważna, ale to 59%. Pytam, zwłaszcza partię Petru: A 41% to co? Lenie? Nie chcą oszczędzać? Nie chcą oszczędzać? Czy wy tylko w Wilanowie się... zajmujecie się Wilanowem i Warszawą? Jedźcie do Polski, porozmawiajcie z młodymi Polakami, to się dowiecie, jak wygląda rzeczywistość.

    (Poseł Paulina Hennig-Kloska: Ale my wiemy.)

    (Głos z sali: My nie rozmawiamy.)

    Musimy skończyć, idąc za tą myślą, z terroryzmem średnich i statystyk. Te średnie uwodziły, a w telewizji, tej niebieskiej, na okrągło taki zamęt w głowach wywołały, ale na szczęście prawda się o swoje upomni. Średnia, wiadomo, wiele pokazuje, a najistotniejsze ukrywa. Tak jak facet, który utopił się w jeziorze, gdzie była średnia głębokość 0,5 m. Utopił się, tak? I wielu Polaków przy tej średniej, np. przy tej średniej płacy, naprawdę... Jak ktoś powiedział o przedsiębiorcach, tak można i o obywatelach: mają sytuację skrajnie trudną. Mówię o tym zwlekaniu, bo wiele lat byłem w Sejmie. Z tej trybuny nie kto inny, jak Jan Paweł II apelował do Sejmu, cytując Skargę: ˝Nie chowajcie wielkoduszności w komorach i skarbnicach waszych˝.

    Czy polski parlament pod różnymi egidami był wielkoduszny dla potrzebujących? Uważam, że ta jedna zmiana, te 500 zł tak głośno komentowane... To prawda, ten budżet jest po to. Powiedział pan minister ważną rzecz: polskość. Bo tu stawką jest przyszłość, stawką jest to, co będzie, jak nas nie będzie. Demografia jest cicha, nieatrakcyjna. Mało kto zdaje sobie sprawę z tego, jak wielkim nieszczęściem jest problem demograficzny. Przeciętny Polak, mediana - 39,2, dzisiaj, w Polsce. Połowa obywateli jest starsza, druga jest młodsza. Sejm zawyża tę średnią, ale ma doświadczenie i wiedzę, okej. Niemcy mają 45 z kawałkiem. Starzeje się cała Europa, cały świat.

    Tyle że w polskich realiach, jeżeli spojrzymy choćby na ZUS, zjawisko to przynosi naprawdę fatalne skutki. I warto poświęcić wiele. Życie jest twarde, nie ukrywamy tego. Jest pewne ryzyko, może większe niż w pierwotnym, w tym archetypie, który Platforma nam zostawiła. Ale mamy do wyboru: zwlekać z tą pomocą, zwłaszcza dla młodych rodzin, zwlekać i bronić eleganckich wskaźników, wytycznych brukselskich albo podjąć pewne ryzyko, ale kontrolowane, nie zwlekać i tę spóźnioną odsiecz do młodych polskich rodzin wysłać.

    Mówię o tym z wielkim przekonaniem, bo prowadzę, tak jak chyba wy wszyscy, rozmowy. Przyczyn jest wiele, nie jesteśmy nawiedzeni i nie myślimy, że kasa wszystko zrobi. To nie takie proste, oczywiście, że nie. Prawda jest córką czasu. Zobaczymy efekty większe albo mniejsze, bo wiadomo, że dzisiaj potrzeba pracy, zwłaszcza pracy. A ile setek tysięcy młodych Polaków ma 30 lat i nie ma odłożonej ani złotówki? Taka jest cena skali, potężnej liczby umów śmieciowych. Mówicie: praca, praca. To pojedźcie do Tolkmicka, do Gołdapi, porozmawiajcie z ludźmi, dajmy im tę pracę, niech im pan Petru da tę pracę. Nie da pracy, bo rynek jest twardy i brutalny. Wielu ludzi ledwo ciągnie, a barierą dla młodych kobiet jest obawa ekonomiczna. Jest to jedna z głównych przyczyn. Oprócz tego potrzebna jest stabilność, mieszkanie. My musimy myśleć, co zrobić, żeby młodym ludziom zapewnić mieszkanie.

    (Poseł Krystyna Skowrońska: To prawda, bo jest...)

    (Poseł Zbigniew Ajchler: Do Wielkopolski.)

    Dlaczego wspomniałem o oszczędnościach? Dlatego że tylko 59% ma oszczędności. Wśród tych oszczędzających, co jeszcze ciekawe - to jest cała prawda, trzeba analizować strukturę oszczędności, kto, ile i po co oszczędza - 27% sprawdza każdy najmniejszy wydatek, nawet na żywność, a dwadzieścia kilka procent w ogóle nie analizuje wydatków. Polska jest bardzo zróżnicowana, naprawdę bardzo zróżnicowana i średnie nie mogą nam zamącić obrazu świata, dlatego że mediana mówi więcej, dominanta mówi więcej. Średni rozporządzalny dochód w polskiej rodzinie na osobę to prawie 1400 zł, tak jak mówię, średni, mediana jest już dużo niżej.

    Trwa debata w rządzie. Rząd też jest zróżnicowany i całe szczęście, są różnice zdań. Pomóżcie nam, włączcie się w tę dyskusję. To, że ma być 500 zł, jest przesądzone, ale co do szczegółów, co do tego, jak to będzie wyglądać, toczy się dyskusja. Z uwagą nasłuchuję. Pani poseł, niech się pani nie dziwi. Ja osobiście zawsze byłem zwolennikiem kryterium dochodowego. Nie jesteśmy już biednym krajem, ale jeszcze nie jesteśmy krajem bogatym i uważam, że dzisiaj nie stać nas na to, to nie jest dobry moment. Jest wiele bardzo ważnych potrzeb w budżecie, np. wynajem mieszkań. Czy kolejni mają wyjeżdżać do Wielkiej Brytanii?

    Platformie udało się wprowadzić do obiegu ogromną manipulację, bardzo nieładną i odwrócić tego kota - nie tłustego - ogonem, bo jak zaczynaliście sprawować władzę, to mówiliście: gdy skończy się władza PiS, oni będą wracać, a skończyliście słowami pana Komorowskiego, który powiedział: za czasów PiS wyjechało tylu ludzi, a myśmy to zatrzymali, dzisiaj emigracja jest dużo mniejsza. Rozumiecie, jaki numer?

    (Poseł Dorota Niedziela: Bo tak jest.)

    (Poseł Krystyna Skowrońska: To prawda, tak jest.)

    Zamiast się wytłumaczyć z tego, dlaczego nie wrócili, poszło do obiegu: zmniejszyliśmy emigrację. Tak, to są wielkie straty.

    Mówiąc te słowa i koncentrując się na demografii, mam świadomość, że efekty tej pomocy, bardzo głęboko w to wierzę i nie tylko ja... To nie koniec, trzeba również kontynuować realizację bardzo dobrych rozwiązań Platformy. W obszarze służby zdrowia - mówię o tym, co jest dobre - to może mniej, ale np. pomoc w zakresie dostępu do przedszkoli, różne elementy, dla kobiet.

    (Poseł Dorota Niedziela: Urlop macierzyński.)

    To nie jest jedyny powód, aby te rzeczy poprawić. Chcemy to robić.

    Efekty będą dopiero za 20 lat, jeżeli uda nam się odwrócić ten trend, bo to jest dramat demograficzny - 1,29. Ażeby utrzymać status quo, żeby zapewnić prostą zastępowalność rodziny, potrzebne jest 2,10-2,14 na jedną kobietę w wieku rozrodczym. Gdzie nam do tego? To wymaga ogromnego wysiłku, długiego wysiłku. Czasu straconego, ze smutkiem to powiedzmy w Sejmie, już nie wrócimy. Nie mówię tego po to, żeby siać nastrój apokalipsy, ale gdy się spojrzy na ZUS, na trendy, na wykresy, to naprawdę robi się zimno.

    My mówimy: sondaże, kto wygra następną kadencję, prowadzimy spory polityczne. To normalna rzecz. Ale sprawa pomocy dla polskiej rodziny i to nie tej, która ma zdolność kredytową, nie tej, owszem, dla niej też, która może sobie pozwolić na kredyt hipoteczny... Rozmawiam z różnymi młodymi ludźmi, ale nie wszyscy są och i ach, nie każdy ma dzianych rodziców, nie każdy. Mamy bardzo zróżnicowane społeczeństwo. Pamiętajmy, bo to sobie tutaj wytykamy, że połowa na wybory nie chodzi, jest aspołeczna. Kto ma odwagę tak powiedzieć? Często są to ludzie rozczarowani, którzy stracili nadzieję, bo widzieli wiele, ale już w to nie wierzą i wyjeżdżają, a duża część zostaje za granicą. Dlatego chciałbym bardzo gorąco prosić o to, żeby ten program nie tylko wesprzeć, ale włączyć się do dyskusji nad nim.

    Uwaga o kapitale, bo mówimy o przedsiębiorcach. To, co proponujemy, to naprawdę nie jest żaden cios ani żadne uderzenie. Polskie banki mają wysoką rentowność, nawet przy wszystkich ostatnich obciążeniach, dużo wyższą, ponaddwukrotnie wyższą niż średnia europejska. Warto też zauważyć, że się zmienia duch czasu. Czas topnieje w oczach. Proszę państwa, przez cały świat przechodzi wielka debata, budzą się w różnych krajach różne ruchy, książka Piketty’ego ˝Capital˝ zrobiła furorę. Nawróceni liberałowie się odzywają, od szefowej Międzynarodowego Funduszu Walutowego, po polskie asy, że wymienię pana Belkę, pana Olechowskiego i innych, szefową Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego panią Mączyńską. Na pewno to czytacie. Tak, następuje ogromny rozjazd. Podemos, Syriza, Kukiz, a jutro kto inny. Jeżeli nie będzie PiS-u, będą inni, i upomną się o to, żeby tę niesprawiedliwość i te nieusprawiedliwione dysproporcje w rozwoju, w dostępie do kapitału po prostu załagodzić. Pamiętam śp. panią Jarugę-Nowacką, która mi powiedziała: panie pośle, niech pan nie mówi ˝pracodawcy˝ i ˝pracobiorcy˝, bo to nieprawdziwe i krzywdzące, jako że to robi wrażenie, że ktoś daje, a ktoś bierze. Nie, proszę pana, pracownik sprzedaje, on jest pracosprzedawcą, sprzedaje swoje kompetencje, czas, pracę i wysiłek, a potrzebuje go przedsiębiorca i kupuje. My musimy się dogadywać. Cieszę się, że liderzy tego rządu w wywiadach o tym bardzo mocno mówią - dialog. Trzeba rozmawiać z pracodawcami, użyję tego słowa, i z pracownikami. Trzeba szukać kompromisu. Konflikt do niczego nas nie zaprowadzi.

    Cieszą mnie też sygnały, zwłaszcza od pana Petru, który już inaczej mówi. To już nie jest rozdawnictwo fatalne, szkodliwe, tylko jesteście za tym, tylko żeby to było ludzkie. Nie da się ożenić superbudżetu z takim wydatkiem, proszę pamiętać. I uważam, że to jest dobry wybór, spóźniony, ale jeszcze jest nadzieja i tą nadzieją chciałbym się na samym końcu, w ostatnich sekundach z państwem podzielić.

    (Wypowiedź poza mikrofonem)

    Dokładnie. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia