8. kadencja, 72. posiedzenie, 1. dzień (21-11-2018)
8. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie komisyjnego projektu ustawy o zapewnieniu godnej pamięci i należytej ochrony miejscom spoczynku Bohaterów Powstania Warszawskiego oraz innych osób zasłużonych w walkach o niepodległość i suwerenność Państwa Polskiego (druk nr 2920).
Poseł Michał Szczerba:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałbym bardzo serdecznie przywitać gości na galerii, w szczególności przedstawicieli Związku Powstańców Warszawskich oraz Fundacji Pamięci o Bohaterach Powstania Warszawskiego. Witam państwa bardzo serdecznie.
Chciałbym bardzo wyraźnie powiedzieć, że projekt, który wyszedł z Komisji do Spraw Petycji, został skierowany do Sejmu przez te dwa ważne środowiska. Jest to projekt oczekiwany przez środowisko powstańców warszawskich, ale również przez wszystkie środowiska weteranów walk o wolność i niepodległość. Rzeczywiście jest tak, że do środowisk powstańczych, społeczników docierały od dawna niepokojące informacje na temat możliwości likwidacji grobów bohaterów narodowych. Mogiły powstańców warszawskich oraz tych, którzy walczyli o niepodległość i suwerenność państwa polskiego, coraz częściej oznaczane są informacją: grób do likwidacji. W wielu przypadkach powodem takiego działania jest brak uiszczenia opłat cmentarnych. Dlatego też i związek, i fundacja przygotowały projekt ustawy, który będzie chronił groby bohaterów.
Możliwość likwidacji grobu pojawia się najczęściej po 20 latach od pochówku, gdy do zarządcy cmentarza nie zgłosiła się osoba gotowa uiścić opłatę cmentarną lub zarządca nie uzna grobu za pamiątkę historyczną. Brak wiedzy na temat działalności niepodległościowej osoby pochowanej może spowodować likwidację grobu przez zarządcę cmentarza i wykorzystanie go do ponownego pochówku. Chciałbym bardzo wyraźnie powiedzieć, że te przepisy pochodzą z lat 50., a więc z okresu głębokiego PRL-u, kiedy szacunek dla bohaterów narodowych nie był przedmiotem większego zainteresowania ze strony władz. Na nas, kolejnych pokoleniach, ciąży w tej chwili szczególny obowiązek przywrócenia pamięci o naszych bohaterach, przywrócenia im godności.
Według autora projektu ustawy, którego chciałbym w tej chwili wymienić, pana dr. hab. prof. Uniwersytetu Warszawskiego Marcina Wiącka, sytuacja, w której groby bohaterów narodowych zagrożone są likwidacją, ma charakter zaniechania ustawodawczego. Państwo polskie, jego obywatele mają obowiązek okazywania wdzięczności bohaterom powstania warszawskiego i innym bohaterom narodowym, którzy ryzykowali i często poświęcali swoje życie w walce o suwerenną, niepodległą Polskę. Obowiązek taki wynika chociażby z preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale oczywiście również trzeba to powiedzieć bardzo wprost - likwidacja grobu bohatera narodowego jest działaniem naruszającym godność całego społeczeństwa polskiego. I dlatego też celem projektu ustawy jest naprawa stanu prawnego prowadzącego do takich skutków.
Szanowni Państwo! Bardzo źle się stało, że zanim ten projekt, projekt komisyjny, został skierowany do pierwszego czytania, bardzo mocno przyspieszyły prace dotyczące projektu rządowego. Projekt rządowy jest oczywiście pożądaną inicjatywą, bo on umożliwi wygospodarowanie jakiejś części środków na renowację nagrobków bohaterów narodowych, ale to, co przewiduje projekt komisyjny, i to, co zaproponowała i fundacja, i Związek Powstańców Warszawskich, to przede wszystkim ochrona. I na to chciałbym bardzo wyraźnie uwagę Wysokiej Izby zwrócić.
Mieliśmy do czynienia też z konkretnymi sytuacjami, kiedy zarówno Związek Powstańców Warszawskich, jak i fundacja podjęły szereg działań o charakterze społecznym. Jest tutaj mowa przede wszystkim o nagrobku, gdzie obecnie spoczywa gen. Zbigniew Ścibor-Rylski, pseudonim ˝Motyl˝. To zaniedbany grób, w którym również spoczywa jego żona, bohaterka narodowa. Bardzo dziękuję za tę inicjatywę, która została podjęta, szczególnie w zakresie zbiórki publicznej na ten cel. Ale to jest przede wszystkim, i to chcemy w tym miejscu bardzo wyraźnie podkreślić, obowiązek państwa polskiego wobec bohaterów narodowych, żeby takie działania zostały (Dzwonek) usystematyzowane i mogły liczyć na pełne wsparcie z budżetu państwa.
Bardzo dziękuję za uwagę i jeszcze raz serdecznie dziękuję za tę inicjatywę, którą podjęło środowisko warszawskie. To ważna inicjatywa, będziemy ją wspierać. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia