8. kadencja, 77. posiedzenie, 1. dzień (30-01-2019)
16. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (druk nr 3123).
Poseł Anita Czerwińska:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu posłów wnioskodawców przedstawię uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych, druk nr 3123.
Potrzeba wydania projektowanej ustawy wynika z braku adekwatnego, stabilnego, przewidywalnego i długofalowego publicznego finansowania mediów publicznych w Polsce. Na niedostatek ten w dłuższej perspektywie składa się m.in. narastające przez lata od 1993 r. poszerzanie kręgu osób zwolnionych z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Do największego poszerzenia tych zwolnień doszło na mocy ustawy z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych, która weszła w życie w dniu 1 marca 2010 r.
W toku dyskusji nad tą ustawą wskazywano, że godzi ona w konieczność zapewnienia adekwatnego finansowania realizacji misji publicznej radiofonii i telewizji oraz, konsekwentnie, że ewentualnemu poszerzeniu zwolnień z opłat abonamentowych powinno towarzyszyć zrekompensowanie ubytku wpływów wynikających z takiego zabiegu. W przeciwnym razie nie zostanie wykonany obowiązek państwa w zakresie zapewnienia warunków finansowych dla realizacji misji publicznej radiofonii i telewizji. Elementy te skłoniły prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do skierowania powołanej ustawy do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał w wyroku z dnia 4 listopada 2009 r. stwierdził niezgodność z konstytucją tylko części ustawy, uznając, że poszerzenie zwolnień od opłat abonamentowych co do zasady mieści się w swobodzie ustawodawcy w zakresie wyboru formy finansowania mediów ze środków publicznych, wysokości tego finansowania i jego szczegółowych zasad. Trybunał Konstytucyjny zauważył przy tym, cytuję: Swoboda wyboru formy finansowania publicznej radiofonii i telewizji nie zwalnia jednocześnie ustawodawcy z obowiązku ustalania właściwych zasad finansowania. Realizacja misji publicznej przez media publiczne nie jest bowiem możliwa bez zapewnienia odpowiednich nakładów finansowych pochodzących ze środków publicznych. Koniec cytatu.
Pomimo tego, że według danych GUS 96,4% gospodarstw domowych posiada odbiornik telewizyjny, ok. połowa polskich gospodarstw nie zarejestrowała odbiornika telewizyjnego lub radiowego, a wśród samych zarejestrowanych większość stanowią zwolnieni z opłaty. Według Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na koniec 2017 r. wśród 6,7 mln zarejestrowanych abonentów, gospodarstw domowych było 3,6 mln zwolnionych...
(Poseł Piotr Zgorzelski: Skracamy, skracamy.)
...na 13,6 mln gospodarstw domowych w Polsce ogółem. Innymi słowy, w ramach 50% gospodarstw domowych, które zarejestrowały odbiorniki, 53,7% korzysta ze zwolnień, realnie zatem opłaty abonamentowe wnoszone są przez ok. 13% społeczeństwa. W rezultacie finansowanie mediów publicznych w Polsce od lat utrzymuje się na niedostatecznym poziomie. Poszerzanie kręgu osób zwolnionych z opłat abonamentowych i ułatwienie korzystania przez niektóre z tych osób ze zwolnień zasadniczo pogłębiło ten niedostatek i przyczyniło się do stanu systematycznego, kumulującego się niedofinansowania polskiej publicznej radiofonii i telewizji. Zbliżone do proponowanego rozwiązanie zostało już jednorazowo zastosowane na mocy art. 16a ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2017 dodanego ustawą z dnia 9 listopada 2017 r. o zmianie powołanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Przepisem tym wprowadzono rekompensatę w wysokości 980...
(Poseł Piotr Zgorzelski: Kończymy.)
Słucham?
(Poseł Piotr Zgorzelski: Kończymy, kończymy wypowiedź.)
Pan kończy coś? Ja przepraszam, ale...
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Bardzo proszę o spokój na sali.
Poseł Anita Czerwińska:
...pan poseł mi przeszkadza.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Bardzo proszę o spokój.
(Poseł Piotr Zgorzelski: Ja nie przeszkadzam.)
Poseł Anita Czerwińska:
...980 mln z tytułu utraconych w latach...
(Poseł Piotr Zgorzelski: Niech PiS płaci za...)
...2010-2017 wpływów z opłat abonamentowych z tytułu części zwolnień z tych opłat wprowadzonych w 2010 r. - z przeznaczeniem na realizację przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji misji publicznej. Rekompensata ta została przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji podzielona pomiędzy nadawców publicznych z przeznaczeniem na koszty realizacji ich misji w roku 2017 i, w większości, w roku 2018. Rekompensata pochodziła z budżetu państwa i została przekazana przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w roku 2017 na wyodrębniony rachunek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji służący do gromadzenia wpływów abonamentowych. Następnie, tak jak wpływy z opłat abonamentowych, rekompensata w odpowiednich częściach podlegała przekazaniu nadawcom publicznym.
Projektowana ustawa ma zapewnić rekompensatę ubytku, który wynika z nieuiszczania opłat abonamentowych przez osoby ustawowo zwolnione od tego obowiązku w latach 2018-2019. Maksymalną wysokość rekompensaty, która może zostać przyznana z tego tytułu, należy ustalić w oparciu o średnioroczną liczbę zwolnień od opłat abonamentowych w 2017 r. oraz obowiązującą w 2018 i 2019 r. stawkę abonamentową. Zadanie to projekt nakłada na Krajową Radę Radiofonii i Telewizji, która jest zobowiązana do przygotowania uchwały w tym zakresie. Mając na uwadze dostępne publicznie dane, już na obecnym etapie możliwe jest przeprowadzenie symulacji wyliczeń maksymalnej wysokości rekompensaty. Wyliczenia te wyglądają następująco: średnioroczna liczba zwolnionych z opłat na podstawie danych krajowej rady za 2017 r. wynosi 3 553 244, odsetek zwolnionych abonentów wyłącznie radiowych, dane krajowej rady, stan na 31 grudnia 2017 r., to 1,68, opłata abonamentowa RTV za 2019 r. to kwota 22,70 zł, za radio - 7 zł. Zatem ubytek wpływów wynosi 956 653 344 zł. Rekompensata nie powinna przekroczyć tej kwoty. W związku z tym maksymalna rekompensata dla jednostek publicznej radiofonii i telewizji na lata 2018-2019 wynosiłaby 1 913 306 888 zł. Proponuje się jednak, aby ta rekompensata w latach 2018-2019 wynosiła 1260 mln zł.
Zaproponowany w projekcie ustawy mechanizm rekompensaty bazuje na emisji papierów wartościowych. Jest zbliżony w swojej istocie do mechanizmu zastosowanego dla rekompensaty za lata 2010-2017. Zarówno wówczas, jak i teraz to Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie miała wpływ na to, jak środki finansowe będą podzielone między poszczególne jednostki publicznej radiofonii i telewizji. Na podstawie uchwały krajowej rady określającej kwotę rekompensaty oraz sposób podziału skarbowych papierów wartościowych pomiędzy spółki minister kultury i dziedzictwa narodowego zawnioskuje do ministra finansów o przekazanie skarbowych papierów wartościowych o wartości nominalnej wskazanej w tejże uchwale krajowej rady. Minister finansów na tej podstawie wyemituje obligacje skarbowe i przekaże je zgodnie z decyzją wskazaną w uchwale krajowej rady wskazanym jednostkom publicznej radiofonii i telewizji.
Posłowie wnioskodawcy proszą o przyjęcie ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia