8. kadencja, 77. posiedzenie, 1. dzień (30-01-2019)

Oświadczenia.

Poseł Piotr Pyzik (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie w sprawie 99. rocznicy zamordowania polskiego działacza narodowego na Śląsku Piotra Niedurnego

    Piotr Niedurny urodził się 17 lutego 1880 r. w Raduni na Opolszczyźnie w rodzinie robotniczej. Na jego wychowanie i formowanie świadomości narodowej wielki wpływ wywarł proboszcz, ks. Józef Wajda. W roku 1900 Piotr Niedurny zamieszkał w Nowym Bytomiu (ówczesnej dzielnicy Bytomia, a dziś Rudy Śląskiej) i znalazł zatrudnienie w hucie ˝Pokój˝ na stanowisku maszynisty przy agregacie walcowniczym. Rok później ożenił się z Małgorzatą z domu Pańczyk, z którą miał czworo dzieci.

    Od początku swojego pobytu w Bytomiu prowadził ożywioną działalność na rzecz polskości Śląska. Kolportował polskie gazety i książki, zakładał liczne kółka i towarzystwa. W 1909 r. został współzałożycielem w Nowym Bytomiu Koła Polskiego, które zainicjowało powstanie polskiego Domu Związkowego. Była to główna instytucja popularyzująca polską kulturę, śląskie stroje ludowe, wspierająca edukację i świadomość narodową. W roku 1910 Piotr Niedurny założył chór ˝Harmonia˝ oraz towarzystwa śpiewacze w Bytomiu, Pawłowie, Zabrzu, Gierałtowicach i Knurowie. Zaangażował się także w powołanie filii Zjednoczenia Zawodowego Polskiego. Organizacja ta umożliwiła pierwszą zorganizowaną akcję udziału Polaków w wyborach do miejskich i kościelnych korporacji. W czasie I wojny światowej kontynuował swoją działalność, którą intensyfikował w miarę słabnięcia państwa niemieckiego.

    25 listopada 1918 r. został wybrany przewodniczącym polskiej Rady Ludowej. W ślad za tymi wydarzeniami Niedurny został członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. Podczas wyborów miejskich w 1919 r. został radnym Rady Miejskiej Miasta Bytomia. W tym samym roku zorganizował pierwsze publiczne obchody święta narodowego 3 maja.

    W początkach roku 1920 musiał ukrywać się z powodu niemieckich prześladowań i gróźb, jakie wobec niego kierowano. 29 stycznia, otrzymawszy poręczenie bezpieczeństwa od dyrektora huty ˝Pokój˝ Gascha, przyjechał do Nowego Bytomia. W tym dniu zdążył wprowadzić w szkole powszechnej naukę języka polskiego oraz rozwiązać, wobec zapowiedzianego wkroczenia wojsk ententy, polską straż obywatelską. Wieczorem został zatrzymany przez kilku uzbrojonych i umundurowanych Niemców pod pozorem wykonywania fikcyjnego rozkazu oficera Grenzschutzu. Został następnie przewieziony samochodem ciężarowym do więzienia w Bytomiu, do którego trafił skatowany do tego stopnia, że nie był w stanie ustać na nogach. Oficer dyżurny, widząc radnego miejskiego w takim stanie i obawiając się rozruchów w mieście, odmówił jego przyjęcia i nakazał wysłać go do Wrocławia. Następnego dnia zwłoki Piotra Niedurnego znaleziono w Szombierkach. Około godz. l w nocy 30 stycznia 1920 r. został zastrzelony przez niemieckich oprawców i wyrzucony na polu w pobliżu folwarku. W pogrzebie, który odbył się 6 lutego 1920 r., uczestniczyło, według różnych relacji, kilkadziesiąt tysięcy ludzi. W wielu miejscowościach pociągi nie mogły pomieścić wszystkich chcących dojechać na tę uroczystość.

    Jak napisał prof. Mieczysław Tobiasz: Wśród stosów wieńców o biało-czerwonych szarfach złożono prostego hutnika, który przysięgi dotrzymał, złożył swe życie w ofierze ukochanej Ojczyźnie i do ostatka pozostał jej niezłomnym, wiernym synem.

Przebieg posiedzenia