8. kadencja, 77. posiedzenie, 4. dzień (21-02-2019)

49. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia Tajnej Organizacji Wojskowej ˝Gryf Pomorski˝ (druki nr 3140 i 3188).

Poseł Kazimierz Smoliński:

    Dziękuję bardzo.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec poselskiego projektu uchwały w sprawie uczczenia Tajnej Organizacji Wojskowej ˝Gryf Pomorski˝, druki nr 3188 i 3140.

    Pan poseł sprawozdawca przedstawił bardzo dobrze okoliczności powstania i działalność Tajnej Organizacji Wojskowej ˝Gryf Pomorski˝, ale należy osadzić to w pewnym układzie historycznym i powiedzieć, że na początku wojny 1939 r. na Pomorzu Niemcy dokonywali masowych mordów na inteligencji pomorskiej w ramach akcji Intelligenzaktion. W okresie od września 1939 r. do stycznia 1940 r., tylko w ciągu kilku miesięcy, tak jak już pan przewodniczący powiedział, zamordowano ok. 50 tys. Polaków, Żydów i Cyganów. Miała miejsce największa zbrodnia na pacjentach szpitali psychiatrycznych, wszystkich pacjentach z terenów Pomorza, ale także przywożonych spoza tego terenu. Wymordowano kilka tysięcy pacjentów szpitali psychiatrycznych. Główne miejsca kaźni to Las Piaśnicki k. Wejherowa - 14 tys. zamordowanych, Mniszek k. Świecia - 10 tys., Las Szpęgawski k. Starogardu - ok. 7 tys. zamordowanych, co określane jest obecnie coraz częściej jako zbrodnia pomorska.

    W odpowiedzi na tę działalność okupanta powstawał ruch oporu, czego przejawem było powstanie Tajnej Organizacji Wojskowej ˝Gryf Kaszubski˝, przemianowanej następnie na organizację wojskową ˝Gryf Pomorski˝.

    Tak jak zostało powiedziane, głównymi przywódcami byli: kpt. Józef Dambek, już kiedy był w stanie spoczynku, podniesiono jego rangę - Józef Dambek, oczywiście ks. ppłk. Józef Wrycza i ostatni dowódca to Augustyn Westphal. Myślę, że osób, o których można mówić, jest więcej, ale te zostały chyba najbardziej upamiętnione.

    Działalność ˝Gryfa˝, jak to zostało określone w uchwale Sejmu, to piękna karta historii polskiej konspiracji niepodległościowej czasu wojny i etos, na który Kaszubi, Kociewiacy i inni Pomorzanie powoływali się w okresie powojennych represji komunistycznych. Między innymi dzięki temu stworzonemu przez ˝Gryfa Pomorskiego˝ podglebiu w okresie powojennym na Pomorzu bardzo intensywnie działała powojenna antykomunistyczna partyzantka - w Gdańsku została zamordowana ˝Inka˝, działał również ˝Łupaszka˝. Działania te dowodziły, że to, co zostało zapoczątkowane przez ˝Gryfa˝, funkcjonowało jeszcze przez wiele lat po wojnie. Dlatego należy uczcić tę organizację.

    W imieniu mojego klubu popieram uchwałę Sejmu w sprawie (Dzwonek) uczczenia Tajnej Organizacji Wojskowej ˝Gryf Pomorski˝ w przeddzień rocznicy śmierci por. Dambka i w 80. rocznicę jej utworzenia. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia