8. kadencja, 78. posiedzenie, 1. dzień (13-03-2019)

1. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o wspieraniu działalności naukowej z Funduszu Polskiej Nauki (druki nr 3200 i 3228).

Poseł Adam Korol:

    Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska - Koalicja Obywatelska mam przyjemność przedstawić opinię na temat rządowego projektu ustawy o utworzeniu Funduszu Polskiej Nauki.

    Jak większość projektów ustaw proponowanych przez Prawo i Sprawiedliwość projekt ustawy o Funduszu Polskiej Nauki jest dokumentem niedopracowanym. Dotyczy on wsparcia komercjalizacji wyników badań naukowych poprzez utworzenie w Banku Gospodarstwa Krajowego nowego mechanizmu finansowania badań - Funduszu Polskiej Nauki poprzez nowatorską w Polsce formułę wirtualnych instytutów badawczych.

    Jedyny plus tego pomysłu to zwiększenie nakładów na działalność naukową, która przełoży się na unowocześnienie przedsiębiorczości. Proponowane rozwiązania budzą jednak na tyle istotne wątpliwości, iż nawet samo Biuro Analiz Sejmowych sugeruje poddać projekt pod głęboką dyskusję. Bardziej efektywna może okazać się modyfikacja działań istniejących już podmiotów, takich jak Narodowe Centrum Badań i Rozwoju czy Narodowe Centrum Nauki.

    Tworzenie od zera nowych rozwiązań jest mniej racjonalne niż wykorzystywanie istniejącego potencjału.

    Projekt zakłada centralizację podejmowania decyzji, czyli o obszarze działań i wysokości finansowania ma decydować polityk, konkretnie - minister nauki i szkolnictwa wyższego, nie siląc się na konsultacje ze środowiskiem naukowym czy przedsiębiorcami. Na jakiej wobec tego podstawie będą zapadały decyzje o tym, na co i w jakiej wysokości będą przyznawane środki? Wyłącznie na podstawie widzimisię ministra. Ponadto z niezrozumiałych względów projekt stawia w uprzywilejowanej pozycji Polski Ośrodek Rozwoju Technologii, który jako jedyny może być powoływany przez ministra do zarządzania projektem bez konkursu. Inne ośrodki muszą ubiegać się o te funkcje w trybie konkursu ofert.

    Kwestia finansowania funduszu. Na ten cel ma być jednorazowo przeznaczone 500 mln zł z funduszu statutowego Banku Gospodarstwa Krajowego. Kwota ta ma wystarczyć na 10 lat, co oznacza niewielkie możliwości finansowe funduszu w porównaniu z np. budżetem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, który w tym roku otrzyma dotację w wysokości 1300 mln zł. Po co zatem tworzyć fundusz, który w praktyce nie będzie miał możliwości finansowych?

    Kolejna sprawa. Projekt nie określa warunków ani trybów współpracy z przedsiębiorcami, mimo iż akcentuje potrzeby komercjalizacji wyników badań naukowych. Brak jest w projekcie jakichkolwiek konkretów, choćby określonych form wsparcia finansowego dla firm gotowych wdrożyć proponowane rozwiązania. W końcu w projekcie brakuje rozstrzygnięć dotyczących własności intelektualnej czy zasad wykorzystywania infrastruktury badawczej instytutów badawczych.

    Podsumowując, ustawa w obecnym kształcie ma się stać zapewne propagandowym narzędziem ministra Gowina w kampanii wyborczej. Jest to zatem usankcjonowane rozdawnictwo 500 mln zł bez jakiejkolwiek kontroli i konsultacji z ekspertami. Wobec przedstawionych braków merytorycznych w projekcie będziemy wnosić o odrzucenie go w proponowanym kształcie. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia