8. kadencja, 79. posiedzenie, 1. dzień (03-04-2019)

9. punkt porządku dziennego:

Przedstawiony przez prezesa Rady Ministrów dokument: ˝Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2017 r.˝ (druk nr 2595) wraz ze stanowiskiem Komisji Infrastruktury (druk nr 2721).

Poseł Jerzy Polaczek:

    Pani Marszałek! Panie Ministrze! Pragnę jako sprawozdawca komisji odnieść się do tego materiału, jakim jest raport dotyczący stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działań realizowanych w tym zakresie w 2017 r. Był on rozpatrzony w lipcu 2018 r. Powstał w Sekretariacie Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, która jest instytucją powołaną wewnątrz resortu infrastruktury, i jest przede wszystkim realizacją ustawowego obowiązku, który nakłada ustawa Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z zapisami przywołanej ustawy przewodniczący Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, czyli minister właściwy do spraw transportu, składa Radzie Ministrów corocznie sprawozdanie, następnie premier składa Sejmowi i Senatowi do końca kwietnia sprawozdanie na temat stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działań realizowanych w tym zakresie w danym roku.

    Chciałbym odnieść się do kluczowych zagadnień, które są zawarte w tym raporcie, referując niektóre jego istotne systemowe elementy, jak również odnieść się do dyskusji, jaka miała miejsce na posiedzeniu. Po pierwsze, autorzy raportu wskazują, iż poprawa bezpieczeństwa na drogach zależy w dużej mierze od bardzo dobrej i skorelowanej współpracy różnych jednostek i instytucji na poziomie zarówno centralnym, jak i regionalnym, które zajmują się czy też mają w zakresie swoich obowiązków zajmowanie się problemem bezpieczeństwa na drogach.

    Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, co widać wyraźnie na podstawie tego raportu, podejmuje bardzo konkretne działania, które niejako spajają te wspólne wysiłki różnych podmiotów, tak aby zwiększyć efektywność oddziaływania na poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego w danym zagadnieniu przyczyn wypadków. Chodzi np. o decyzje o zacieśnieniu współpracy pomiędzy Krajową Radą Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego a tym poziomem regionalnym czy też wymianę informacji.

    Po drugie, Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego oprócz podejmowania corocznie działań na szeroką skalę, jak i wielu interwencyjnych działań doraźnych bierze na siebie również większą część odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa ruchu drogowego.

    Tenże raport sygnalizuje również pewne nowe zagrożenia i wyzwania, jakie pojawiają się w trendach demograficzno-statystycznych BRD, a mianowicie np. narastanie problematyki zwiększonego zagrożenia bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego 60+, jednocześnie raportując o już podjętych w tej sprawie projektach i działaniach w najbardziej zagrożonych województwach czy też regionach.

    Istotniejszym elementem wymienianym w raporcie jest poprawa infrastruktury drogowej czy też informacja o poczynionych dodatkowych staraniach, tak aby poprzez polskie prace np. naukowo-badawcze wskazywać nowe kierunki rozwoju inżynierii drogowej dla poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego niechronionych uczestników ruchu, jak piesi, jak rowerzyści. Tutaj trzeba by się odwołać do merytorycznie bardzo dobrych rekomendacji krajowej rady dotyczących wytycznych w sprawie prawidłowego oświetlenia przejść dla pieszych, rozpoczęcia prac nad wytycznymi w sprawie bezpiecznej infrastruktury rowerowej.

    Z przedłożonego dokumentu wynika, że głównym celem podjętych działań jest zdecydowane zmniejszenie liczby wypadków i ich ofiar w zakresie realizacji na szeroką skalę działań edukacyjnych skoncentrowanych na głównych przyczynach wypadków zgodnie z danymi. Chodzi np. o kampanie dotyczące nadmiernej prędkości dla uczestników ruchu w grupie od 18 do 24 lat czy też poprawę relacji pieszy - kierowca - pieszy.

    Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w województwach przedstawiono w tymże raporcie w postaci tzw. kart województw, w których identyfikuje się główne problemy w penalizowanym obszarze oraz formułuje się wnioski. Te karty województw przygotowano zgodnie z wzorami wykorzystywanymi w sprawozdaniach z kilku poprzednich lat, co umożliwia porównanie sytuacji bieżącej poszczególnych województw, a także obserwację zmian na przestrzeni kilku lat.

    Wychodząc naprzeciw postulatom zgłaszanym przy omawianiu analogicznych raportów z lat poprzednich, dokument Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego zawiera znacznie więcej informacji o działaniach podejmowanych w roku 2017, które miały wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, a także o działaniach tych podmiotów, które nie wchodzą w ustawowy skład Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego.

    Chciałbym tutaj odnieść się do niektórych danych statystycznych. Mówił już o tym pan minister Andrzej Adamczyk. Chciałbym uzupełnić te bardzo wiele mówiące dane pana ministra. Po pierwsze, z raportu wynika, iż w stosunku do roku 2016 struktura udziału wypadków znacząco się nie zmieniła, jednak w każdej z grup odnotowano niewielką tendencję spadkową. Wyjątkiem jest stagnacja w grupie wypadków z udziałem motocyklistów. Nadal bardzo charakterystycznym problemem bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce jest bardzo wysokie zagrożenie dotyczące niechronionych uczestników ruchu drogowego, zwłaszcza pieszych. Rok 2017 był kolejnym rokiem, w którym niestety istotnie wzrosła liczba wypadków spowodowanych przez pieszych wchodzących na jezdnię na czerwonym świetle. Również, co warto podkreślić, w 2017 r. o 2% wzrósł udział ofiar śmiertelnych w wypadkach, które były kwalifikowane jako tzw. najechanie na pieszego, przy jednoczesnym zmniejszeniu udziału ofiar śmiertelnych w większości innych głównych rodzajów wypadków. Wskazuje to na konieczność podejmowania nowych działań zapobiegawczych mających na celu poprawę bezpieczeństwa tej najsłabiej chronionej grupy uczestników ruchu drogowego.

    Większej uwagi wymaga niewielki wzrost udziału zderzeń tylnych, który może wskazywać na utrzymywanie zbyt małej odległości pomiędzy pojazdami przy jednocześnie zbyt szybkiej jeździe, a także rozproszenie uwagi prowadzących pojazdy. Tutaj kłaniają się, w cudzysłowie, ci uczestnicy ruchu, którzy posługują się w czasie jazdy telefonem komórkowym bądź też innymi urządzeniami, które rozpraszają uwagę na drodze. Ponieważ dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują również na to, że w Polsce wzrasta liczba ludzi w wieku powyżej 60. lat, w omawianym sprawozdaniu poświęcono, i bardzo dobrze, nieco więcej uwagi niż w latach poprzednich zagadnieniom związanym z wypadkami drogowymi tej grupy wiekowej, a także odpowiednim działaniom zapobiegawczym. Jest to bardzo dobry kierunek pracy, który wynika choćby z tych uwarunkowań demograficznych.

    Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego prowadził bardzo wiele działań. Mam tu wymienioną znaczną liczbę różnego rodzaju działań. Chciałbym może bardziej odnieść się do pewnych zagadnień, które były prezentowane na posiedzeniu komisji, gdzie odbyła się bardzo ciekawa dyskusja. Skupiłbym się raczej na tym, jakie zagadnienia podnieśli w tejże debacie posłowie. Po pierwsze, wykonanie zaleceń Najwyższej Izby Kontroli z raportów z 2016 r. pt. ˝Bezpieczeństwo pieszych i rowerzystów na drogach publicznych˝. Po drugie, jakość dostępnych na rynku elementów odblaskowych dla pieszych. Po trzecie, stan techniczny pojazdów, w szczególności stan ogumienia i jego wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego. System kontroli stanu technicznego. Wypadki z udziałem osób w wieku powyżej 60 lat. Działania zaradcze. Wypadki z udziałem pieszych uczestników ruchu. Weryfikacja systemu egzaminowania kandydatów na kierowców, zwłaszcza w zakresie egzaminów dotyczących uprawnień do prowadzenia samochodów ciężarowych oraz motocykli. Budowa i modernizacja infrastruktury drogowej, która uwzględnia potrzeby wszystkich grup uczestników ruchu drogowego. Chodzi także o działania w ramach ˝Programu likwidacji miejsc niebezpiecznych˝. Z tego, co pamiętam, bardzo mocno podkreślano tutaj konieczność opracowania wytycznych poprawiających oświetlenie przejść dla pieszych oraz wytycznych organizacji bezpiecznego ruchu drogowego. Zresztą ten element, jakim jest budowa przez samorządy, oczywiście w formie inwestycji lokalnych, ścieżek rowerowych, bardzo mocno będzie się nakładał w najbliższych latach na te bezprecedensowe wydatki krajowego Funduszu Dróg Samorządowych, jeżeli chodzi o podniesienie standardu dróg lokalnych, ich budowę, przebudowę czy modernizację. Choćby w dniu wczorajszym, panie ministrze, te zagadnienia były podnoszone przy okazji raportu NIK-u dotyczącego realizacji zadań w zakresie budowy dróg lokalnych w latach 2016-2019. Jest również element bezpieczeństwa ruchu drogowego przy wielokrotnie wyższych nakładach na inwestycje dotyczące dróg lokalnych.

    Reasumując, chciałbym powiedzieć, że posłowie zgromadzeni na posiedzeniu Komisji Infrastruktury oraz zaproszeni goście pozytywnie ocenili zaprezentowany przez sekretarza Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego dokument za 2017 r., który jest omawiany w tym punkcie. Podobnie jak w latach poprzednich podkreślano, iż został on przygotowany starannie i stanowi bardzo rzetelną bazę, jeżeli chodzi o analizę różnych informacji o działaniach podejmowanych na rzecz poprawy bezpieczeństwa na polskich drogach. Tenże dokument pozwala zobaczyć, jaka jest skala problemu bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce również na tle innych państw. Z braku czasu nie powielam tutaj niektórych informacji, jeżeli chodzi o przykład Polski na tle innych państw europejskich. Mówił już o tym pan minister Adamczyk.

    Trafne decyzje, które są podejmowane na podstawie jakościowych, dobrych danych o zdarzeniach drogowych, systematycznie prowadzone badania postaw i zachowań uczestników ruchu, a także sprawne funkcjonowanie systemu BRD powinny przełożyć się na skuteczność działań ukierunkowanych na ratowanie ludzkiego życia i zdrowia, które są nadrzędnym celem funkcjonowania nie tylko Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego i Ministerstwa Infrastruktury, ale też wielu innych podmiotów współdziałających w przypadku omawianych zagadnień również na poziomie regionalnym, na poziomie lokalnym.

    Komisja Infrastruktury, co chcę podkreślić, pozytywnie opiniuje i akceptuje przedłożony raport Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego pt. ˝Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2017 r.˝, przedstawiony przez pana ministra infrastruktury Andrzeja Adamczyka, wobec czego rekomenduję jego przyjęcie przez Wysoką Izbę. Bardzo dziękuję za uwagę.

Przebieg posiedzenia