8. kadencja, 79. posiedzenie, 1. dzień (03-04-2019)
Oświadczenia.
Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziś, 3 kwietnia 2019 r., obchodzimy 385. rocznicę urodzin kasztelana krakowskiego, hetmana wielkiego koronnego, hetmana polnego koronnego, wojewody ruskiego, oboźnego koronnego, strażnika korony, pułkownika królewskiego, starosty błońskiego, starosty białocerkiewskiego, buskiego, janowskiego, korsuńskiego, czehryńskiego, mościckiego, sieradzkiego, kamienieckiego, żydaczowskiego i świeckiego, starosty barskiego w 1697 r., starosty lityńskiego, starosty międzyrzeckiego.
Był synem Jana Stanisława Jabłonowskiego, miecznika koronnego, i Anny Ostroróg, córki wojewody, mówcy i pisarza, Jana Ostroroga.
Karierę wojskową rozpoczął w 1655 r., prowadząc walki z Rosją i Kozakami. W 1657 r. brał udział w wojnie z Jerzym II Rakoczym. Później odznaczył się w czasie wojny szwedzkiej w 1656 r., walcząc pod dowództwem Stefana Czarnieckiego. W 1659 r. walczył na Ukrainie pod rozkazami Stanisława ˝Rewery˝ Potockiego oraz Jerzego Sebastiana Lubomirskiego. W 1660 r. został strażnikiem wielkim koronnym, a w 1661 r. oboźnym wielkim koronnym. Od 1664 r. wojewoda ruski, w latach późniejszych walczył z Turkami i Tatarami pod wodzą Jana Sobieskiego. Wziął udział w wojnie polsko-kozacko-tatarskiej w latach 1666-1671. Już wtedy Sobieski powierzał mu dowództwo nad częścią swych sił, np. w bitwie pod Podhajcami czy pod Kalnikiem.
W 1667 r. był członkiem Trybunału Skarbowego Koronnego. Był marszałkiem sejmików województwa ruskiego w latach 1668, 1669, 1672 i 1702.
Na sejmie abdykacyjnym 16 września 1668 r. podpisał akt potwierdzający abdykację Jana II Kazimierza Wazy. Po abdykacji Jana II Kazimierza Wazy w 1668 r. popierał kandydaturę do polskiej korony francuskiego księcia Wielkiego Kondeusza. W 1672 r. był członkiem konfederacji malkontentów W 1673 r. poprowadził szarżę polskiej husarii pod Chocimiem. W 1674 r. blokował garnizon turecki w Kamieńcu Podolskim, w 1675 r. bronił przed Turkami Złoczowa, w 1676 r. dowodził częścią armii polskiej pod Żurawnem. W bitwie pod Wiedniem w 1683 r. dowodził prawym skrzydłem. Dowodził także częścią armii pod Parkanami. Walczył na Bukowinie i Multanach.
Podczas elekcji w 1674 r. zażarty zwolennik Jana Sobieskiego, przyczynił się do jego wyboru na króla. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa ruskiego w 1674 r. W roku 1676 został hetmanem polnym koronnym i odtąd trwał na straży południowo-wschodnich kresów Rzeczypospolitej. W 1683 r. Sejm przyznał mu buławę hetmana wielkiego koronnego. Wcześniej jednak, bo już w 1681 r. wszedł czynnie w ówczesne życie polityczne, intrygując przeciw królowi Janowi III. Z tego powodu popadł z królem w zatarg, a wzajemnych niechęci nie zdołała zatrzeć nawet odsiecz wiedeńska, w której Jabłonowski wybitnie się odznaczył. W latach następnych brał udział we wszystkich walkach na rubieżach południowo-wschodnich. W 1684 r. wyprawiał się na Kamieniec Podolski, w 1685 r. dowodził nieudaną wyprawą na Bukowinę, w 1686 r. brał udział w wyprawie na Wołoszczyznę. W 1692 r. został kasztelanem krakowskim. W tym samym roku bez powodzenia oblegał Kamieniec Podolski. W 1694 r. wziął udział w bitwie pod Uścieczkiem z Tatarami oraz rozbił na drodze do Kamieńca Podolskiego konwój turecki. W 1695 r. wziął udział w rozgromieniu ostatniego najazdu Tatarów w bitwie pod Lwowem, za co lwowianie uczcili hetmana pięknym pomnikiem. Na jego cześć jedną z głównych ulic Lwowa nazwano Wałami Hetmańskimi. Po śmierci króla Jana III Sobieskiego w 1696 r. był kandydatem do ręki królowej i korony.
W swoim długim życiu odznaczył się dużą ofiarnością, przede wszystkim jako wojownik, który na potrzeby wojny i wojska nie szczędził własnych, nieraz bardzo dużych sum pieniężnych, przez co cieszył się dużym powodzeniem. Dziękuję za uwagę.
Przebieg posiedzenia