8. kadencja, 8. posiedzenie, 1. dzień (13-01-2016)

2. i 3. punkt porządku dziennego:

  2. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy Prawo o prokuraturze (druki nr 162 i 162-A).
  3. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o prokuraturze (druk nr 163).

Poseł Mirosław Pampuch:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia stanowiska Klubu Poselskiego Nowoczesna w sprawie projektu ustawy Prawo o prokuraturze oraz ustawy Przepisy wprowadzające Prawo o prokuraturze.

    Niestety stało się już niechlubną tradycją tego Sejmu, że projekty ważnych ustaw, w tym ustaw ustrojowych, stanowią projekty poselskie, omijając tym samym ważny aspekt stanowienia dobrego prawa, jakim są opinie organów do tego powołanych, w tym konsultacje społeczne. Zwracam uwagę, że poprzedni projekt nowelizacji ustawy o prokuraturze, który de facto nie wszedł w życie, doczekał się ponad 160 różnych opinii, począwszy od sądów okręgowych, prokuratur różnych szczebli. Myślę, że jest to ważne źródło wiedzy i ważne jest, byśmy się pytali również praktyków, jakie wprowadzać rozwiązania, tym bardziej że ustawa, o której rozmawiamy, jest szczególnej wagi ze względu na konsekwencje, jakie niesie dla obywateli i państwa prawa.

    Nie waham się przed użyciem bardzo mocnego określenia: rozwiązania zawarte w tych przedłożeniach przesuwają Polskę w stronę państwa policyjnego. Dlaczego tak uważamy?

    Po pierwsze, ustawa wprowadza nieznane na dzień dzisiejszy nigdzie w Europie, panie pośle, nigdzie w Europie...

    (Głos z sali: W Austrii.)

    ...rozwiązanie polegające na łączeniu w jednej osobie funkcji prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości. Rzeczywiście w krajach, które pan wymieniał, jest podległość prokuratora generalnego ministrowi sprawiedliwości, natomiast nie ma łączenia tych funkcji. A przecież minister sprawiedliwości to czynny polityk i połączenie tych funkcji wiąże się z upolitycznieniem prokuratury i jej ścisłą zależnością od rządu - akurat dzisiaj rządu Prawa i Sprawiedliwości, ale także każdego następnego. Zwraca uwagę w tym kontekście unormowanie art. 50 ustawy wprowadzającej ustawę o prokuraturze, na mocy którego to przepisu wygasają kadencje prokuratorów okręgowych i rejonowych. Spowoduje to możliwość zmian personalnych na wszystkich istotnych stanowiskach w prokuraturze. Czy zatem chodzi o to, panie posłanki i panowie posłowie, by zastąpić niezależnych prokuratorów prokuratorami z partyjnego nadania?

    Nowoczesna opowiada się za dotychczasowym modelem rozdziału urzędów ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego, albowiem stwarza to lepsze warunki realizacji zadań prokuratury przy zachowaniu apolityczności i niezależności prokuratorów. Są to wartości o znaczeniu zasadniczym, wpływające na prawidłowe funkcjonowanie prokuratury, a w szerszym kontekście - również całego wymiaru sprawiedliwości. Należy przytoczyć stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 maja 2007 r., sygn. akt SK 54/06, w którym trybunał stwierdził, że chociaż prokuratura nie jest organem władzy sądowniczej, to jednak wchodzi w skład organów ochrony prawnej, a w postępowaniu przygotowawczym w procesie karnym prokuratorzy pełnią funkcję quasi-jurysdykcyjną i w związku z tym muszą korzystać z atrybutu niezależności.

    Po drugie, niezależność prokuratora w kontekście uregulowań umożliwiających wydanie przez prokuratora przełożonego poleceń dotyczących czynności procesowych, jak też możliwość zmiany lub uchylenia decyzji prokuratora podległego w tej ustawie są fikcją. Zastąpienie w tych przepisach pojęcia prokuratora bezpośrednio przełożonego pojęciem prokuratora przełożonego de facto prowadzi do możliwości wydania bezpośrednio przez prokuratora generalnego określonych zaleceń, m.in. nakazu wniesienia aktu oskarżenia lub odstąpienia od tego aktu oskarżenia lub odwrotnie - zakazu wnoszenia apelacji od wyroku uniewinniającego. Nowoczesna mówi zatem zdecydowanie ˝nie˝ ręcznemu sterowaniu prokuraturą przez czynnego polityka.

    Po trzecie, na dezaprobatę zasługują zapisy umożliwiające prokuratorowi generalnemu sprawowanie de facto nieograniczonej kontroli nad czynnościami rozpoznawczymi oraz zlecanie przeprowadzenia tych czynności przez właściwe organy. Jest to kolejny przejaw możliwości nieograniczonego ręcznego sterowania postępowaniem przygotowawczym z naruszeniem zasady niezależności prokuratorskiej.

    Panie Posłanki i Panowie Posłowie Prawa i Sprawiedliwości! Czy naprawdę zdajecie sobie sprawę z zakresu władzy, jaką powierzacie jednej osobie - ministrowi sprawiedliwości i prokuratorowi generalnemu? Sądzę, że nie. Biorąc pod uwagę przesłanki, o których wspomniałem, Klub Poselski Nowoczesna mówi stanowcze ˝nie˝ temu modelowi prokuratury, stąd też składamy wniosek o odrzucenie projektów obu ustaw w pierwszym czytaniu. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia