8. kadencja, 8. posiedzenie, 1. dzień (13-01-2016)

2. i 3. punkt porządku dziennego:

  2. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy Prawo o prokuraturze (druki nr 162 i 162-A).
  3. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o prokuraturze (druk nr 163).

Poseł Barbara Dolniak:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W pierwszej kolejności muszę powiedzieć, że w projekcie ustawy nie określono statusu prokuratury wśród organów państwowych, jak to czyni aktualnie obowiązująca ustawa w art. 1 ust. 3: ˝Prokuratura jest organem ochrony prawnej˝.

    Po drugie, projekt przewiduje zmianę prokuratur apelacyjnych na prokuratury regionalne. Z jednej strony uzasadniono to zmianą nazewnictwa poprzez przyjęcie kryteriów geograficznych dla wszystkich szczebli prokuratury i odejście od kryterium mieszanego, z drugiej strony wskazano, że dąży się do zachowania równoległości struktury sądownictwa powszechnego i prokuratury. Jednocześnie mówi się o przesuwaniu prowadzonych spraw i tych trudniejszych śledztw na wyższe szczeble. Nie dochodzi zatem do likwidacji żadnego szczebla czy jednostki prokuratury ani też do zmiany właściwości miejscowej prokuratur regionalnych w stosunku do prokuratur apelacyjnych. Nie dochodzi również do zmiany zadań i charakteru prokuratury regionalnej w stosunku do apelacyjnej. Nie jest prawdą, by w chwili obecnej prokuratury apelacyjne miały charakter jedynie nadzorczo-sądowy, jak podniesiono w uzasadnieniu. W prokuraturach tego szczebla prowadzone są postępowania przygotowawcze, i to nie tylko o przestępstwa korupcyjne i te popełniane przez zorganizowane grupy przestępcze, ale także o najpoważniejsze przestępstwa finansowo-gospodarcze i skarbowe, co w uzasadnieniu, niezgodnie z aktualnym stanem, zostało wskazane jako nowe zadanie przewidziane w projekcie. Ilość spraw gospodarczych prowadzonych na tym szczeblu spowodowała konieczność utworzenia obok wydziałów do spraw przestępczości zorganizowanej i korupcji także wydziałów do spraw przestępczości gospodarczej. W prokuraturach apelacyjnych - Warszawa, Katowice, Kraków - wydane zostało w tym względzie zarządzenie. Nie potrzeba aż tak rewolucyjnej zmiany, by dokonać powołania nowych wydziałów.

    Stwierdzić także należy, że projektodawca nie tylko nie przewiduje dla prokuratur regionalnych żadnych zadań, których dotychczas nie realizowały prokuratury apelacyjne, ale też ich nie zmniejsza, nawet w sytuacji przekazania ścigania przestępczości zorganizowanej i korupcji na szczebel Prokuratury Krajowej. Z art. 20 ust. 1 projektu ustawy o prokuraturze wynika, że wydziały zamiejscowe Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej tworzy się przy prokuraturach regionalnych. Powstaje problem finansowania. W przypadku wydziałów zamiejscowych do spraw przestępczości zorganizowanej nie jest jasna sytuacja, którego kierownika jednostki organizacyjnej projektodawca ma na myśli. Z treści tego przepisu nie da się również wyprowadzić w sposób niebudzący wątpliwości, czy środki publiczne na działalność tych wydziałów znajdą się w planie finansowym Prokuratury Krajowej, czy też regionalnej.

    Za sprzeczny z K.p.k., czyli Kodeksem postępowania karnego, należy uznać § 4 art. 56 projektu. Po pierwsze, powstaje pytanie, co w rozumieniu tego przepisu oznacza prowadzenie postępowania przygotowawczego w formie elektronicznej, o której mówił przedstawiciel wnioskodawców, ponieważ w uzasadnieniu poświęcono temu zagadnieniu jedno zdanie. Przepisy wprowadzające Prawo o prokuraturze nie zawierają natomiast żadnych zmian Kodeksu postępowania karnego, stanowiących chociażby próbę uniknięcia kolizji. Należy zatem przypomnieć, że prowadzenie postępowania przygotowawczego polega na przeprowadzeniu szeregu czynności procesowych, które zgodnie z art. 143 K.p.k. wymagają spisania protokołu, który powinien określać elementy przewidziane w art. 148 K.p.k. § 1 i zgodnie z art. 150 § 1 K.p.k. winien zostać podpisany, a by mógł zostać podpisany, musi mieć wersję papierową. Tak więc, jeżeli nawet zostanie sporządzony zapis elektroniczny, to musi on zostać wydrukowany, nie można bowiem w dzisiejszym stanie prawnym wymagać posiadania podpisu elektronicznego od wszystkich osób uczestniczących w czynnościach procesowych w toku postępowania, jak np. świadków czy podejrzanych. Art. 116 K.p.k. określa formę składania wniosków lub oświadczeń przez strony. Dla skuteczności pisma procesowego, również zgodnie z art. 119 K.p.k., konieczny jest podpis. W art. 132 § 3 K.p.k. wprawdzie przewidziano formę doręczenia za pomocą poczty elektronicznej, ale zasadą jest doręczanie orzeczeń i zarządzeń w formie uwierzytelnionych odpisów, i to w taki sposób, by nie były udostępniane osobom trzecim. Co do zdania drugiego tego paragrafu nie zmienia się treść art. 334 § 4 K.p.k., który zobowiązuje oskarżyciela do dołączenia aktu oskarżenia i jego odpisów dla oskarżonego. Akt oskarżenia, jak każde pismo procesowe, powinien być podpisany. K.p.k. w żadnym miejscu, proszę państwa, nie dopuszcza podpisu elektronicznego w tym przypadku.

    W kolejnym zdaniu uzasadnienia projektodawca stwierdza uelastycznioną zasadę, iż prokurator, podpisując akt oskarżenia, wykonuje czynności oskarżyciela publicznego przed wszystkimi sądami. (Dzwonek) Jest to jedyne zdanie uzasadnienia dotyczące udziału prokuratora w postępowaniu sądowym, chociaż przewiduje się w tym zakresie daleko idące zmiany. Natomiast projektodawcy całkowicie umyka fakt, że w K.p.k. i Kodeksie karnym wykonawczym przewidziany jest udział prokuratora w szeregu typów postępowań, w których nie pełni on roli oskarżyciela publicznego.

    Następnie rozdział 4 działu III projektu, który przewiduje dla prokuratora nadzór nad wykonywaniem decyzji o pozbawieniu wolności. Sprzeczność ta dotyczy zwłaszcza art. 32 Kodeksu karnego wykonawczego, który nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania decyzji o pozbawieniu wolności, w tym tymczasowego aresztowania, przekazuje do wyłącznej kompetencji sędziego penitencjarnego. Prokurator nie jest organem postępowania wykonawczego, art. 2 Kodeksu karnego wykonawczego. Nie posiada również żadnych kompetencji władczych, które są niezbędnym elementem sprawowania kompetencji.

    Dalej mamy art. 12 projektu ustawy, który pozwala prokuratorowi generalnemu na udzielanie informacji także innym osobom. To jest w ogóle niedoprecyzowane. Na dokładkę nie jest w ogóle potrzebna zgoda prowadzącego prokuratora. To może ewidentnie zakłócić prowadzenie postępowania. Art. 38...

    Wicemarszałek Joachim Brudziński:

    Pani marszałek, przepraszam. Proszę powoli zmierzać do końca.

    Poseł Barbara Dolniak:

    Tak, ale mam 2 minuty i 10 sekund. O tyle więcej mówił pan poseł z Prawa i Sprawiedliwości.

    W art. 38 § 1 projektu zapisane jest, mowa jest o doradcach. Przepraszam, ale kim mają być doradcy? W § 2 jest wprawdzie zapisane, że mowa jest o doradcach będących także prokuratorami oraz sędziami w stanie spoczynku. Tak więc kto jeszcze, skoro wskazane wcześniej osoby mogą być także?

    Na koniec - bo już czas mnie goni, chociaż tych zarzutów jest mnóstwo - asystenci. Proszę państwa, wystarczy, że mają wyższe wykształcenie. A decyzje? Proszę sobie wyobrazić: przeszukanie, oględziny, zatrzymanie, eksperymenty - to są wszystko czynności w toku postępowania, a gdzie wykształcenie prawnicze? Pomijam już kwestię, że pan prokurator generalny może wybrać na asystenta dowolną osobę bez konkursu.

    Niestety, czasu mi zabrakło, w związku z czym nie mogę skończyć reszty. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia