8. kadencja, 8. posiedzenie, 2. dzień (14-01-2016)
8. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Energii Grzegorz Tobiszowski:
Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Rzeczywiście podzielam to, jeżeli chodzi o problem dotyczący ekwiwalentów pieniężnych czy wynikający z prawa do bezpłatnego węgla dla emerytów i rencistów górniczych. Rzeczywiście jest to temat i problem bardzo złożony. Stąd, próbując solidnie i należycie odpowiedzieć, jeśli chodzi o zamierzenia rządu, pozwoliłem sobie też pokazać w mojej wypowiedzi wielowątkowość tego problemu.
A więc w górnictwie węgla kamiennego deputaty węglowe za 2015 r. przysługiwały byłym pracownikom przedsiębiorstw górniczych, kopalń czynnych i postawionych w stan likwidacji i były one realizowane przez przedsiębiorstwa górnicze - tu jest ok. 250 tys. osób - łączny ich koszt to ok. 388 mln zł, w tym z dotacji budżetowych sfinansowano koszty w wysokości 29,7 mln zł - zaś drugim płatnikiem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych - tutaj jest ok. 79 tys. osób, a łączny ich koszt to ok. 129 mln w całości sfinansowany ze środków budżetu państwa.
W nawiązaniu do postawionego pytania, które kierujecie państwo posłowie, jak wygląda sytuacja związana z deputatem węglowym dla emerytów, rencistów w poszczególnych spółkach węglowych: jest tak, że w 2014 r. przedsiębiorstwa górnicze podjęły decyzję o likwidacji lub zawieszeniu na 3 lata uprawnień emerytów i rencistów do otrzymywania deputatu węglowego, to obowiązuje od 2015 r., wydawanego w naturze lub ekwiwalencie.
Wprowadzono tutaj zamienność. Te uprawnienia wynikają z układów zbiorowych pracy lub porozumień wewnątrz poszczególnych spółek. W poszczególnych przedsiębiorstwach mamy następującą sytuację. Kompania Węglowa SA - likwidacja deputatu węglowego od 2015 r. dla emerytów, rencistów i ich zstępnych, kompania skutecznie wypowiedziała deputaty w zeszłym roku; Katowicki Holding Węglowy SA - zawieszenie od 2015 r. prawa do deputatu węglowego na okres 3 lat, jak widzimy, mamy już różnicę między katowicką Kompanią Węglową i katowickim holdingiem; następnie Jastrzębska Spółka Węglowa SA, czyli trzeci ważny podmiot na rynku sektora węgla kamiennego - wypowiedziane zakładowe układy zbiorowe, wygasa prawo do uprawnień, tu mamy trzecie zjawisko, jeśli chodzi o ważny podmiot; następnie mamy Tauron Wydobycie SA - emeryci, renciści otrzymują deputat węglowy w wymiarze 3 t rocznie, jest on realizowany zarówno w formie ekwiwalentu, jak i w naturze; następnie mamy kopalnię Bogdanka - emeryci i renciści otrzymują deputat węglowy w wymiarze 3 t rocznie, jest on realizowany zarówno w formie ekwiwalentu, jak i w naturze, tak jak w Tauronie. Mówię w tym momencie o Bogdance, bo ona również stała się podmiotem, który funkcjonuje w tym przypadku w Enei jako podmiot sektora Skarbu Państwa, bo wcześniej, jak wiemy, była ona prywatnym podmiotem węglowym, stąd należy ją w tym momencie wykazać w tym całym systemie. I mamy kolejny podmiot, który nabiera pewnej rangi, jest to Spółka Restrukturyzacji Kopalń SA - realizuje prawo do deputatu węglowego w naturze dla byłych pracowników, lub ich zstępnych, kopalń postawionych w stan likwidacji z dniem 1 stycznia 2007 r. Tutaj mówimy, bo mamy to sklasyfikowane, że średni wymiar to 2,8 t rocznie dla pracownika. W ustawie, jak państwo wiecie, niedawno przyjętej, żeśmy zaproponowali, aby była możliwość wypłacania, czyli ekwiwalent pieniężny.
Ile osób zostało pozbawionych tych świadczeń w poszczególnych przedsiębiorstwach górniczych? To jest kolejne zapytanie. A więc od 2005 r. poniższe przedsiębiorstwa, jak państwo wiecie, jak wspomniałem wcześniej, podjęły stosowne decyzje. I tak KWK SA to jest 47 tys. osób, ponad 47 tys. osób, które de facto tą decyzją zostały pozbawione ekwiwalentu, w KHW, w Katowickim Holdingu Węglowym, mówimy o niespełna 39 tys. osób, które też tą decyzją zostały go pozbawione przez Katowicki Holding Węglowy, w Jastrzębskiej Spółce Węglowej mówimy o ponad 38 tys. osób. A więc próbując to zsumować, mamy tutaj ponad 200 tys. osób, które zostały decyzją poszczególnych podmiotów tego pozbawione, skądinąd skutecznie, to też trzeba stwierdzić, w zeszłym roku skutecznie prawnie zarządy dokonały wypowiedzeń tych uprawnień.
Jakie koszty pociągało utrzymanie tych świadczeń w poszczególnych przedsiębiorstwach w skali roku? W przypadku kosztów deputatów węglowych należy uwzględnić, że koszty realizacji deputatu węglowego, jeśli chodzi o naturę, czyli te dawane w formie węgla, wyceniamy to na podstawie wartości technicznych kosztu wytworzenia, wynoszą ok. 300 zł za tonę, nawet jeśli to zamieniamy i dogadują się osoby mające uprawnienia, że nie korzystają z węgla, ale chcą mieć to wypłacone. Natomiast w przypadku tych, którzy mają już wypłacane, czyli ustawowo przyznano im ekwiwalent pieniężny, to są wypłaty z ZUS-u, mówimy o wielkości, która jest podawana w obwieszczeniu ministra gospodarki, w tym przypadku będzie to teraz Ministerstwo Energii, jest to 600 zł za tonę. Również w Spółce Restrukturyzacji Kopalń mamy 600 zł za tonę (Dzwonek) i jest to wynikiem postępowania przetargowego.
Pani marszałek, jeśli mógłbym minutę, żeby...
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Proszę bardzo.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Energii Grzegorz Tobiszowski:
Dziękuję bardzo.
Jeśli chodzi o sumę kosztów, które ponoszą poszczególne podmioty, to Katowicki Holding Węglowy, jeśli chodzi o naturę, wydawany w naturze węgiel z prawem do odkupu przez spółkę - tak jak powiedziałem, jest zamiana w ramach spółki - ta kwota wynosi prawie 40 mln zł, natomiast jeśli chodzi o Kompanię Węglową, to mówimy tutaj o 262 mln zł, które są związane z wypłacaniem ekwiwalentu w zamian za węgiel. Jastrzębska spółka to jest 64 200 tys., Tauron to jest ponad 2 mln, Bogdanka - ponad 4 mln.
Teraz, próbując odpowiedzieć... Mamy, jak państwo zauważyliście, bardzo zróżnicowaną, żeby nie powiedzieć: skomplikowaną, sytuację, jeśli chodzi o deputaty, wynikającą z historii, ze zdarzeń restrukturyzacyjnych w podmiotach górniczych. Zamierzamy, takie mamy intencje, wspomniałem o tym też w komisji, przygotować wspólnie z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej specustawę, aby objąć jedną regulacją wszystkich uprawnionych, zauważcie bowiem państwo, że będzie nam się pojawiać sytuacja zwiększonych uprawnień osób przechodzących do SRK. Stąd też, mając taki, delikatnie mówiąc, bałagan, jeśli chodzi o poszczególne podmioty - a powinniśmy regulować też m.in. układy zbiorowe pracy, jak również pewne schematy zarządzania w poszczególnych podmiotach węglowych - również w kwestii deputatów przed nami stoi wyzwanie, żeby spróbować to ujednolicić. Jest to rzeczywiście koszt dla budżetu państwa, a zarazem stworzenie algorytmu, bo musimy to przypisać. Chodzi o to, jak zamienimy ekwiwalent na ewentualny przypis, nie wiem, do emerytury czy dodatek do emerytury. To są kwestie, z którymi się musimy zmierzyć. I potwierdzam taką intencję: w najbliższych, myślę, że dniach bardziej niż tygodniach, chcemy wewnętrznie, budując grupę osób w Ministerstwie Energii i Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zbudować założenia, aby zmierzyć się z tym problemem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia