8. kadencja, 82. posiedzenie, 2. dzień (13-06-2019)

27. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2020 Rokiem Hetmana Stanisława Żółkiewskiego (druki nr 3418 i 3436).

Poseł Tomasz Zieliński:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko dotyczące poselskiego projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2020 Rokiem Hetmana Stanisława Żółkiewskiego.

    Stanisław Żółkiewski herbu Lubicz był jednym z najwybitniejszych polityków i dowódców I Rzeczypospolitej. Urodził się w 1547 r. jako syn Stanisława i Zofii Lipskiej z Goraja. Tak jak większość dzieci szlacheckich pobierał nauki w domu, a następnie w szkole katedralnej. Po ich zakończeniu samodzielnie pogłębiał wiedzę, osiągając poziom intelektualny przewyższający przeciętny poziom intelektualny wielu mu współczesnych. Z zamiłowaniem czytywał Horacego, Cycerona i Wergiliusza, Kochanowskiego, Skargę, studiował pamiętniki Cezara oraz ˝Radę sprawy wojennej˝ hetmana Tarnowskiego.

    Od 1566 r. współpracował z Janem Zamoyskim w zakresie polityki wewnętrznej oraz towarzyszył mu na wojnach z Moskwą, Mołdawią, Wołoszczyzną i ze Szwecją. Będąc wiernym królom elekcyjnym Stefanowi Batoremu i Zygmuntowi III Wazie, zdobywał kolejne awanse wojskowe. Został hetmanem polnym, a następnie hetmanem wielkim koronnym. Kiedy w 1618 r. Zygmunt III mianował go kanclerzem wielkim koronnym, stał się faktycznie pierwszą osobą po królu.

    Stanisław Żółkiewski, kiedy zdobywał szlify wojenne, wykazywał się osobistą odwagą. Chrzest bojowy odebrał w 1577 r. pod Lubieszowem. Następnie w latach 1579-1582 uczestniczył w wojnie z Moskwą o Inflanty, dzielnie walcząc zarówno w polu, jak i podczas oblężenia Pskowa. Podczas bezkrólewia przyczynił się do zwycięstwa pod Byczyną. Największym osiągnięciem wojskowym Stanisława Żółkiewskiego pozostaje wyprawa moskiewska oraz zwycięstwo pod Kłuszynem w 1610 r. Wzorując się na taktyce Cezara w bitwie pod Farsalos, pokonał kilkakrotnie większe połączone siły moskiewskie i szwedzkie. Po zajęciu Moskwy, prowadząc rozsądne negocjacje z bojarami, doprowadził do faktycznej elekcji królewicza Władysława na tron moskiewski. Jednocześnie wziął do niewoli cara Wasyla Szujskiego i jego dwóch braci.

    Mimo pogarszającego się stanu zdrowia zajął się obroną Kresów Wschodnich zagrożonych przez Turków, Tatarów i Mołdawian. W 1620 r., starając się wyprzedzić uderzenie turecko-tatarskie, Stanisław Żółkiewski udał się z wojskiem do obozu pod Cecorą w Mołdawii, gdzie zaatakowany przez przeważające siły wroga zginął bohaterską śmiercią żołnierza w czasie odwrotu do Polski.

    Sława hetmana została zapoczątkowana dzięki wspaniałej mowie Tomasza Zamoyskiego wygłoszonej na Sejmie 5 grudnia 1620 r., która następnie wydrukowana szeroko rozeszła się po całym kraju, ugruntowując legendę bezkompromisowego dowódcy i polityka.

    W związku z powyższym, biorąc pod uwagę życie i służbę Stanisława Żółkiewskiego dla króla oraz Rzeczypospolitej, Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera podjęcie przez Sejm uchwały ustanawiającej rok 2020 Rokiem Hetmana Stanisława Żółkiewskiego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia