8. kadencja, 83. posiedzenie, 1. dzień (03-07-2019)

8. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o weteranach działań poza granicami państwa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3521).

Minister Obrony Narodowej Mariusz Błaszczak:

    Bardzo dziękuję.

    Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Odpowiedzialne państwo ma obowiązek dbać w sposób szczególny o tych obywateli, którzy ryzykowali swoim życiem i zdrowiem w obronie pokoju na świecie. Odpowiedzialne państwo ma obowiązek otoczyć odpowiednią opieką osoby, które w momencie kryzysu nie wahały się stanąć do walki. Odpowiedzialne państwo ma obowiązek przypominać o szacunku, który każdy z nas jest winien żołnierzom uczestniczącym w misjach poza granicami kraju.

    Rząd Prawa i Sprawiedliwości jest odpowiedzialny, dlatego dziś mam zaszczyt zaprezentować pakiet zmian, który wprowadzi więcej ułatwień i przywilejów dla szczególnej grupy ludzi: weteranów i weteranów poszkodowanych w misjach poza granicami Polski. Podkreślam, że projekt ten został przygotowany w ścisłej współpracy z tym środowiskiem i uwzględnia wszystkie zgłoszone przez nie postulaty. Przedstawiam Wysokiej Izbie projekt ustawy o zmianie ustawy o weteranach działań poza granicami państwa oraz niektórych innych ustaw.

    Zacznę od cytatu: Marzyłem o tym, żeby go poznać, osobiście podziękować za to, że żyję. Coray stał się moim bratem, mimo że tyle lat go nie widziałem, był zawsze mi bliski. Najpierw w ogóle nie rozumiałem, jak poważny jest mój stan. Pierwsza myśl, która wtedy przyszła mi do głowy, była taka, że moja narzeczona mnie zabije, jeżeli będzie trzeba przełożyć datę ślubu. Na szczęście to teraz moja żona, mam trzech synów. Gdyby nie Coray... To wspomnienia kpr. Marcina Kulasa, który został ranny podczas misji w Afganistanie w 2009 r. Uratował go amerykański żołnierz, sierżant Coray Speck. Spotkałem się z nimi w tym roku dwukrotnie, ostatnio w Waszyngtonie prawie 3 tygodnie temu i widziałem na własne oczy, jak silne braterskie więzi ich łączą.

    O ile na polu bitwy żołnierze mogą liczyć na swoich kolegów, o tyle po powrocie do kraju muszą mieć pewność, że odpowiednio zaopiekuje się nimi państwo.

    Panie kapralu, dziś panie plutonowy! Zwracam się do pana, ale również do wszystkich żołnierzy weteranów. Zapewniam, że póki ja jestem ministrem obrony narodowej, póty państwo polskie zawsze będzie stawało na wysokości zadania względem żołnierzy i ich potrzeb. (Oklaski) Państwo nie zostawi samotnie żołnierzy, którzy ryzykowali życiem, wypełniając nasze zobowiązania sojusznicze. Weterani nie będą musieli sami prosić o pomoc. Jesteśmy winni weteranom szacunek - to główna zasada rządu, którego mam zaszczyt być ministrem.

    Wysoka Izbo! Nasi poprzednicy w 2011 r. wprowadzili ustawę, która umożliwiła żołnierzom i funkcjonariuszom uczestniczącym w działaniach poza granicami kraju uzyskanie statusu weterana, a tym, którzy doznali w wyniku tych działań uszczerbku na zdrowiu - status weterana poszkodowanego. Ustawa była jednak niedopracowana i wymagała wielu poprawek. Pierwotnie warunkiem uzyskania statusu było nieprzerwane uczestnictwo w misji przez 60 dni. Dzięki poprawce pana prezydenta Andrzeja Dudy wprowadzonej w 2018 r. rozszerzono tę możliwość. Teraz także ci, którzy przebywali na misjach wielokrotnie, lecz w krótszych okresach, choć łącznie nie krócej niż przez 90 dni, mogą wystąpić o przyznanie statusu.

    Nowelizację ustawy, którą dziś prezentuję, przygotowaliśmy, wsłuchując się w głosy tych, których ona najbardziej dotyczy. Zarówno ja, jak i moi współpracownicy, spędziliśmy wiele godzin na intensywnych rozmowach z żołnierzami, tak aby wypracować skuteczne, efektywne i korzystne rozwiązania. Weterani potrzebowali tej ustawy, dlatego tym większa jest moja satysfakcja, że wkrótce doprowadzimy tę sprawę do końca.

    Wysoki Sejmie! Dziś rozszerzamy obowiązujący pakiet uprawnień dla weteranów. Proponujemy zmiany, które będą mocniej ich wspierać i będą nieść szerszą pomoc. W pierwszej kolejności zapewnimy większe wsparcie dla weteranów poszkodowanych z orzeczonym co najmniej 30-procentowym uszczerbkiem na zdrowiu. Otoczymy ich kompleksową opieką medyczną obejmującą wszystkie schorzenia, a nie tylko te bezpośrednio związane z urazem lub chorobą nabytą podczas misji zagranicznej. Świadczenia będą realizowane w pełnym zakresie. Zapewnimy bezpłatny dostęp do leków i wyrobów medycznych. Ponadto w projekcie znalazła się możliwość bezpłatnego udziału w turnusach readaptacyjno-kondycyjnych wraz z pełnoletnim członkiem rodziny. Niezależnie od rozszerzonej opieki medycznej podniesiemy wysokość obowiązującego dodatku dla weterana poszkodowanego. Dodatek będzie przyznany także weteranom poszkodowanym, którzy mają orzeczony uszczerbek na zdrowiu od 1 do 9%. Dzięki tym działaniom weteran posiadający np. 90% uszczerbku otrzyma miesięcznie kwotę odpowiadającą 130% minimalnej emerytury. To realna pomoc.

    Zależy mi także na rozszerzeniu prawa do uzyskania pomocy na naukę dla weteranów poszkodowanych z uszczerbkiem orzeczonym na poziomie 30% i więcej. Obecnie mogą się oni ubiegać o dofinansowanie tylko na jedną z form kształcenia. Podniesiemy tę liczbę do dwóch. W ten sposób uprawniony mógłby np. nie tylko pozyskać dofinansowanie na studia zaoczne I stopnia, ale też kontynuować naukę i przy wsparciu państwa ukończyć studia II stopnia, uzyskując tytuł magistra.

    Jestem świadomy, jak ważne jest zmniejszenie kosztów ponoszonych na co dzień przez weteranów poszkodowanych. Nowe przepisy umożliwią każdemu weteranowi poszkodowanemu, bez względu na pobierane świadczenia, prawo do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego i zwolnienia z opłat za abonament radiowo-telewizyjny. Jeżeli zdecydowałby się on na pobyt w domu weterana, ograniczymy opłaty za taki pobyt do maksymalnie połowy miesięcznego dochodu zainteresowanego. Każdy z weteranów, a obecnie jest to stale rosnąca grupa 23 tys. osób, będzie miał możliwość bezpłatnego wstępu do państwowych muzeów. Dodatkowo wszyscy uzyskają bezpłatny dostęp do samorządowych obiektów sportowych.

    Wysoka Izbo! Nowelizacja ustawy o weteranach ma przekrojowy charakter i wprowadza szereg ułatwień oraz przywilejów dla weteranów. Na tym jednak nie zakończymy naszych prac mających na celu właściwe i godne uhonorowanie bohaterów. Postanowiłem, że przygotujemy cały pakiet rozwiązań dla weteranów i weteranów poszkodowanych, w tym inicjatywy pozalegislacyjne. Zdecydowałem już o powołaniu centrum leczenia weteranów w Wojskowym Instytucie Medycznym. Będzie to wyspecjalizowana i rozbudowana komórka, której głównym zadaniem będzie pomoc żołnierzom poszkodowanym na misjach. Wprowadzimy również kartę weterana, która umożliwi im korzystanie z różnego rodzaju usług i towarów po preferencyjnych cenach na terenie całego kraju, niezależnie od rozwiązań przyjętych przez poszczególne samorządy.

    Po raz drugi zapewniłem także finansowanie udziału polskiej reprezentacji weteranów w kolejnej edycji igrzysk Invictus Games. W 2018 r. polscy weterani rywalizowali w Sydney, kolejne zmagania czekają nas w Hadze. Pieniądze na sfinansowanie udziału w zawodach będą pochodzić ze środków zarówno Ministerstwa Obrony Narodowej, jak i Fundacji Polskiej Grupy Zbrojeniowej.

    Wysoka Izbo! Pragnę przypomnieć, że w działaniach poza granicami państwa uczestniczą nie tylko żołnierze. Są to również pracownicy wojska, ale także funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz strażacy Państwowej Straży Pożarnej. Dlatego umożliwimy im udział w bezpłatnych turnusach leczniczo-profilaktycznych po powrocie z misji do kraju. Do takich turnusów obecnie mają prawo tylko żołnierze. Wiem, jak ważne jest wsparcie najbliższych podczas leczenia i rekonwalescencji, dlatego w turnusach weteranom będzie mógł towarzyszyć najbliższy członek rodziny, którego połowę kosztów pobytu pokryje Skarb Państwa.

    Według wyliczeń wszystkie zmiany, które przedstawiłem, to koszt ok. 12 mln zł rocznie. Szacunek i wsparcie dla weteranów to nasz bezsprzeczny obowiązek. Głęboko wierzę, że nikt na tej sali nie ma wątpliwości, że będą to dobrze wydane pieniądze.

    Wysoki Sejmie! Nie sposób również nie wspomnieć o sprawach sądowych, które najbardziej poszkodowani weterani wytoczyli Ministerstwu Obrony Narodowej, przede wszystkim w czasach, kiedy Polską rządziła koalicja PO-PSL. Do takiej sytuacji nigdy nie powinno dojść. Odpowiedzialna władza powinna zadbać o zabezpieczenie najważniejszych potrzeb poszkodowanych żołnierzy. To kolejny jaskrawy przykład, który obrazuje skalę zaniedbań poprzedniego rządu. Zaznaczam po raz kolejny, że sprawy sądowe, które wytoczyli przeciwko MON niektórzy weterani, prowadzone są przez Prokuratorię Generalną. Wbrew temu, co twierdzą niektóre media, MON nie ma wpływu na przyjętą strategię procesową, niemniej jednak uważamy, że przesłanka przedawnienia w niektórych przypadkach nie powinna być stosowana, a każda z tych spraw musi być traktowana indywidualnie. Jesteśmy w stałym kontakcie z prokuratorią i liczymy na takie zakończenie tych spraw, które będzie odpowiadało wszystkim stronom. (Oklaski)

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Weterani są naszym dobrem narodowym. To m.in. dzięki nim międzynarodowa pozycja Polski jest w tej chwili najlepsza w historii. To oni są ambasadorami naszego kraju i umacniają status naszej ojczyzny w Sojuszu Północnoatlantyckim. Od 2004 r. aktywnie włączamy się także w działania prowadzone przez Unię Europejską. Byliśmy członkami koalicji międzynarodowych, które dbały o zapewnienie światowego bezpieczeństwa. Afganistan, Irak, kraje byłej Jugosławii, Bliski Wschód, Afryka i Daleki Wschód. Wszędzie tam w polskich kontyngentach lub jako obserwatorzy służyli ci, których nazywamy weteranami działań poza granicami państwa. Chcemy ich zapewnić, że państwo polskie o nich pamięta. To bohaterowie, którzy wierni etosowi wypełnili swój obowiązek wobec ojczyzny.

    Moim priorytetem jako ministra obrony narodowej jest dobro tych, którzy służyli Polsce w misjach poza jej granicami, narażali życie w strefach działań wojennych, wspierali naszych sojuszników, bronili ludności cywilnej, wspierali odbudowę państw dotkniętych przez konflikty. Państwo polskie nie zapomina o swoich bohaterach i nie zostawia ich w potrzebie.

    Wysoki Sejmie! Zwracam się do Wysokiej Izby z wnioskiem o przyjęcie przedłożonego projektu. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

    (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki)

    Wicemarszałek Ryszard Terlecki:

    Bardzo dziękuję.

    Minister Obrony Narodowej Mariusz Błaszczak:

    O, przepraszam, w międzyczasie zmienił się prowadzący obrady.

    Panie marszałku, bardzo dziękuję za przeprowadzenie tej części obrad.

Przebieg posiedzenia