8. kadencja, 83. posiedzenie, 1. dzień (03-07-2019)
6. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Infrastruktury o poselskim projekcie ustawy o inwestycjach w zakresie budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 - Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (druki nr 3454 i 3544).
Poseł Sprawozdawca Jan Kilian:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przyjemność i zaszczyt być posłem sprawozdawcą tej jakże ważnej i oczekiwanej przez Polaków ustawy porządkującej kwestie dotyczące jednego z najbardziej rozpoznawalnych w Polsce i na świecie miejsc związanych z II wojną światową - półwyspu Westerplatte. Chodzi o sprawozdanie Komisji Infrastruktury, druk nr 3544, o poselskim projekcie ustawy o inwestycjach w zakresie budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 - Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, druk nr 3454.
Marszałek Sejmu, po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu, skierował w dniu 15 maja 2019 r. powyższy projekt ustawy do sejmowej Komisji Infrastruktury do pierwszego czytania.
Komisja Infrastruktury po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 18 czerwca 2019 r. wnosi, by Wysoki Sejm uchwalić raczył załączony projekt ustawy.
Projekt określa zasady, warunki i tryb przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 - Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku wymaganych ze względu na interes publiczny, organy właściwe w sprawach przygotowywania i realizowania inwestycji, o których mowa wyżej, a także źródła finansowania inwestycji.
Obrady komisji na posiedzeniu w dniu 18 czerwca 2019 r. przebiegały w bardzo burzliwej atmosferze. Każda ze stron miała możliwość pełnej wypowiedzi i oceny. Wiele z tych wypowiedzi w swojej treści w sposób bezprecedensowy wykraczało poza właściwy ton dotychczas obecny na posiedzeniach Komisji Infrastruktury.
(Poseł Monika Wielichowska: Nieprawda.)
Projekt ustawy przewiduje w sposób bardzo szczegółowy postępowanie poprzedzające rozpoczęcie inwestycji w zakresie budowy muzeum Westerplatte. W projekcie zawarto opis nabywania tytułu prawnego do nieruchomości i realizacji inwestycji. Projekt zawiera też szczegóły w zakresie postępowania administracyjnego oraz sądowo-administracyjnego przy realizacji inwestycji budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 - Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.
W czasie swoich prac wniosek o odrzucenie ww. projektu komisja odrzuciła w pierwszym czytaniu. Komisja przyjęła poprawkę polegającą na zmianie definicji pola bitwy na Westerplatte oraz poprawki o charakterze legislacyjnym. Komisja przyjęła sprawozdanie.
Wysoka Izbo! Westerplatte to dla Polaków święte miejsce. To tam właśnie 1 września rozpoczęła się II wojna światowa. To tam najprawdopodobniej zginął pierwszy żołnierz tego strasznego konfliktu, który wkrótce objął niemal cały świat. W rozważaniach o historii naszej ojczyzny słowo Westerplatte zawsze kojarzyło się z pierwszymi minutami II wojny światowej i z niezwykle zdeterminowaną walką obronną półwyspu Westerplatte, którą należy uznać za walkę o niepodległość Polski.
Wprawdzie podczas obchodów rozpoczęcia II wojny światowej na Westerplatte od kilku dobrych lat obserwowaliśmy pewne napięcie polityczne, zwłaszcza, gdy z ust śp. prezydenta Lecha Kaczyńskiego w obecności najważniejszych osób z Niemiec, Rosji i innych państw padły wyraziste słowa o tym, kto w 1939 r. zaatakował Polskę, to jednak Westerplatte zawsze było symbolem heroicznej walki o Polskę, walki prowadzonej przez małą grupę żołnierzy polskich w pierwszych godzinach wojny. Słowa prezydenta wywołały niemałe poruszenie wśród uczestników uroczystości, a szczególnie nieswojo poczuł się ówczesny premier Rzeczypospolitej, autorytet dzisiejszej opozycji. (Wesołość na sali)
Prezydent Kaczyński zawsze powtarzał, że najważniejsza jest prawda, że trzeba o niej mówić, choćby była bardzo bolesna. I mówił. Termopile, Pearl Harbor, Normandia - to dla wszystkich oczywiste miejsca, w których dokonały się, miały miejsce waleczne, pełne poświęcenia bitwy o ojczystą ziemię. Kto kiedykolwiek interesował się największymi bitwami II wojny światowej, ten wie, z jakim namaszczeniem, z jakim pietyzmem potomni zadbali o pamięć ofiar wspomnianych bitew. Tysiące białych krzyży na cmentarzu w Normandii sprawiają niezwykłe, refleksyjne wrażenie. W 2015 r. Amerykanie ekshumowali szczątki swoich żołnierzy. Z największym szacunkiem przewieziono trumny ze szczątkami amerykańskich żołnierzy do ojczyzny. Ojczyzna oddała im należny hołd.
Miejsce, w którym zginęli pierwsi obrońcy polskiej ziemi, od lat jest zaniedbane, jakby zapomniane. Uroczystości 1 września organizowane są o symbolicznej godzinie wybuchu II wojny światowej, ale czy szara aura poranka nie jest naturalną zasłoną brzydkiego, zapuszczonego miejsca?
(Poseł Małgorzata Chmiel: Proszę pojechać, zobaczyć, bo to nieprawda.)
Jakkolwiek by to oceniać, to jest zasłona. Posprzątano 2 dni temu.
Aktualnie jako państwo jesteśmy w trakcie przywracania właściwej polityki historyczno-patriotycznej. Niestety, mimo że dotyczy to historii naszej ojczyzny, co powinno łączyć Polaków, polityczna opozycja robi wszystko, aby prawda historyczna była niejasna i nieoczywista. Do tego wykorzystuje miejscowe samorządy, pod których jurysdykcją znajdują się miejsca pamięci martyrologii. Przykładem jest muzeum Polin. Jedno z najważniejszych muzeów w Polsce jest tak skonstruowane prawnie i tak ma sformułowany statut, że właściwie państwo polskie nie może współdecydować o sposobie funkcjonowania muzeum i treści tam przedstawianych.
(Poseł Małgorzata Chmiel: Może dobrze.)
Dziś mamy do czynienia z próbą pisania nowej historii Polski.
(Poseł Monika Wielichowska: Czy my byliśmy na tych samych posiedzeniach komisji?)
Wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska:
Przepraszam, panie pośle.
Pan jest posłem sprawozdawcą komisji, prawda?
Poseł Sprawozdawca Jan Kilian:
Staram się jak najbardziej oddać atmosferę dyskusji...
Wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska:
Przepraszam...
Poseł Sprawozdawca Jan Kilian:
... i rozmów na posiedzeniu komisji.
(Poseł Monika Wielichowska: To nie byliśmy na posiedzeniu tej samej komisji.)
Wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska:
Bardzo bym prosiła, żeby pan przedstawił stanowisko komisji i przebieg dyskusji na posiedzeniu komisji. Swoje własne zdanie będzie pan mógł wyłożyć w następnym punkcie.
Bardzo proszę.
Poseł Sprawozdawca Jan Kilian:
Wracając do Gdańska, do Westerplatte, prezydent miasta, mówiąc o wybuchu II wojny światowej, nie wypowiada słowa: Niemcy, tylko mówi, że 80 lat temu rozpoczęła się II wojna, która przyniosła reżim i zniewolenie. To nie jest właściwa i odpowiedzialna narracja.
W związku z prowadzoną przez obecny rząd polityką historyczną i zamiarem szczególnego upamiętnienia 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej zaproponowano władzom miasta wybudowanie muzeum Westerplatte i wojny obronnej 1939 r. jako wielkiego narodowego tematu, żeby nie powiedzieć: tematu międzynarodowego.
Na świecie Westerplatte jest kojarzone z miejscem, gdzie rozpoczęła się II wojna światowa, i jest ono chętnie odwiedzane przez obcokrajowców. Przeprowadzone badania opinii publicznej wskazują, że w Gdańsku po Bazylice Mariackiej to właśnie Westerplatte jest najchętniej odwiedzane przez turystów. Z tego powodu i z wielu innych powodów powinno powstać muzeum plenerowe opowiadające o szczegółach 7-dniowej walki Polaków z Niemcami w kontekście ogólnej walki obronnej państwa polskiego w 1939 r.
Niezrozumiały jest fakt, że władze miasta, otrzymawszy od rządu ofertę zainwestowania w ten projekt 150 mln zł, czyli otrzymawszy konkretną pomoc, opierają się i nie chcą jej przyjąć, argumentując to tym, że miasto straciłoby teren należący do Gdańska. Nie, ten teren należy do Polski.
(Poseł Adam Korol: A Gdańsk jest gdzie?)
Wspomniane przeze mnie wcześniej muzeum Polin w Warszawie i Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku są przykładami uprawiania własnej polityki samorządowej z pominięciem polityki państwa...
(Poseł Małgorzata Pępek: Na temat.)
...i to jest niepokojące zjawisko.
Decyzja o budowie muzeum Westerplatte jest słuszna. Skoro nie ma wyjścia, musi ją podjąć parlament i rząd przy pomocy koniecznych do tego instrumentów prawnych. Jest to specustawa, która ma uporządkować strukturę właścicielską na półwyspie Westerplatte, bo bez uporządkowania tej sprawy inwestycja nie może się rozpocząć. Chcemy, żeby to muzeum powstało już za 3-4 lata. Ono należy się Polakom i światu. To nie jest inicjatywa tegoroczna. Przypomnę, że Prawo i Sprawiedliwość pierwszy raz wystąpiło z propozycją budowy muzeum Westerplatte już w 2006 r., tyle że wkrótce potem utraciliśmy władzę i temat nie był kontynuowany przez rząd Donalda Tuska.
(Poseł Małgorzata Chmiel: To jest sprawozdanie?)
Dziś to wraca i już nie może być mowy o sytuacji, w której na terenie półwyspu Westerplatte powstałyby dwa muzea...
(Poseł Małgorzata Chmiel: Ale o tym pan nie mówił w komisji.)
...jedno zbudowane przez miasto Gdańsk, drugie - przez państwo polskie, a o takich ewentualnościach się mówi.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Panie pośle, zna pan regulamin Sejmu. Przypominam, że przemawia pan jako sprawozdawca komisji, i chciałabym, żeby pan przedstawił dyskusję w komisji, powiedział, co zawiera ustawa, bo takie jest pana zadanie. Swoją ocenę opozycji bardzo proszę przedstawić w wypowiedziach wolnych.
(Głos z sali: Proszę się dopisać do pytań.)
Poseł Sprawozdawca Jan Kilian:
Ostatnie zdania, pani marszałek.
Westerplatte jest wizytówką Polski. Lata zarówno zaniedbywania samego miejsca, jak i oszczędnej ekspozycji w wymiarze relacji historycznej uzasadniają obawy Polaków...
(Głos z sali: Polacy się nie wypowiedzieli.)
...polskiego rządu, że władze Gdańska chcą zaprezentować w tym miejscu delikatny przekaz historyczny.
Jako sprawozdawca w imieniu komisji wnoszę o refleksję i przyjęcie projektu proponowanej specustawy przedstawionego w druku nr 3454 i sprawozdaniu w druku nr 3544. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
(Poseł Agnieszka Pomaska: Z wnioskiem formalnym.)
Przebieg posiedzenia