8. kadencja, 83. posiedzenie, 1. dzień (03-07-2019)

6. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Infrastruktury o poselskim projekcie ustawy o inwestycjach w zakresie budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 - Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (druki nr 3454 i 3544).

Poseł Jerzy Polaczek:

    Pani Marszałek! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Pragnę przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość wobec poselskiego projektu ustawy o inwestycjach w zakresie budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 - Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

    Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Westerplatte i wojna obronna 1939 r. w sposób niewątpliwy zasługują na swoje muzeum. Mam wielką nadzieję, że na tej sali i wśród opinii publicznej dokładnie 80 lat od wybuchu II wojny światowej nie ma co do tego wątpliwości. Z jednej strony Westerplatte to cezura, i to wyraźna, między Polską wolną od 1918 r. a Polską zniewoloną przez kolejne 50 lat od 1939 r. Ta cezura dla nas w Polsce może się wydawać oczywista, natomiast w wielu zakątkach świata jest bądź zapomniana, bądź też świadomie wymazywana z powszechnej świadomości. Z drugiej strony, i to rzecz zasadnicza, nie da się zrozumieć istoty polskich postaw wobec totalitaryzmów bez symbolu, archetypu Westerplatte, który oznacza taką narodową gotowość do walki o ważne dla nas wartości w obliczu przeważającego wroga. W końcu, poza wspomnieniem tego zakątka polskości w zdominowanym przez Niemców Wolnym Mieście Gdańsku, poza wymiarem początku tej najstraszliwszej z wojen, Westerplatte od 1987 r. nosi w sobie również wartość tego uniwersalnego przesłania, narodowego dobra, które właśnie tam zostało uświęcone słowem Jana Pawła II.

    Dzisiaj Westerplatte - w zasadniczej części przeznaczonej pod przyszłe muzeum - nie opowiada w sposób pełny, adekwatny swojej historii. Pozostawiając bez komentarza kwestię uporządkowania terenu półwyspu, nie można jednak przejść obojętnie wobec faktu, że ścieżki komunikacyjne półwyspu nie prowadzą turystów do miejsc pamięci. Tym samym bardzo często omijane są, i to w sposób wyjątkowo, powiedziałbym, obojętny, ślady pamięci o polskich żołnierzach poległych w wartowni nr 5 - cmentarz na Westerplatte - czy też głęboko schowane miejsce śmierci Konstantego Jezierskiego, być może pierwszego żołnierza poległego w czasie całej II wojny światowej. Dość powiedzieć, że jedyna namiastka muzealnej ekspozycji na tym terenie równym 9 ha zajmuje niecałe 70 m² i dalece odbiega od muzealnych standardów XXI w.

    Na Westerplatte trzeba w końcu wybudować prawdziwe muzeum, a tym samym należy dokończyć proces, który rozpoczął się z inicjatywy pana ministra Jarosława Sellina w latach 2005-2007. Został on brutalnie przerwany po utracie rządów. Sprawdzoną metodą realizacji budowy muzeum jest właśnie specustawa, która uruchamia potencjał półwyspu Westerplatte, a dzięki inicjatywie parlamentarnej wspartej przez państwo kwotą ponad 150 mln zł możliwe stanie się przełamanie wieloletniej inercji i rządów, i samorządu. To oznacza sprawne uruchomienie i sfinalizowanie prac formalnoprawnych i inwestycyjnych na Westerplatte oraz przyspieszenie prac merytorycznych nad ostatecznym kształtem ekspozycji.

    Niezależnie od funkcjonujących dzisiaj w przestrzeni publicznej dwóch wizji, propozycji zagospodarowania terenu Westerplatte, wokół jej ostatecznego kształtu - zgodnie z deklarowaną publicznie przez wskazanego w ustawie inwestora - ma odbyć się, co chcę w imieniu naszego klubu wyraźnie podkreślić, debata środowisk eksperckich, kombatanckich. Wszystko to zakończy się międzynarodowym konkursem architektonicznym na budowę muzeum, które godnie upamiętni to miejsce.

    Dziś naszą propozycją jest stworzenie na Westerplatte muzeum plenerowego, zagospodarowanie terenu wokół niego w sposób uwzględniający zarówno przywrócenie historycznego układu drogowego, jak i poszanowanie jego walorów przyrodniczych, stworzenie spójnej ścieżki edukacyjnej obejmującej wszystkie miejsca i obiekty historyczne oraz szereg innych działań. Wszystkie te działania mają odbywać się w myśl zasady zrównoważonego rozwoju, zmierzając do wyznaczenia dziedzictwu kulturalnemu tego miejsca odpowiedniej funkcji w życiu zbiorowym i świadomości społecznej.

    Myślę, że o wymiar tych prac możemy być spokojni, zwłaszcza kiedy prześledzimy ostatnie 2 lata sukcesów Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Część tych sukcesów to np. dziesiątki tysięcy wydobytych (Dzwonek) na Westerplatte w ramach badań archeologicznych artefaktów czy też Światowe Forum Muzeów Pól Bitewnych z udziałem muzealnych potęg świata, które stały się milowymi krokami, jeśli chodzi o budowę muzeum.

    Jeśli pani marszałek pozwoli - jeszcze 20 sekund, dokończę wystąpienie.

    Na to muzeum po prostu wszyscy czekamy. Wiemy też, zgodnie z propozycją ministerstwa oraz dyrektora muzeum pana Karola Nawrockiego oraz zgodnie z wystąpieniami na posiedzeniu komisji pana ministra Sellina, że z prac nad kształtem muzeum nie zostanie wyłączony samorząd miasta Gdańska. Zostanie on zaproszony do udziału w pracach koncepcyjnych w ramach rady programowej Muzeum II Wojny Światowej.

    Dzisiaj Sejm będzie decydował o losie jednego z najważniejszych miejsc w historii XX w. na terenie Polski. Przyjęcie proponowanego projektu specustawy będzie oznaczać początek wyczekiwanego od 3 dekad procesu budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 r. Zaniechanie prac nad tym projektem niewątpliwie pogrąży na kolejne lata ten historyczny, ważny dla świadomości publicznej w Polsce i na świecie teren w chaosie i niepewności, jego status quo. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia