8. kadencja, 84. posiedzenie, 1. dzień (17-07-2019)
1. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (druk nr 3603).
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Bożena Borys-Szopa:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Premierze! Na wstępie słów kilka od siebie, od serca. Jako nowy minister chciałabym zapewnić, że nikomu w rządzie Zjednoczonej Prawicy nie brakuje empatii, zrozumienia dla problemów wszystkich Polaków, w tym szczególnie tych Polaków, którzy najbardziej potrzebują naszego wsparcia. Pani poseł, która mówiła o kryterium dochodowym, mogę odpowiedzieć tylko tyle, że kryterium dochodowe dotyczy tylko i wyłącznie środków publicznych. Ten człowiek, który otrzymuje rentę po ojcu, nie kwalifikuje się, że tak powiem, do wyłączenia z tytułu tego kryterium publicznego, w związku z czym z całą pewnością te 500 zł dostanie, jeśli oczywiście spełnia tę przesłankę podstawową. Jesteśmy na wstępie procedowania nad tą ważną ustawą. Ona będzie rozpatrywana na posiedzeniu komisji. Mam nadzieję, że uda się to zrobić już dzisiaj. Wszystkich potrzebujących pomocy, tych którzy są niezdolni do samodzielnej egzystencji, chciałabym zapewnić, że z niezwykłą powagą pochylamy się nad ich problemami, nad ich losem i chcemy, żeby to w miarę godnie zostało przeprowadzone.
Przepraszam z góry za to, co w tej chwili będę musiała powiedzieć. Państwo z opozycji mówicie o tym, że to, co się do tej pory wydarzyło, to niewiele. Powiem tylko tyle, a właściwie przypomnę, że kiedy w 2015 r. rząd Zjednoczonej Prawicy przejął rządy, zastał państwo, które niestety zapomniało o tym, że 12% Polaków, 12% obywateli to osoby niepełnosprawne, a to ponad 4,5 mln Polaków, którym należy się wszechstronna i systemowa pomoc od państwa. Przypomnę, że w 2015 r. na wsparcie osób niepełnosprawnych wydano 15 400 mln zł. Już w 2018 r. rząd Zjednoczonej Prawicy przeznaczył 4 mld zł więcej, tj. 19 400 mln zł. W 2015 r. brakowało niestety kompleksowych i dalekosiężnych programów wsparcia, programów, które nie powinny zadowalać się krótkotrwałym, często pozornym niesieniem pomocy, ale wspierać i integrować osoby niepełnosprawne na różnorodnym polu, społecznym, zdrowotnym, zawodowym. Wymienię trzy wielomiliardowe programy naszego rządu, które dają teraz osobom niepełnosprawnym szansę na lepsze życie: to program dostępność+ - 23 mld zł na lata 2018-2025, to utworzony Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych - rocznie 1800 mln zł, i olbrzymi program ˝Za życiem˝ - 3100 mln zł na lata 2017-2021.
Jakie były realia w 2015 r.? Niespełna 740 zł brutto renty socjalnej dla osoby niepełnosprawnej niezdolnej do pracy, 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego, którego wysokość nie zmieniała się od lat, specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek dla opiekuna - oba na tym samym, stałym w zasadzie poziomie od wprowadzenia, tj. w wysokości 709,90 zł.
Natychmiast po zaprzysiężeniu rząd Zjednoczonej Prawicy podjął pierwszą z wielu decyzji na rzecz wsparcia osób niepełnosprawnych. Dotyczyła ona grupy, która tej pomocy najbardziej potrzebowała, rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym. 11 lutego 2016 r. Sejm uchwala ustawę o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i już od samego startu programu w kwietniu 2016 r. kryterium dochodowe na pierwsze dziecko w rodzinach z dzieckiem niepełnosprawnym było o 50% wyższe w porównaniu z kryterium podstawowym. Dzięki temu co roku rodziny z niepełnosprawnym dzieckiem otrzymywały z budżetu państwa 1420 mln zł. W samym 2016 r., przypomnę, niepełnym roku, wypłacone świadczenia to było 990 mln zł, razem to 220 tys. niepełnosprawnych dzieci z rocznym wsparciem na każde w wysokości 6 tys. zł. Od 1 lipca br. poszerzyliśmy tę grupę o 80 tys. dzieci z niepełnosprawnościami. Oznacza to, że wsparcie z tego programu otrzymują wszystkie dzieci od urodzenia aż do ukończenia 18. roku życia. Z naszych wyliczeń wynika, że to jest ok. 300 tys. dzieci.
W przeciwieństwie do poprzednich rządów regularnie podnosimy świadczenia dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów. Wsłuchujemy się w głosy środowiska osób niepełnosprawnych. Jednym z postulatów tej grupy było zrównanie renty socjalnej z najniższą rentą wypłacaną przez ZUS z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Dla środowiska osób niepełnosprawnych był to priorytet. I my ten postulat zrealizowaliśmy. (Oklaski) Od 1 września 2018 r. weszła w życie ustawa, przypomnę, z mocą obowiązującą od 1 czerwca 2018 r., podwyższająca rentę socjalną do 100% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Od marca tego roku jest to już 1100 zł, czyli o ok. 360 zł więcej, niż było to w roku 2015, kiedy renta socjalna wynosiła 739 zł. To wzrost o prawie 50% w ciągu 4 lat - dokładnie o 49%. (Oklaski) W sumie roczne wydatki na rentę socjalną między rokiem 2015 a 2018 wzrosły o 800 mln zł.
Pierwszy raz od 12 lat podnieśliśmy wysokość zasiłku pielęgnacyjnego (Oklaski), który otrzymuje ponad 911 tys. świadczeniobiorców. W 2015 r. zasiłek pielęgnacyjny wynosił 153 zł. W listopadzie ub.r. podnieśliśmy go do kwoty 184 zł. Druga transza tej podwyżki będzie miała miejsce w listopadzie tego roku. Zasiłek wzrośnie również o 31 zł i od listopada będzie wynosił 215,84 zł. (Oklaski)
(Poseł Tadeusz Cymański: Brawo, to jest ważne.)
W sumie wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wzrosła za rządów Zjednoczonej Prawicy o prawie 40%.
Po raz pierwszy od jego wprowadzenia podnieśliśmy wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna - każdy wzrósł od razu o 20%. Specjalny zasiłek opiekuńczy wzrósł w listopadzie ub.r. o 100 zł - do kwoty 620 zł. Zasiłek dla opiekuna w tym czasie również wzrósł o 100 zł i obecnie wynosi 620 zł. Do tego należy doliczyć 226 zł składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne opłacanych z budżetu państwa w ramach tych zasiłków.
Wysokość innego świadczenia, ważnego dla rodziców niepełnosprawnych dzieci, świadczenia pielęgnacyjnego powiązana została ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia i dzięki temu podlega corocznej waloryzacji. (Oklaski)
(Poseł Tadeusz Cymański: Brawo.)
Bardzo dobra sytuacja gospodarcza, niskie bezrobocie, wzrost średnich wynagrodzeń oraz wzrost najniższych wynagrodzeń pozwalają nam podnosić minimalne wynagrodzenia za pracę, co prowadzi do wysokiej waloryzacji świadczenia pielęgnacyjnego. Przypomnę, w 2019 r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 1583 zł netto. To o 383 zł więcej, niż wynosiło ono w 2015 r. (Oklaski)
(Poseł Tadeusz Cymański: Brawo, brawo!)
Nie zapomnieliśmy o osobach niepełnosprawnych również podczas wprowadzania w tym roku jednorazowego świadczenia pieniężnego, tzw. ˝Emerytury+˝. Oprócz grupy emerytów otrzymały ją także osoby, które pobierają rentę socjalną. To w sumie 282 tys. dodatkowych wypłat dla niepełnosprawnych dorosłych, którym tragiczny los uniemożliwił podjęcie pracy i nabycie uprawnień w ramach systemu ubezpieczeń społecznych.
Dziś podejmujemy kolejny krok i chcemy wesprzeć opieką grupę, która naszej opieki niezwłocznie potrzebuje, gdyż jest niezdolna do samodzielnego życia. Przedstawiamy projekt ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Około pół miliona dorosłych osób w Polsce jest w 100% zdanych na opiekę swoich najbliższych.
(Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak: No co ty?)
Nie mogą pracować, a pamiętajmy, że praca zawodowa to nie tylko źródło dochodu, lecz także potwierdzenie własnej wartości, własnej przydatności, co jest niewątpliwie niezbędne każdemu, a w szczególności osobom niepełnosprawnym. To osoby, dla których codzienne czynności są często najtrudniejszym wyzwaniem, a przy zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych zdane są na swoich opiekunów, często na starszych rodziców. To osoby niezdolne do samodzielnego życia. To osoby, które same się o siebie nie upomną - nie biorą udziału w protestach, w milczeniu czekają we własnych domach, aż ktoś je usłyszy. Wraz z nimi czekają ich najbliżsi.
(Poseł Krystyna Skowrońska: No i co, słyszeliście to? Słyszeliście to?)
Wraz z nimi czekają najbliżsi, którzy na co dzień opiekują się nimi i często nigdy nie usłyszą słów: mamo, tato, bo ich dorosłe dziecko nie potrafi mówić.
(Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak: Serio?)
Nie zapominamy, że opiekunowie to często osoby starsze, które same potrzebują wsparcia, pomocy i chwili wytchnienia. Stąd szeroka oferta różnych programów pomocowych dla tych opiekunów.
W ramach takiej czysto ludzkiej solidarności chcemy pomóc osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji.
(Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak: Kłamstwo.)
Świadczenie będzie finansowane z Solidarnościowego Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych, na który składają się pracodawcy i najbogatsi Polacy.
(Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak: No...)
Czyż nie ma lepszego przykładu społecznej solidarności, niż taki, kiedy osoby, które dzięki swojej pracy osiągnęły wysoki komfort życia, teraz dzielą się jej owocami z osobami, które już do końca życia są pozbawione możliwości podjęcia pracy i - co więcej - nie są w stanie samodzielnie egzystować? Choć bardzo by tego chciały, ich niepełnosprawność nie pozwoliła im wypracować w normalnym trybie - tak jak osobom zdrowym - świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Nie mogą pracować, a pamiętajmy, że praca zawodowa, przypomnę, to nie tylko źródło dochodu, lecz przede wszystkim potwierdzenie własnej godności.
Chcemy zapewnić osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji dodatkowe środki służące zaspokajaniu ich życiowych potrzeb, gdyż na co dzień borykają się one z wydatkami związanymi z pielęgnacją, rehabilitacją, często z opieką medyczną.
(Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak: No co ty?)
Świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł pozwoli chociaż w części pokryć te wydatki.
Zdajemy sobie sprawę z tego, że grupa osób niepełnosprawnych to grupa niezwykle różnorodna. Chcemy każdej z tych osób dedykować wsparcie na miarę jej oczekiwań i potrzeb, a przede wszystkim na miarę naszych możliwości, dlatego tak mocno rozbudowujemy nasze wielosektorowe programy, sieć usług opieki i pomocy dla niepełnosprawnych. Nie chcemy dzielić tych osób, ponieważ jest to grupa bardzo różnorodna i do każdej z tych osób chcemy trafić ze zróżnicowaną formą wsparcia.
Świadczenie 500+ dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji nie będzie jednorazową pomocą. To rozwiązanie ma charakter systemowy, którego celem jest poprawa sytuacji osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w perspektywie długofalowej.
Wszystkich państwa posłów serdecznie zachęcam do poparcia tej jakże oczekiwanej ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
(Poseł Tadeusz Cymański: Brawo!)
Przebieg posiedzenia