8. kadencja, 85. posiedzenie, 3. dzień (30-08-2019)

32. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (druki nr 665 i 3728).

Poseł Małgorzata Zwiercan (tekst niewygłoszony):

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko odnośnie do senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego po pracach nad tym projektem w komisji i podkomisji.

    Dotychczas ustawa za represjonowane uznawała właściwie jedynie osoby, wobec których wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, oraz osoby, które w okresie od dnia 1 listopada 1982 r. do dnia 28 lutego 1983 r. pełniły czynną służbę wojskową, do której odbycia zostały powołane za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

    Co więcej, możliwość wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia była uzależniona od rzeczywistego wykonania decyzji, pomijano szkody wynikające z samego jej wydania.

    Omawiana dziś nowelizacja rozszerza katalog osób uprawnionych do ubiegania się o odszkodowanie, za szkodę uznając nie tylko wykonanie, ale już samo wydanie określonych decyzji czy orzeczeń. Ponadto do 10 lat wydłuża się także termin, podczas którego po uprawomocnieniu się stwierdzenia o nieważności orzeczenia można dochodzić przysługujących roszczeń.

    Podkreślenia w mojej opinii wymaga, że projektowane przepisy nadal pomijają część osób represjonowanych. Nie uwzględniono w nich bowiem osób, które były poszkodowane w związku z zastosowaniem wobec nich innych instytucji przewidzianych w Kodeksie postępowania karnego z 19 kwietnia 1969 r., tzn. zatrzymanych, tymczasowo aresztowanych lub pozbawionych wolności w związku z toczącym się wobec nich postępowaniem karnym, przebywających na obserwacji psychiatrycznej w zakładzie leczniczym w związku z toczącym się wobec nich postępowaniem karnym lub wobec których wydano postanowienie o poszukiwaniu listem gończym. Mimo to jednak uważam, że omawiane zmiany są godne poparcia.

    Nawiązują do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2014 r. - sygn. akt: SK 7/14 - i swoistych wytycznych, jakie Trybunał sformułował w stosunku do ustawodawcy. Trybunał podkreślił bowiem, że nie ma uprawnień tzw. ˝pozytywnego prawodawcy˝ i pozostawił przedmiotową materię - będącą w jego ocenie zaniechaniem ustawodawczym - do uregulowania parlamentowi. Wskazał jednocześnie, że bezczynność ustawodawcy w przedmiotowym zakresie ma charakter rażący, albowiem już wcześniejsze orzeczenia sugerowały konieczność zapewnienia spójności prawa w tej materii i uwzględnienie okoliczności historycznych w pełnym stopniu. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w przywołanym powyżej orzeczeniu: ˝(...) już samo wydanie decyzji o internowaniu było oczywiście przejawem zwalczania opozycji za pomocą mechanizmów prawnych oraz miało negatywne konsekwencje dla życia osobistego i zawodowego osób represjonowanych (...)˝.

    Koło Wolni i Solidarni popiera omawiany projekt ustawy.

Przebieg posiedzenia