8. kadencja, 85. posiedzenie, 3. dzień (30-08-2019)

37. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia pomocy Węgrów dla Polaków w czasie II wojny światowej (druki nr 3723 i 3740).

Poseł Grzegorz Furgo:

    Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Państwo Posłowie! ˝Nie jesteśmy skłonni brać udziału ani pośrednio, ani bezpośrednio w zbrojnej akcji przeciw Polsce. Przez 'pośrednio' rozumiem tu, że odrzucimy każde żądanie, które prowadziłoby do umożliwienia transportu wojsk niemieckich pieszo, pojazdami mechanicznymi czy koleją przez węgierskie terytorium dla napaści przeciw Polsce˝. Tak brzmiało postanowienie szefa węgierskiej dyplomacji jeszcze przed rozpoczęciem działań II wojny światowej w 1939 r. Te słowa były jednym z wielu gestów przyjaźni między naszymi narodami w tamtym czasie. Bezsprzecznie jednak trzeba powiedzieć, że Węgry zgodziły się na kolaborację z nazistowskim rządem III Rzeszy i wraz z Niemcami okupowały Europę Środkową, ale, paradoksalnie, dzięki tej decyzji ponad 100 tys. polskich uchodźców mogło znaleźć bezpieczne schronienie. Dzięki temu, że Węgry znalazły się w nazistowskiej orbicie, poza Polską mogły powstawać polskie szkoły, a 35 tys. polskich żołnierzy zyskało szansę na dołączenie do tworzonych we Francji Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

    Stosunki polsko-węgierskie w czasie II wojny światowej zasługują na uznanie jako przykład przyjaźni dwóch narodów zbudowanej na fundamencie moralności względem siebie.

    Przypominam, że dokładnie 75 lat temu, gdy trwały jeszcze walki powstania warszawskiego, węgierscy żołnierze stacjonujący w Warszawie otrzymali zakaz przechodzenia na stronę walczących warszawiaków. To kolejny paradoks tej wojny i następny przykład przyjaźni polsko-węgierskiej, bo wielu ten rozkaz zignorowało, oferując powstańcom broń oraz żywność. Wystarczy posłuchać świadków tamtych czasów, by wiedzieć, że Węgrzy nie wzbudzali strachu w mieszkańcach okupowanej Polski, a wręcz zapewniali ratunek polskim żołnierzom i cywilom.

    Przyjazne stosunki polsko-węgierskie oceniać należy z najwyższym uznaniem i pomimo węgierskiej współpracy z nazistowskimi Niemcami nie możemy zapisywać wspólnych kart historii jako wrogich. Dlatego wyrażamy wdzięczność za moralną postawę Węgrów w najtragiczniejszych latach narodu polskiego. Klub Platforma Obywatelska - Koalicja Obywatelska poprze tę uchwałę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia