8. kadencja, 86. posiedzenie, 2. dzień (15-10-2019)

26. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o rządowym i senackim projektach ustaw o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (druki nr 3573, 3486 i 3694).

Poseł Krzysztof Paszyk:

    Dziękuję bardzo.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałbym przedstawić oświadczenie Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Koalicja Polska w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, druki nr 3573, 3486 i 3694.

    W związku z tym, iż jest to ostatnie posiedzenie Sejmu VIII kadencji, trzeba zwrócić uwagę na to, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy był najrzadziej nowelizowanym kodeksem spośród wszystkich 11 kodeksów regulujących materię prawa sądowego. Mamy nadzieję, że prawo rodzinne w kolejnej kadencji Sejmu będzie nie mniej stabilne niż dotychczas, bo w przypadku kodeksów regulujących procedury niestety nowelizacja goniła nowelizację.

    Niniejszy projekt ustawy stanowi dostosowanie przepisów prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2018 r. Trybunał orzekł wówczas, że art. 70 § 1 kodeksu w zakresie, w jakim określa termin do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa męża matki niezależnie od daty powzięcia wiadomości przez pełnoletnie dziecko o tym, że nie pochodzi od męża matki, jest niezgodny z art. 30 w związku z art. 47 i w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

    Należy pamiętać, iż podstawowym sposobem ustalania ojcostwa dziecka jest przyjęte w art. 62 § 1 kodeksu rodzinnego domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki. Dotyczy to dzieci urodzonych w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania lub unieważnienia, z wyjątkiem wszakże sytuacji gdy dziecko urodziło się po upływie 300 dni od dnia orzeczenia separacji. Powództwo o zaprzeczenie ojcostwa stanowi jedyny prawem przewidziany mechanizm obalenia domniemania prawnego pochodzenia od męża matki. Jeżeli powodem ma być dziecko, to powództwo to musi zostać wytoczone przed upływem terminu zawitego określonego w art. 70 § 1 kodeksu rodzinnego.

    Trybunał zastrzegł przy tym, że wynikającego z art. 71 § 1 kodeksu rodzinnego ograniczenia nie rekompensuje kompensacja prokuratora w zakresie wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa na mocy art. 86. Przewidziana treść art. 86 tylko potwierdza tezę o arbitralności rozwiązania ustawowego uniemożliwiającego samemu dziecku wytoczenie takiego powództwa po upływie 3-letniego terminu zawitego, który w tym przypadku zaczyna biec niezależnie od tego, kiedy dziecko dowiedziało się, że nie pochodzi od męża matki.

    Nie można mówić o racjonalności rozwiązania ustawowego, skoro stabilizacja sytuacji prawnej, która ma zostać osiągnięta przez odebranie bezpośrednio zainteresowanym, w tym pełnoletniemu dziecku, możliwości wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, może być w każdym czasie przekreślona z inicjatywy prokuratora. Ponadto decyzja o wytoczeniu powództwa przez prokuratora zależy wyłącznie od samodzielnie przez niego dokonanej oceny przesłanek alternatywnych, jakimi są dobro dziecka oraz ochrona interesu społecznego. Organ ten nie jest do tego w żaden sposób związany stanowiskiem osoby, która zwróciła się do niego z wnioskiem w tym przedmiocie. Wreszcie już sama konieczność ujawnienia prokuratorowi faktów z życia rodzinnego, które miałyby świadczyć o pochodzeniu od mężczyzny innego niż mąż matki, wiąże się z ingerencją władzy publicznej w sferę życia prywatnego i rodzinnego.

    Procedowany projekt ustawy zakłada ponadto zmianę terminów 6-miesięcznych określonych w obowiązujących artykułach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: art. 61, art. 63, art. 64, art. 65, art. 69, art. 76 i art. 78, na terminy roczne. Rozwiązanie takie ma dać czas na podjęcie decyzji przez osoby najbardziej zainteresowane co do akceptacji wytworzonego stanu prawnego lub też jego zakwestionowania.

    Odnosząc się do orzecznictwa europejskiego w zakresie tej problematyki, należy przypomnieć, że w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka podtrzymał podgląd, że narodziny, a zwłaszcza okoliczności z nimi związane, stanowią element życia prywatnego dziecka, a później osoby dorosłej, który podlega ochronie na podstawie art. 8 Europejskiej konwencji praw człowieka. Poszanowanie życia prywatnego wymaga zapewnienia każdemu możliwości ustalenia jego tożsamości jako istoty ludzkiej. Prawo jednostki do informacji na ten temat jest podstawowe ze względu na wpływ, jaki mają te informacje na formowanie się jej osobowości.

    Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Koalicja Polska jest za kontynuowaniem prac nad przedmiotowym projektem ustawy. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia