8. kadencja, 86. posiedzenie, 3. dzień (16-10-2019)
28. punkt porządku dziennego:
Informacja dla Sejmu i Senatu RP o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie styczeń-czerwiec 2019 r. (przewodnictwo Rumunii w Radzie Unii Europejskiej) (druk nr 3610) z komisyjnym projektem uchwały (druk nr 3699).
Poseł Jan Dziedziczak:
Dziękuję.
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu Komisji do Spraw Unii Europejskiej odnieść się do informacji na temat udziału Rzeczypospolitej w pracach Unii Europejskiej w okresie od stycznia do czerwca 2019 r., czyli w czasie przewodnictwa Rumunii w Radzie Unii Europejskiej, oraz zaprezentować projekt uchwały Sejmu w tej sprawie.
Informacja Rady Ministrów na temat działań Polski podczas prezydencji Rumunii została przyjęta przez Komitet do Spraw Europejskich 5 lipca 2019 r. i tego też dnia przekazana do Wysokiej Izby. Informacja rządu przygotowana dzięki współpracy wszystkich ministerstw i urzędów centralnych jest 31. sprawozdaniem Rady Ministrów dla Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z udziału naszego kraju w pracach Unii w okresie kolejnych prezydencji. Komisja do Spraw Unii Europejskiej rozpatrzyła informację przedstawioną w druku nr 3610 na posiedzeniu 17 lipca br. Informację w imieniu Rady Ministrów zaprezentował obecny także dziś pan minister Konrad Szymański, sekretarz stanu w MSZ. Minister przedstawił zakres prac prezydencji, jej priorytety i dokonania, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii kluczowych dla naszego kraju.
Wysoka Izbo! Informacja odnosi się w dużej mierze do czterech priorytetów prezydencji rumuńskiej: konwergencji w Europie, kwestii bezpieczeństwa europejskiego, starań o wzmocnienie Europy jako silnego i globalnego aktora oraz dążenia do Europy wspólnych wartości. Należy oczywiście pamiętać, że pierwsze półrocze 2019 r. to także niejako niezależny od bieżącej prezydencji czas kontynuacji rozmów o przyszłości Unii Europejskiej w kontekście brexitu, negocjacji wieloletnich ram finansowych na lata 2021-2027 oraz przygotowań do majowych wyborów do Parlamentu Europejskiego.
Pierwszym z priorytetów prezydencji rumuńskiej była konwergencja w Europie. Podkreślano konieczność zapewnienia zrównoważonego i sprawiedliwego rozwoju wszystkim obywatelom Europy. Warto dodać, że prezydencja jako motto przyjęła słowa: spójność jako wspólna wartość europejska, zaznaczając jednocześnie, że konieczne jest promowanie zjednoczonej Europy oraz jej konkurencyjności na poziomie globalnym. Prezydencja podjęła szereg działań w zakresie unii gospodarczej i walutowej oraz unii bankowej. Zgodnie z postulatami Polski utrzymano szeroką formułę spotkań Eurogrupy, zachowano pełną przejrzystość i otwartość procesu reformy UGiW na państwa spoza strefy euro. Podjęto też działania zmierzające do wzmocnienia rynku wewnętrznego. Nie wszystkie zakończyły się sukcesem. Polska popierała propozycje prezydencji zmierzające do zwiększenia konkurencyjności, dążenia do pełnej realizacji jego swobód. Z punktu widzenia Polski szczególnie istotne jest usuwanie nieuzasadnionych transgranicznych przeszkód regulacyjnych. W tym zakresie nie osiągnięto postępu w negocjacjach w sprawie e-karty usługowej, czyli tzw. dyrektywy notyfikacyjnej. Osiągnięto natomiast porozumienie między Parlamentem Europejskim a Radą w sprawie dyrektywy przeciwdziałającej zjawisku podwójnej jakości produktów Unii Europejskiej, które w ocenie Polski przyczyni się do zachowania jedności rynku wewnętrznego.
W ramach priorytetu konwergencji prezydencja zajmowała się także reformą wspólnej polityki rolnej po 2020 r., także w kontekście nowych wieloletnich ram finansowych. Polska pozytywnie ocenia przeprowadzone prace, podkreślając jednocześnie, że kluczowe pozostaną dla nas ustalenia dotyczące adekwatnego poziomu finansowania WPR.
W czasie prezydencji prowadzono także szereg prac z zakresu polityki klimatycznej, ochrony środowiska i polityki energetycznej. Przeprowadzono intensywne prace w zakresie długoterminowej strategii niskoemisyjnej Unii Europejskiej. Prezydencja zakończyła także prace nad dyrektywą w sprawie jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych. Zakończono także nowelizację unijnych ram polityki energetycznej w ramach pakietu ˝Czysta energia dla wszystkich Europejczyków˝. Kwestie polityki klimatycznej będą jeszcze przedmiotem prac Rady Europejskiej. Wytyczne w tej sprawie powinny być przedstawione do końca tego roku. W ocenie Polski ewolucja gospodarki i energetyki musi jednak odbywać się w sposób bezpieczny dla obywateli, gospodarki i państw członkowskich. Polska sprzeciwia się podniesieniu celów redukcyjnych bez wskazania instrumentów kompensacji dla najbardziej narażonych branż, regionów i krajów, natomiast popiera przepisy mające na celu redukcję konsumpcji tworzyw sztucznych i stosowanie materiałów alternatywnych.
Na koniec, mówiąc o konwergencji, warto także wspomnieć o porozumieniu osiągniętym w zakresie rewizji tzw. dyrektywy gazowej. Wynegocjowane brzmienie dokumentu zapewni większą spójność i przejrzystość przepisów.
Drugi priorytet prezydencji rumuńskiej to bezpieczna Europa. Szczególny nacisk został położony na bezpieczeństwo wewnętrzne Unii Europejskiej, zarządzanie granicami zewnętrznymi, cyberbezpieczeństwo oraz przeciwdziałanie terroryzmowi. Warto podkreślić, że w czasie prezydencji rumuńskiej zakończono prace nad rozporządzeniem w sprawie wzmocnienia europejskiej straży przybrzeżnej i granicznej. W wyniku tych działań wzmocniono możliwość wsparcia działań państw członkowskich w zakresie ochrony granic i zwiększono zdolności operacyjne straży. Zdaniem Polski celowy jest stopniowy rozwój straży, któremu towarzyszy rozwój potencjału państw członkowskich, oraz zapewnienie odpowiedniego poziomu finansowania. Rozwój straży nie powinien mieć także negatywnego wpływu na realizację zobowiązań państw członkowskich w zakresie ochrony granic zewnętrznych.
W czasie prezydencji podjęto także dalsze prace nad tzw. dyrektywą powrotową oraz reformą wspólnego europejskiego systemu azylowego. W ocenie Polski polityka powrotowa jest istotnym elementem zwiększającym efektywne zarządzanie migracjami i zwiększa szeroko pojęte bezpieczeństwo w Unii Europejskiej. Prace nad pakietem WESA nie zostały zakończone, jednakże postulowane m.in. przez Polskę podejście pakietowe pozwoli na osiągnięcie konsensusu i zagwarantuje pełną i spójną implementację reformy w przyszłości. Prezydencja podjęła także szereg aktywności promujących współpracę z państwami pochodzenia imigrantów.
Trzecim priorytetem Rumunii w czasie prezydencji było wzmacnianie relacji zewnętrznych Unii Europejskiej. Podejmowano inicjatywy na różnych polach: obronności, polityki rozszerzenia i sąsiedztwa, polityki handlowej. Prezydencja wspierała działania Unii, jeśli chodzi o rozwój zdolności obronnych, ich konsolidację i wzmocnienie bezpieczeństwa Unii. Z aprobatą spotkały się działania zmierzające do wzmocnienia strategicznego partnerstwa Unii Europejskiej i NATO, a także w kontekście udziału pozaunijnych państw NATO w unijnych projektach obronnych realizowanych w ramach stałej współpracy strukturalnej.
Kontynuowano prace w zakresie pakietu rozszerzeniowego Unii dotyczącego Bałkanów Zachodnich. Prezydencja promowała rozwijanie dialogu między krajami regionu. Warto zauważyć, że w czasie prezydencji rumuńskiej weszło w życie porozumienie z Prespy kończące wieloletni spór grecko-macedoński. W ocenie Polski rozszerzenie Unii powinno być jednym ze strategicznych celów w nadchodzących latach. Bardzo ważne jest także utrzymanie odpowiedniej dynamiki współpracy z państwami Partnerstwa Wschodniego, które obchodzi w tym roku 10-lecie istnienia. W związku z tym wydarzeniem prezydencja podejmowała szereg aktywności w sąsiedztwie Unii.
Jednym z kluczowych zadań prezydencji w zakresie relacji międzynarodowych Unii było zwiększanie jej potencjału handlowego poprzez zawieranie i rozszerzanie porozumień o wolnym handlu i partnerstwie gospodarczym. Polska takie rozwiązania popiera, o ile niosą one za sobą obustronne możliwości rozwoju handlu i znoszenia barier, zwłaszcza dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw.
Ostatni priorytet prezydencji rumuńskiej to spójność, szczególnie w wymiarze społecznym. To wartość, o którą należy dbać w Europie, której pobudzanie według Rumunów powinno odbywać się poprzez stałe odnoszenie się do wspólnych wartości. Prezydencja prowadziła prace nad szeregiem aktów prawnych dotyczących zlikwidowania różnic w wynagrodzeniach, upowszechniania zasady równouprawnienia na rynku pracy, utworzenia urzędów do spraw pracy czy równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Polska poparła wypracowane przez prezydencję konkluzje dotyczące równości płac, zgłaszała jednak różne uwagi i zastrzeżenia odnośnie do pozostałych rozwiązań.
Wysoka Izbo! Chciałbym także w kilku zdaniach odnieść się do istotnych zagadnień będących przedmiotem prac prezydencji rumuńskiej, które nie są jednak bezpośrednio związane z samym cyklem prezydencjalnym.
W odniesieniu do wieloletnich ram finansowych na lata 2021-2027 należy zauważyć, że w czasie prezydencji rumuńskiej kontynuowano rozmowy, które podsumowano przyjęciem przez Radę Europejską w czerwcu tego roku raportu na temat postępów negocjacji. Ustalono, że pierwsza dyskusja merytoryczna o nowych WRF na poziomie Rady Europejskiej odbędzie się w październiku br., a potencjalne porozumienie może zostać osiągnięte do końca tego roku.
Na czas prezydencji rumuńskiej przypadły intensywne prace związane z przygotowaniem do ewentualnego bezumownego opuszczenia Unii przez Zjednoczone Królestwo. W czasie prezydencji decyzją Rady Europejskiej doszło do przesunięcia terminu brexitu z 31 marca na 31 października tego roku. Dodatkowe 7 miesięcy miało pomóc w redukcji ryzyka bezumownego brexitu, jednak - jak wiemy - ryzyko braku ratyfikacji porozumienia przez brytyjski parlament nadal istnieje. Polska popierała i popiera starania zmierzające do uniknięcia bezumownego brexitu. W odniesieniu do przyszłych relacji handlowych popieramy zawarcie umowy o wolnym handlu bądź nawet bardziej ambitne rozwiązania. Niezmiennie postulujemy potrzebę zachowania z Wielką Brytanią możliwie bliskich relacji w zakresie polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i obrony.
Z uwagi na majowe wybory do Parlamentu Europejskiego, oznaczające początek nowego cyklu instytucjonalnego Unii Europejskiej, w czasie prezydencji rumuńskiej sfinalizowane zostały debaty dotyczące strategicznych celów Wspólnoty na najbliższe 5 lat. Okazją do podsumowania tego okresu i sprecyzowania priorytetów na najbliższe lata było spotkanie w Sybinie 9 maja br. Jego efektem było przyjęcie w czerwcu przez Radę Europejską agendy strategicznej na lata 2019-2024 wskazującej priorytetowe obszary aktywności Unii: ochronę obywateli i swobód, rozwój silnej i prężnej bazy gospodarczej, budowanie neutralnej klimatycznie, ekologicznej, sprawiedliwej i socjalnej Europy, promowanie europejskich interesów i wartości na scenie światowej.
Warto podkreślić, że jednym z istotnych elementów debaty nad priorytetami unijnymi na najbliższe lata stała się deklaracja warszawska dotycząca ponownego zjednoczenia Europy przyjęta 1 maja przez przedstawicieli 13 państw, które przystąpiły do Unii Europejskiej po 1 maja 2004 r. W deklaracji podkreślono wagę działań na rzecz wspólnego rynku, potrzebę oparcia procesu decyzyjnego Unii na zasadach: pomocniczości, proporcjonalności i równości, konieczność uwzględnienia potrzeb i interesów rozwojowych wszystkich państw członkowskich Unii, a także strategiczny wymiar dalszego rozszerzenia oraz znaczenie Partnerstwa Wschodniego.
Godne podkreślenia jest także to, że Polska przedstawiła - jako wkład do agendy strategicznej - szczegółowe stanowiska określające nasze postulaty, m.in. w zakresie takich obszarów jak jednolity rynek, polityka migracyjna, polityka klimatyczna, obronności i rola parlamentów narodowych.
Wysoka Izbo! W czasie prezydencji rumuńskiej intensywnie toczyły się prace Komisji do Spraw Unii Europejskiej. Komisja odbyła 21 posiedzeń, w czasie których regularnie omawiała z udziałem przedstawicieli rządu i posłów sprawozdawców stanowiska wobec 28 dokumentów unijnych. Komisja zapoznała się także z 38 informacjami na temat stanowisk, które Rada Ministrów miała zająć, bądź też zajęła, w czasie rozpatrywania aktów prawnych na posiedzeniach poszczególnych rad sektorowych.
W tym miejscu chciałbym serdecznie podziękować za współpracę wszystkim ministrom zaangażowanym w przygotowanie stanowisk oraz realizację ustawowego obowiązku informowania o nich Sejmu i Senatu. W sposób szczególny chciałbym podziękować panu ministrowi Konradowi Szymańskiemu, z którym współpraca dla naszej komisji była wielką przyjemnością. Dziękujemy, panie ministrze.
W okresie od stycznia do czerwca 2019 r. komisja zajmowała się także szeregiem zagadnień problemowych. Omawiała z udziałem m.in. ambasadorów Austrii i Rumunii dokonania prezydencji austriackiej, priorytety prezydencji rumuńskiej. Z udziałem wiceministrów edukacji narodowej, nauki i szkolnictwa wyższego oraz sportu i turystyki rozpatrzyła informację o realizacji w Polsce programu ˝Erasmus+˝. Z udziałem wiceministra spraw zagranicznych zapoznała się z informacją o działalności Fundacji Otwarty Dialog oraz przyjęła w tej sprawie opinię. Wspólnie z Komisjami Finansów Publicznych oraz Gospodarki i Rozwoju rozpatrzyła informację na temat programu konwergencji i krajowego programu reform, przygotowanych przez Polskę w związku z realizacją semestru europejskiego. Wreszcie przyjęła dezyderat dotyczący rewitalizacji terenów poprzemysłowych na obszarach górniczych w związku z inicjatywą Komisji Europejskiej - Platforma Wsparcia Regionów Górniczych.
Chciałbym także poinformować o aktywnych działaniach podkomisji stałej do spraw wykorzystania środków pochodzących z Unii Europejskiej, która odbyła w pierwszym półroczu 2019 r. dwa posiedzenia i przeprowadziła dwie wizytacje. Dwa posiedzenia zrealizowała także podkomisja nadzwyczajna do spraw polityki energetycznej Unii Europejskiej, których wynikiem był m.in. wspomniany dezyderat, przyjęty przed Komisję do Spraw Unii Europejskiej.
Warto także wspomnieć, że członkowie komisji aktywnie uczestniczą w różnych formatach parlamentarnej współpracy międzynarodowej. W pierwszym półroczu 2019 r. posłowie komisji brali udział w cyklicznych spotkaniach organizowanych przez prezydencję rumuńską w ramach zinstytucjonalizowanych konferencji. Odbywały się także w Bukareszcie i Brukseli międzyparlamentarne posiedzenia komisji branżowych. Kontynuowana była także współpraca regionalna o charakterze i tematyce unijnej - w ramach Grupy Wyszehradzkiej, Trójkąta Weimarskiego i Zgromadzenia Bałtyckiego.
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jak wspomniałem na początku, Komisja do Spraw Unii Europejskiej rozpatrzyła informację przedstawioną w druku nr 3610 na posiedzeniu w dniu 17 lipca br. W wyniku przeprowadzonej dyskusji komisja uchwaliła projekt opinii Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej znajdujący się w druku nr 3699, w której to Sejm przyjmuje informację Rady Ministrów o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie styczeń-czerwiec 2019 r., a więc w okresie przewodnictwa Rumunii w Radzie Unii Europejskiej. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia