8. kadencja, 9. posiedzenie, 1. dzień (27-01-2016)
1. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy budżetowej na rok 2016 (druki nr 146 i 194).
Poseł Janusz Cichoń:
Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Słyszymy z tej mównicy nie po raz pierwszy, że można znaleźć pieniądze bez podnoszenia podatków, przy czym mogę powiedzieć, że w waszych ustach to brzmi jak groźba. W gruncie rzeczy, jeśli mówimy o systemie podatkowym, konieczne jest jednak zachowanie równowagi pomiędzy interesem publicznym i interesem podatnika.
My tę równowagę chcieliśmy, próbowaliśmy zachować, orientując nasz system podatkowy, administrację podatkową na działanie wspierające podatnika w wywiązywaniu się z jego obowiązków podatkowych, wychodząc z założenia, że podatnik jest uczciwy, ale jednocześnie wprowadzaliśmy do tego systemu rozwiązania, które miały pozwolić nam i pozwalały na efektywniejsze ściąganie podatków. Wszyscy jednak wiemy, że to nie jest taka prosta materia, jakby mogło się na pierwszy rzut oka wydawać. I to jest formuła, w której w jakiejś mierze gonimy króliczka, jeśli chodzi o przestępczość podatkową, przestępczość fiskalną, która znajduje coraz bardziej zaawansowane sposoby i metody. I tutaj niewątpliwie trzeba podejmować intensywne działania.
Z jednej strony deklaracje, że nie trzeba podnosić podatków, a z drugiej tak naprawdę zaczynacie właśnie od podnoszenia podatków. Pierwsze działania, które zapowiedzieliście w sferze finansów publicznych, to tak naprawdę podniesienie podatków. Przewrotnie dosyć mówiliście, że przecież to nie dotyczy Polaków, to dotyczy tych złych, niedobrych banków. Dzisiaj już wiemy, że jeśli chodzi o podatek bankowy, to on tak naprawdę dotyka polskie rodziny, polskich przedsiębiorców, bo oni ten podatek płacą, płacą poprzez wyższe marże i wyższe oprocentowanie swoich kredytów.
Drugi podatek, który przygotowaliście, także mówiąc o tym, że to przecież nie Polacy będą go płacili, tylko wielkie korporacje, to podatek w pierwotnej wersji od sklepów wielkopowierzchniowych, dzisiaj mówimy już o podatku obrotowym, a to jest przecież klasyczny przykład z podręczników ekonomii podatku przerzucalnego, przerzucalnego i w przód, i w tył. W przód, czyli na konsumenta, i w tył, czyli na dostawcę, z reguły na dostawcę polskiego, któremu wbrew pozorom tak dobrze się nie powodzi. Tyle w tej kwestii. Szerzej do podatków odniesie się mój kolega.
Natomiast ja odniosę się jeszcze do kilku wypowiedzi. Pan prof. Żyżyński przedstawił bardzo trafne i słuszne spostrzeżenie, wskazujące, że mamy wiele do zrobienia, jeśli chodzi o wynagrodzenia, że jesteśmy w ogonie, jeśli chodzi o relację wynagrodzeń do PKB, ale też musi pan profesor, jeśli chcemy traktować kwestię uczciwie, zdawać sobie sprawę z tego, że to w dużej mierze wynika ze struktury naszej gospodarki, która jest ciągle jeszcze w transformacji, że to w dużej mierze zależy od stopnia zaawansowania technologicznego, a także od innowacyjności gospodarki. I nie da się tej innowacyjności... Ja z przyjemnością słucham wypowiedzi pana wicepremiera Morawieckiego, który mówi o klastrach, o kapitale społecznym, o zaufaniu, które jest tak naprawdę podstawą budowania tego kapitału, a w efekcie także klastrów, które dzisiaj są źródłem konkurencyjności gospodarek w wymiarze narodowym na całym świecie. Tak, tyle że nie da się zadekretować klastra. Ten klaster trzeba, pracując najpierw nad kapitałem społecznym, w gruncie rzeczy wyhodować i nie da się tego zrobić z dnia na dzień.
Jesteśmy w dalszym ciągu krajem, który konkuruje w oparciu o zasoby, chociaż nasza pozycja w tej sferze wyraźnie się poprawia i zmienia. Wystarczy tu popatrzeć chociażby na globalny indeks konkurencyjności i pozycję Polski: w roku 2007 to było 51. miejsce, w roku 2015 - 43. Ale np. w rankingu Doing Business w 2007 r. mieliśmy 75. miejsce, a w 2015 r. było to miejsce 25., nastąpiła zmiana o 50 miejsc. Mógłbym mnożyć tego typu przykłady, wskazujące na to, że my na tej drodze do konkurowania w oparciu o innowacje, idee zaczynamy się przemieszczać coraz szybciej i niebawem powinniśmy znaleźć się w grupie państw, które przestają tu konkurować, przestają konkurować w oparciu o zasoby, a konkurują w oparciu o innowacje, idee i pomysły swoich obywateli.
Jeśli chodzi o rentowność, o której pan profesor mówił, zdaje się, w nawiązaniu do podatku, to dzisiaj średnia w Polsce to jest ok. 4%. Oczywiście zależy to od tego, w jakiej to jest branży, ale jeśli chodzi o firmy handlowe, ta rentowność utrzymuje się na niskim poziomie. Rzeczywiście problemem są ceny transferowe, ale parę lat temu przygotowaliśmy ustawę o cenach transferowych, mamy też w Ministerstwie Finansów specjalny zespół ludzi, który się tymi kwestiami zajmuje.
Mówimy wiele na temat długu, po raz kolejny dokonując tu manipulacji. Mogę powiedzieć, panie pośle, że jak się pan mija z prawdą, to niech się pan jej przynajmniej ukłoni, jak pan takie zarzuty pod adresem ministra, premiera Rostowskiego formułuje. Warto jednak postarać się dokonać obiektywnych ocen, bez manipulacji i nadużyć. Powtarzam wielokrotnie, że jeśli mówimy o długu, to musimy go odnosić do PKB, to po pierwsze. Dług Polski należy dzisiaj do najniższych w Europie w relacji do PKB. Jeśli chodzi o przyrost długu w latach 2008-2015, to on także należał do najniższych. Nie pamiętam w tej chwili dokładnie, ale ok. 8% wynosił przyrost długu polskiego w tym okresie w relacji do PKB, podczas gdy w Europie było to ok. 30%.
Koszty obsługi zadłużenia w Polsce spadają, mimo że dług rośnie. Wynika to z oceny kondycji polskiej gospodarki, a także kondycji polskich finansów publicznych. I tu kilka słów na temat ratingów, o których wiele osób dzisiaj mówiło. My naprawdę nie możemy tego lekceważyć, bo to się przekłada chociażby na koszty obsługi zadłużenia. Doraźnie, w krótkim okresie to nas nie będzie bardzo bolało, ale jeśli takie oceny się utrzymają, to bolało nas będzie z miesiąca na miesiąc, z roku na rok coraz bardziej, bo - tak jak tu już mówił dzisiaj pan przewodniczący Neumann - w dłuższym okresie 1% przy takim zadłużeniu, jakie mamy, to jest prawie 10 mld różnicy w kosztach obsługi zadłużenia. Rzeczywiście było tak, że było to swego czasu już 45 mld, dzisiaj są to 32 mld. Mamy nadzieję, że wystarczy, jeśli nie będziecie dalej rozrabiać w sferze finansów publicznych. I weźcie też pod uwagę fakt, że te oceny, które opierają się na pewnych faktach i danych, to nie jest astrologia, to jednak jest ekonomia, w której się operuje w oparciu o ścisłe dane i ścisłe fakty. Chociaż ciągle mówimy o prognozach, to jednak one poparte są jakimś rzeczywistym rachunkiem. My niestety także już bezpośrednio w sferze finansów publicznych zrobiliśmy... My? To wy zrobiliście sporo szkód, poczynając od nowelizacji budżetu, nikomu niepotrzebnej sztuczki, która była sygnałem, że coś kombinujecie, jeśli chodzi o finanse publiczne Polski. Zwiększyliście deficyt, podczas gdy w gruncie rzeczy to nie było potrzebne.
Reguła wydatkowa, stabilizacja finansów publicznych. Pan poseł Janczyk wypowiadał się w tej kwestii, mówiąc o tym, że nic nie zrobiliśmy, jeśli chodzi o zarządzanie płynnością, jeśli chodzi o zarządzanie długiem publicznym, i że nie prowadziliśmy działań, które miały stabilizować polskie finanse publiczne. Reguła wydatkowa jest przykładem takich działań, które podjęliśmy. Nowoczesna, numeryczna reguła wydatkowa, którą po prostu wyrzuciliście do kosza, praktycznie rzecz biorąc, zmieniając jej parametry tak, że w zasadzie tej funkcji, którą miała pierwotnie wpisaną, ona już dzisiaj nie spełnia. Jednocześnie mamy sygnał, że weryfikujemy wydatki w oparciu o cel inflacyjny, a dochody - w oparciu o prognozowaną inflację, nawiasem mówiąc, bardzo mocno ją jeszcze zaniżając, jeśli chodzi o projekcję.
I to się mści, to się mści w tego typu ocenach. Rozdmuchany budżet na 2016 r. po stronie wydatkowej i wyraźnie przeszacowane dochody są też takim sygnałem dla rynków, dla agencji ratingowych, że w Polsce dzieje się coś złego. I to już nie jest jedna agencja, bo Moody’s co prawda utrzymał aktualną ocenę, ale zmienił perspektywę, wskazując na to, że ona jest negatywna. Grecja zyskała w ocenie Standard & Poor’s głównie dlatego, że realizuje swój program naprawczy. To dlatego zyskała, a nie dlatego, że jest w lepszej sytuacji niż Polska, bo ona jest dzisiaj na zupełnie innym poziomie. I mam nadzieję, że do takiego stanu i do takich ocen, jakie ma dzisiaj Grecja, nie doprowadzicie, choć bardzo się dzisiaj o Polskę pod waszymi rządami boję. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia