Komisja Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, obradująca pod przewodnictwem posła Jana Grabca (KO), przewodniczącego Komisji, rozpatrzyła:
– informację Ministra Cyfryzacji na temat przygotowań do organizacji w Polsce Szczytu Cyfrowego ONZ – IGF 2021 w dniach 6–10 grudnia 2021 r.;
– informację o postępach w zakresie wdrażania ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
W posiedzeniu udział wzięli: Janusz Cieszyński sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i pełnomocnik rządu do spraw cyberbezpieczeństwa wraz ze współpracownikami, Małgorzata Jarosińska-Jedynak sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej wraz ze współpracownikami, Piotr Węcławik dyrektor Departamentu Innowacji Ministerstwa Zdrowia, Hubert Zacharski naczelnik Wydziału Koordynacji Ministerstwa Aktywów Państwowych, Szymon Tyburski specjalista kontroli państwowej w Departamencie Infrastruktury Najwyższej Izby Kontroli, Michał Kanownik prezes zarządu Związku Cyfrowa Polska oraz dr Radosław Nielek stały doradca Komisji.
W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Wioletta Więciorkowska i Magdalena Krzymowska – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Otwieram posiedzenie Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii. Stwierdzam kworum oraz przyjęcie protokołu poprzedniego posiedzenia Komisji wobec niewniesienia do niego zastrzeżeń.
Witam serdecznie posłów oraz gości uczestniczących w naszym posiedzeniu. Witam pana ministra Janusza Cieszyńskiego, sekretarza stanu w kancelarii premiera. Witam pana Krzysztofa Szuberta, pełnomocnika prezesa Rady Ministrów do spraw europejskiej polityki cyfrowej i pana Michała Pukaluka, dyrektora Departamentu Polityki Cyfrowej w kancelarii premiera. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej reprezentują pani sekretarz stanu Małgorzata Jarosińska-Jedynak oraz pani Magdalena Olszewska, naczelnik wydziału w Departamencie Europejskiego Funduszu Społecznego. Witamy panią minister. Ministerstwo Zdrowia reprezentuje dyrektor Departamentu Innowacji pan Piotr Węcławik. Dzień dobry. Witamy naczelnika Wydziału Koordynacji Ministerstwa Aktywów Państwowych pana Huberta Zacharskiego. Najwyższą Izbę Kontroli reprezentuje pełniący obowiązki wicedyrektora Departamentu Administracji Publicznej Dariusz Łubian. Nie mamy jeszcze przedstawicieli NIK? Jeszcze nie mamy, może będzie w dalszej części. Jest za to pan Szymon Tyburski, specjalista kontroli państwowej w Departamencie Infrastruktury NIK, tak? Jest pan z nami. Witamy serdecznie. Związek Cyfrowa Polska reprezentuje pan prezes Michał Kanownik. Oczywiście jest i doradca Komisji pan Radosław Nielek. No i witamy serdecznie pana posła Michała Gramatykę. Niezależnie od tego, czy jest formalnie członkiem Komisji, czy nie, pracuje wraz z nami.
Zaczynamy. Szanowni państwo, porządek dzisiejszego posiedzenia przewiduje informację ministra cyfryzacji na temat przygotowań do organizacji w Polsce Szczytu Cyfrowego Organizacji Narodów Zjednoczonych w dniach 6–10 grudnia 2021 r. W punkcie drugim będziemy zapoznawać się z informacją o postępach w zakresie wdrażania ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
Czy z państwa strony są wnioski do przedstawionego porządku dziennego? Nie widzę zgłoszeń. W związku z tym wobec niezgłoszenia wniosków stwierdzam jego przyjęcie.
Przystępujemy do rozpatrzenia punktu pierwszego. Prosimy o informację na temat przygotowań do organizacji w Polsce Szczytu Cyfrowego ONZ. Bardzo proszę, panie ministrze.
Sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Janusz Cieszyński:
Szanowny panie przewodniczący, chciałbym zaproponować taką formułę, w której na ten temat nasze stanowisko przedstawi pan minister Szubert. Jest on najlepiej wtajemniczony w te kwestie. Na pewno najlepiej odpowie na wszystkie państwa pytania i wątpliwości. Jeżeli pan przewodniczący wyrazi zgodę, to tak bym proponował.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Bardzo proszę, panie ministrze.
Pełnomocnik prezesa Rady Ministrów do spraw europejskiej polityki cyfrowej i pełnomocnik RP ds. Szczytu Cyfrowego ONZ – IGF 2021 Krzysztof Szubert:
Szanowny panie przewodniczący, szanowny panie ministrze, pozwolę sobie przedstawić taką 10-, 15-minutową informację i oczywiście odpowiedzieć na ewentualne pytania, które się pojawią. Szczyt Cyfrowy ONZ 2021…
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Prosimy o włączenie mikrofonu. Trzeba go uruchomić. O tak, jeszcze raz.
Pełnomocnik prezesa Rady Ministrów Krzysztof Szubert:
Dobrze. Czyli Szczyt Cyfrowy Organizacji Narodów Zjednoczonych Internet Governance Forum (IGF) to coroczne największe wydarzenie ogólnoświatowe poświęcone kwestiom cyfrowym. Jest to jednocześnie największe wydarzenie cyfrowe organizowane pod egidą ONZ. Polska będzie gospodarzem 16. edycji Szczytu Cyfrowego ONZ. Wydarzenie odbędzie się w dniach 6–10 grudnia w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach.
Tytułem wprowadzenia. O organizację szczytu staraliśmy się przez kilka lat. Pierwotnie Polska miała być organizatorem 15. szczytu, czyli minionego. Niestety pandemia pokrzyżowała nam plany i wspólnie z ONZ zadecydowaliśmy o przesunięciu szczytu w Polsce na rok kolejny, czyli 2021. Natomiast w roku 2020 szczyt odbył się po raz pierwszy w formie całkowicie zdalnej, ale przy bardzo dużym udziale Polski. Zorganizowaliśmy kilkadziesiąt sesji jako partner, który miał w tamtym roku szczyt organizować. Poprzednie szczyty odbyły się w Meksyku, Francji, Niemczech. Po Polsce gospodarzami będą Etiopia, Japonia i Rosja.
Organizacja szczytu cyfrowego stanowi też zwieńczenie naszego dotychczasowego zaangażowania w dyskusję o Internecie na poziomie krajowym i międzynarodowym. Wyrazem tego podejścia i tematem przewodnim, zresztą zaproponowanym przez Polskę i przyjętym przez ONZ, jest Internet United, czyli wolny, otwarty, niepodzielny Internet. Mamy szereg osiowych ścieżek tematycznych, które dotykają tematów szeroko dyskutowanych od lat na arenie międzynarodowej. Dwa główne wątki to integracja społeczno-gospodarcza i prawa człowieka oraz powszechny dostęp do sieci, a cztery przekrojowe: nowe regulacje, zrównoważony rozwój środowiskowy, otwarte ekosystemy zarządzania Internetem oraz zaufanie, bezpieczeństwo i stabilność.
Zwrócę jeszcze uwagę na to, że pełny program szczytu, który jest bardzo rozbudowany, znajduje się na stronie internetowej wydarzenia, zarówno polskiej, czyli IGF2021 na gov.pl, jak i na stronie ONZ, czyli Internet Governance Forum. Za organizację wydarzenia odpowiada instytucjonalnie Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, koordynacyjnie to ja mam przyjemność, bo jestem pełnomocnikiem Polski do spraw organizacji szczytu cyfrowego. Dodam, że w ostatnich latach miałem przyjemność pracować w grupie doradców sekretarza generalnego ONZ w tzw. grupie MAG, czyli Multistakeholder Advisory Group. To grupa doradcza właśnie m.in. do spraw programu i Szczytu Cyfrowego ONZ. W 2018 r. pracowałem przy szczycie we Francji, w 2019 r. – w Niemczech, a w minionym roku 2020 przy szczycie online.
W działaniach organizacyjnych od strony technicznej bardzo wspiera nas Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa (NASK) jako państwowy instytut badawczy. W tej grupie pracujemy nad tym już od dłuższego czasu. Jest to też ogromna szansa, żeby w grudniu stać się światowym centrum debaty o przyszłości przestrzeni cyfrowej. To doskonała okazja, żeby pokazać nasz dorobek, technologicznie zaawansowane rozwiązania, know-how. Mamy unikalną szansę. Jeszcze raz dodam, że to jest szczyt po raz pierwszy organizowany w Polsce. Niemałym nakładem pracy udało się ten szczyt do Polski sprowadzić.
Szacujemy, że szczyt cyfrowy zgromadzi pewnie – jak w latach minionych – kilka tysięcy gości z całego świata. Szczyt cyfrowy jest często porównywany do szczytów środowiskowych. Dwa lata temu mieliśmy przyjemność organizować szczyt środowiskowy COP24, zresztą w tym samym miejscu w Katowicach. To jest tej skali wydarzenie, tylko poświęcone kwestiom cyfrowym. Podczas szczytu spotykają się zarówno teoretycy, jak i praktycy, w tym przedstawiciele administracji najwyższego szczebla. Oczekujemy udziału pana prezydenta, premiera, sekretarza generalnego ONZ, ministrów cyfryzacji, przedstawicieli krajowych parlamentów, biznesu, uczelni oraz organizacji naukowo-technicznych i pozarządowych. To jest grupa tzw. interesariuszy sieci, zdefiniowana przez ONZ. W tej grupie debaty przebiegają na równych prawach pod parasolem ONZ.
Szczyt w roku 2021 odbędzie się oczywiście w formule hybrydowej, mieszanej – częściowo stacjonarnie, częściowo zupełnie online. Ostateczne decyzje będą podjęte w ostatnim momencie czy w fazie przygotowań, w zależności od sytuacji epidemiologicznej.
Proces przygotowań przebiega wieloetapowo. Prace trwają od kilkunastu miesięcy. Tak naprawdę tylko przypomnę, że szczyt mieliśmy organizować w roku minionym, więc część pracy była wykonana już w poprzednim roku. Odbyto szereg konsultacji z podmiotami zarówno na poziomie krajowym – administracja rządowa, administracja samorządowa, biznes, organizacje non profit, uczelnie, jak i na poziomie międzynarodowym – ONZ i jej agendy, m.in. International Telecommunication Union (ITU), czyli Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny oraz inne organizacje międzynarodowe. Do całej grupy przygotowań dochodzą też działania promocyjne. Wymienię tutaj kilka działań. W ramach spotkań informacyjnych i przygotowawczych miałem przyjemność przewodniczyć spotkaniom przedstawicieli resortów, urzędów centralnych, agencji rządowych, uczelni, sieci badawczych oraz uczestników rynku, w tym biznesu, organizacji pracodawców i izb przemysłowo-handlowych. Łącznie w tych spotkaniach wzięło udział ponad 500 osób.
Mam też przyjemność przewodniczyć posiedzeniom międzyresortowego zespołu do spraw IGF, w którym uczestniczą ministrowie z KPRM, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Aktywów Państwowych, przedstawiciele GovTech, NASK oraz oczywiście miasta Katowice, Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego i urzędu marszałkowskiego. W tym roku odbyły się już dwa posiedzenia zespołu międzyresortowego. Trzecie posiedzenie planowane jest na początku listopada. Pracuje też komitet programowy. Mam przyjemność przewodniczyć jego obradom. Za nami już 21 spotkań komitetu. To jest komitet, który głównie pracuje w zakresie wpływania czy – powiedzmy – określania programu szczytu cyfrowego.
W trybie dziennym bierzemy udział w wielu wydarzeniach o przekroju cyfrowo-gospodarczym, które się odbywają zarówno w kraju, jak i za granicą. W ostatnich tygodniach promowaliśmy szczyt na CYBERSEC podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu. W przyszłym tygodniu jest Europejski Kongres Gospodarczy w Katowicach. Są międzynarodowe spotkania czy Expo w Dubaju. Na koniec października też planowany jest szereg spotkań promujących to wydarzenie w Polsce. Jedną z ciekawostek jest to, że odbywa się inicjatywa Road to IGF 2021, czyli taka droga do IGF, jak i wiele spotkań online z interesariuszami z całego świata. Dodam tylko, że ostatnie spotkanie skierowane do młodzieży, związane z kwestiami etycznymi, Internetem, bezpieczeństwem, zgromadziło online ponad 8,5 tys. ludzi na jednym spotkaniu. Tak że naprawdę to było wydarzenie, które nie miało jeszcze miejsca do tej pory w skali wszystkich działań przygotowawczych na poziomie ONZ do szczytów cyfrowych. Naprawdę w jednym momencie mieliśmy bardzo dużo osób.
Szczególnie zależy nam na udziale młodych ludzi w IGF. Przygotowano szereg aktywności we współpracy z NASK, Radą Dialogu z Młodym Pokoleniem oraz ONZ. To jest m.in. też właśnie Road to IGF 2021, czyli współpraca z tymi ludźmi, lokalnymi uczelniami, promocja wśród studentów i młodszej młodzieży. Mamy nadzieję, że ten komponent będzie bardzo widoczny. Zresztą jest to też bardzo spójne z dzisiejszym wystąpieniem przewodniczącej Komisji Europejskiej, która wskazywała na zaangażowanie ludzi w przyszłym Roku Młodzieży Europejskiej. Zresztą szereg tematów technicznych i technologicznych, na które w swoim wystąpieniu zwróciła uwagę, też będzie obecnych na szczycie.
Podczas szczytu odbędzie się tzw. Youth IGF Summit, czyli wydarzenie towarzyszące, które jest dedykowane młodym ludziom, obejmujące warsztaty programowania dla młodzieży, wydarzenia zorganizowane przez podmioty zewnętrzne, wirtualne wycieczki po muzeach i różnych ważnych miejscach. Dnia 1 września ogłoszony został międzynarodowy konkurs adresowany do młodzieży „Mój internet przyszłości”. Konkurs ma za zadanie umożliwić młodym ludziom w wieku 18–28 lat pokazanie ich wizji przyszłości i rozwoju Internetu poprzez zgłoszone prace. Nagrodzone prace będą przedstawione na IGF 2021.
Jako kraj goszczący Polska ma duży wpływ na współtworzenie agendy, szczególnie podczas tzw. dnia zero, czyli 6 grudnia. Ogłosiliśmy też nabory na projekty, pomysły i panele, które tego dnia miałyby się odbyć właśnie jako nasza inicjatywa. Wpłynęło bardzo dużo, ponad 100 zgłoszeń od różnych instytucji, biznesu i administracji na dzień zero. Z tego udało nam się więc wybrać też dużą grupę.
Polska zorganizuje podczas IGF w tym roku około 50 różnych paneli i debat. Podobnie było zresztą na szczycie online w poprzednim roku. To duży komponent naszej aktywności. Dnia 6 grudnia planowana jest m.in. organizacja uroczystego koncertu w siedzibie Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia. Po koncercie odbędą się bankiet dla wszystkich gości i kolacja wysokiego szczebla. W organizacji koncertu wspiera nas mocno NASK. Wstępnie planowana jest też transmisja całego wydarzenia na żywo przez telewizję. Dodatkowo w dniu 7 grudnia planowane jest śniadanie dla zagranicznych ministrów cyfryzacji, którzy przyjadą do Katowic. Na dzisiaj mamy już 30–40 ministrów cyfryzacji, którzy potwierdzili udział w spotkaniach i debatach.
Bardzo ważnym komponentem, na który też zwrócę uwagę, będą ścieżka wysokiego szczebla oraz ścieżka parlamentarna. Ważną częścią debaty podczas IGF są właśnie te dwa obszary. Polska ma duży wpływ na dobór zagadnień tematycznych i prelegentów oraz panelistów. Wśród propozycji tematów na sesję wysokiego szczebla w dniach 6–7 grudnia znajdują się m.in. takie tematy jak inwestycje w rozwój cyfrowy po pandemii, nowa rzeczywistość dla biznesu po zakończeniu pandemii z uwzględnieniem rynku pracy i odpowiedzialności społecznej, cyfrowe kwestie środowiskowe, moderowanie kwestii w Internecie, budowanie kompetencji cyfrowych, zresztą też dzisiaj mocno w State of the Union 2021 zaakcentowane. W ścieżce high level planowany jest też oczywiście udział obecnych na miejscu ministrów cyfryzacji oraz wysokich rangą przedstawicieli wskazanych przez ONZ.
Dodam tylko, że wszystkich aktywności spodziewamy się pewnie około 300, tak jak w latach minionych, czyli wydarzy się około 300 debat, paneli, spotkań, okrągłych stołów. Tych wydarzeń jest bardzo dużo. Podobna liczba była zresztą w latach minionych. Co roku do ONZ wpływają około 2–3 tys. propozycji, z czego właśnie jest formułowanych 300. Powiedzmy, że 90% wpływu na program czy na agendę, która zresztą jest opublikowana na stronie ONZ oraz krajowej stronie wydarzenia, czyli IGF2021 na gov.pl. Jest pełny, dość rozbudowany program. Nie będę może wchodził w szczegóły, bo jest 300 wydarzeń. Natomiast generalnie dotyka to zarówno obszarów legislacji, jak i przyszłości, nowych technologii, jak technologie kwantowe czy takie, o których dyskutujemy od wielu lat na poziomie europejskim czy światowym, bo te wyzwania są w bardzo różnej skali. Cały czas w skali świata 50% ludzi w ogóle nie ma dostępu do sieci internetowej, więc wyzwania z perspektywy ONZ są bardzo różne. Wszystkie je będziemy się starali zaadresować.
Proponowany temat ścieżki parlamentarnej to podejścia regulacyjne dla cyfrowej przestrzeni zorientowanej na użytkownika. Organizowana jest wspólnie przez Międzynarodową Unię Parlamentarną (IPU), Kancelarię Sejmu RP i sekretariat IGF ONZ przy wsparciu KPRM. We wrześniu wysłane zostaną imienne zaproszenia do parlamentarzystów m.in. z podpisem marszałek Sejmu. Obecnie trwają ustalenia szczegółów w zakresie tematyki spotkań przygotowawczych organizowanych zdalnie oraz koncepcji dokumentu końcowego, jak i poszczególnych punktów harmonogramu ścieżki parlamentarnej. Program obejmuje m.in. organizację okrągłego stołu parlamentarzystów 7 grudnia od godziny 16.15 do 17.15, spotkania parlamentarne, sesję pierwszą 7 grudnia, sesję drugą 8 grudnia, sesję trzecią też 8 grudnia w drugiej części dnia. Kancelaria Sejmu zapewnia wsparcie w postaci tłumaczy kabinowych z języków angielskiego i francuskiego na spotkania parlamentarne. Organizuje również przerwy kawowe, spotkania i przyjęcie dla parlamentarzystów 7 grudnia. Liczymy też na obecność i udział pani marszałek w dyskusji parlamentarnej. W tym miejscu chciałem podziękować za współpracę i zaangażowanie. Parlament Europejski również planuje większą delegację europosłów na IGF. Ta grupa jest formowana i pojawi się podczas wydarzenia. Mamy już potwierdzenia obecności wybranych komisarzy.
Tak że naprawdę wydarzenie jest dużej rangi i w dużej skali. W ramach inicjatywy „Katowice – cyfrowe centrum świata” resorty oraz inne zainteresowane podmioty, w tym spółki Skarbu Państwa, zaangażowane są w organizację aktywności towarzyszących podczas IGF. Bardzo zachęcamy szeroko rozumiane nasze środowisko cyfrowe i internetowe do przygotowania na terenie Katowic własnych wydarzeń towarzyszących. Chcielibyśmy też oczywiście skorzystać z okazji i zaoferować gościom możliwość skorzystania z bogatej oferty wycieczek po Katowicach i zapoznania się z regionem śląskim. Będą też m.in. zorganizowane wycieczki do Muzeum Śląskiego. Będzie możliwość spróbowania kuchni śląskiej. Tak więc jest i element integracyjny.
Podsumowaniem szczytu cyfrowego historycznie co roku jest deklaracja, czyli oficjalny raport przygotowany przez ONZ. Ten raport pojawia się z pewnym opóźnieniem, bo do przepracowania są wyniki wspomnianych 300 paneli. Natomiast planujemy też przygotowanie krótszego dokumentu, który będziemy mogli pokazać już na samym końcu, czyli ostatniego dnia. Roboczo nazywamy go Katowice protocol – bardzo kierunkowy dokument, trochę podobny do stworzonych na minionych szczytach cyfrowych IGF, czyli na kilku kartkach parę akapitów kierunkowych, które zostały wypracowane. Serdecznie zapraszam państwa do przekazywania swoich propozycji, a szczególnie do osobistego zaangażowania. Dla nas bardzo ważne jest to, żeby we wszystkich panelach głos Polski z różnych środowisk był jak największy. Mamy możliwość uzupełniania tych paneli, więc zachęcam też państwa do zgłaszania swoich aktywności. W tym miejscu chciałbym też bardzo podziękować posłowi Krzysztofowi Gawkowskiemu, który jest na sali, za wsparcie IGF online w minionym roku i dużą aktywność w obszarach cyfrowych.
Wszelkich informacji udziela Departament Polityki Cyfrowej KPRM. Jest ze mną tutaj pan dyrektor Michał Pukaluk, który wspólnie ze mną w codziennym trybie jest zaangażowany w przygotowanie szczytu. Powiedzmy, że to w telegraficznym skrócie, jeśli chodzi o przygotowanie dużego wydarzenia. Jeżeli są pytania, to bardzo chętnie odpowiem.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Bardzo dziękuję za informację, panie ministrze.
Chciałbym tylko uzupełnić tę informację, że jako Komisja otrzymaliśmy oczywiście zaproszenie do udziału w częściach dotyczących spotkań parlamentarzystów, w tym unii międzyparlamentarnej. Prosiliśmy państwa posłów o decyzję co do obecności czy udziału w formalnym reprezentowaniu Komisji w tym gremium. Zgłosili się panowie posłowie Krzysztof Gawkowski i Grzegorz Napieralski. Bardzo dziękuję za zgłoszenie. Jeśli jeszcze ktoś z państwa posłów chciałby uczestniczyć w tej formalnej części, to do tego zapraszam.
Natomiast co do pytań, to mam pytanie o to, w jakim stopniu szczyt będzie bezpośrednim spotkaniem, a w jakim stopniu będziemy mieli do czynienia jednak ze spotkaniami online. Czy to jest już ustalone? Oddam jednak głos panu posłowi Gawkowskiemu. Bardzo proszę.
Poseł Krzysztof Gawkowski (Lewica):
Panie przewodniczący, panie ministrze, panowie pełnomocnicy, chciałem wyrazić słowa uznania, bo rzadko mówimy pochwalnie o tym, co robi rząd albo co robią pełnomocnicy rządu przy konkretnych rozwiązaniach. Myślę, że przygotowania do szczytu w Katowicach są jednymi z fundamentalnych dla wizerunku Rzeczypospolitej Polskiej i jej zaangażowania w transformację cyfrową, jak też umiejętnego prezentowania innowacyjnych technologii wdrażanych w Polsce.
W tamtym roku miałem okazję uczestniczyć w sesji plenarnej, która zamykała się podsumowaniem różnego rodzaju form. Na tej sesji plenarnej wygłaszałem pewne rekomendacje w imieniu całej ONZ. Wiem, jak bardzo pozytywnie Polska została odebrana jako kraj, który swoją transformację cyfrową naprawdę rozpędza. Uczestniczyłem w trzech bilateralnych stolikach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), które zajmują się cyfryzacją. Słowa pod adresem Polski na różnych polach dotyczących cyfryzacji są naprawdę mile odbierane. To wszystko, co miałem okazję przez rok obserwować, raduje serce. Tak nawet politycznie, bo ponad podziałami politycznymi stworzyliśmy jedną z przestrzeni czy jeden z obszarów, którego zazdrości nam nawet wiele państw europejskich, odnoszących się w sposób wyjątkowo dobry do przygotowanego szczytu w Katowicach. Myślę o cyfryzacji. Nie oszczędzając słów, chwalą po prostu organizację, która będzie tym lepsza, im więcej będzie nas parlamentarzystów.
Tutaj chciałem poprzeć to, co mówił pan przewodniczący Grabiec. Gdyby się udało, że nas nie będzie dwójka, ale – nie wiem – osiem, 10 czy 12 osób, byłoby to coś naprawdę bardzo fajnego. Może więc, panie przewodniczący, jakieś takie wspólne wezwanie, że tam się zarejestrujemy i po prostu będzie nas o tyle więcej. Dziękuję bardzo.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Jeszcze jest pytanie, ale może oddamy głos i zaraz poproszę pana przewodniczącego o zabranie głosu.
Bardzo proszę, panie ministrze.
Sekretarz stanu w KPRM Janusz Cieszyński:
Panie przewodniczący, na marginesie, może jak tu jest taki zapał, to np. zorganizowalibyśmy wyjazdowe posiedzenie Komisji?
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Dokładnie o tym rozmawialiśmy przed chwilą. Jesteśmy kongenialni w tym zakresie. Myślę, że to jest dobry pomysł. Natomiast żeby wyobrazić sobie, jak będą wyglądały obrady, poprosiłbym też o informację, jak to wygląda od strony…
Pełnomocnik prezesa Rady Ministrów Krzysztof Szubert:
Nastawiamy się jak najbardziej na komponent osobistego udziału. To zresztą w kilku dyskusjach na przestrzeni ostatnich miesięcy wielokrotnie było poruszane, bo tu były – powiedzmy – różne fazy związane z pandemią i z przewidywaniami. Natomiast większość uczestników ze świata chce przyjechać, więc to jest też miły akcent. Jesteśmy przygotowani na wszystkie możliwe wersje od strony technicznej, czyli streaming sesji, i sesje całkowicie zdalne, a więc wszyscy uczestnicy – w cudzysłowie – na ekranach, tylko na scenie i streaming, i opcja pełna, tj. wszyscy jesteśmy na scenie, i z publicznością, i bez publiczności. Wszystko rozważamy jakby do ostatniego momentu. Po rejestracjach wiemy, że dużo osób chce przyjechać. Staramy się utrzymać chęć osobistego spotkania po długim okresie nieobecności. Tak jak mówiłem, szczyt cyfrowy w zeszłym roku odbył się całkowicie zdalnie. Poprzedni był w Niemczech 2 lata temu. Jednak komponent integracji i bilateralnych spotkań ma równie duże znaczenie jak panele oficjalne.
Poseł Grzegorz Napieralski (KO):
Dziękuję bardzo. Faktycznie przed panem ministrem rozmawialiśmy tu z przewodniczącym o zwołaniu takiego specjalnego posiedzenia Komisji. Oczywiście chodzi też o zapewnienie odpowiednich gości, którzy mogliby w posiedzeniu Komisji uczestniczyć. Myślę, że całą formułę i temat obrad Komisji możemy na roboczo już uzgodnić w trakcie przygotowań.
Mam jeszcze jedno pytanie, panie ministrze, bo wymienił pan, że współpracujecie i z marszałkiem województwa, i z prezydentem miasta Katowice. A co z metropolią? Co z przewodniczącym Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM)? Dlaczego z nimi nie współpracujecie? To też przecież jest na ich obszarze? Może taki apel, żeby dołączyć przewodniczącego tej metropolii do tych prac.
Pełnomocnik prezesa Rady Ministrów Krzysztof Szubert:
Pan dyrektor zwraca uwagę, że tutaj jest wypracowany, także po kontakcie z metropolią, bilet darmowy na przejazdy, tak że to…
Poseł Grzegorz Napieralski (KO):
A to właśnie jest w zakresie pana przewodniczącego metropolii, bo to on tym zarządza.
Pełnomocnik prezesa Rady Ministrów Krzysztof Szubert:
Tak, i to jest właśnie wypracowane.
Poseł Grzegorz Napieralski (KO):
Czyli on jest włączony do tych prac i pracuje z wami, tak?
Pełnomocnik prezesa Rady Ministrów Krzysztof Szubert:
Zresztą w przyszłym tygodniu mamy konferencję prasową podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego (EKG) w zestawie osób z regionu, plus mam przyjemność tam też przedstawiać informację o szczycie, który się odbędzie. Właśnie EKG jest w Katowicach w Międzynarodowym Centrum Kongresowym (MCK). Za niecałe 3 miesiące tam będzie szczyt. Taka konferencja informacyjna też się odbędzie.
Poseł Grzegorz Napieralski (KO):
Uważam, że im więcej podmiotów będzie zaangażowanych w organizację, tym lepiej. Tutaj więc apel do pana ministra, żeby jednak metropolię włączyć do tych prac, bo ma ileś swoich kompetencji i może w tym pomóc. Może być też dobrym partnerem do organizowania tego szczytu.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Tak. Po tych słowach ukontentowania…
Poseł Krzysztof Gawkowski (Lewica):
Jeszcze jedno pytanie, jeżeli pan pozwoli, panie przewodniczący.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Pan poseł. Bardzo proszę, panie przewodniczący.
Poseł Krzysztof Gawkowski (Lewica):
Nie pytałem o to. Chciałem zapytać, jak wygląda współpraca na poziomie biznesowym. Czy są przewidziane jakiś elementy współpracy albo rozmów z ministrami cyfryzacji, z grupami i z biznesem? Nigdy o tym nie rozmawialiśmy. Na stronie IGF akurat ta ścieżka jest pominięta, więc tak z ciekawości.
Pełnomocnik prezesa Rady Ministrów Krzysztof Szubert:
Tam podczas dnia zero jest także propozycja spotkań z biznesem i z organizacjami biznesowymi, żeby można też było z tym środowiskiem porozmawiać. Do tej części spotkań przywiązuję dużą wartość. Tak więc i tematy inwestycyjne, i funduszowe – inwestycje w nowoczesne firmy i w startupy w świecie cyfrowym, bo jednak innowacyjność w 70% jest w świecie cyfrowym. Elementy gospodarcze jak najbardziej. Powiedzmy, że tutaj może bardziej przedstawiłem zakres działań pod kątem administracja – parlament, natomiast aspekt biznesowy jak najbardziej.
To też jest wynikiem ewaluacji pewnego podejścia ONZ i chęci adresowania takich tematów. Jak państwo widzą, sama nazwa oryginalna, czyli Internet Governance Forum, a więc forum zarządzania Internetem, to jest nazwa wyjściowa, natomiast powoli te tematy co roku się rozszerzały, więc tych zagadnień jest znacznie więcej. Wychodzimy znacznie bardziej poza obszar zarządzania Internetem. To już nie jest – powiedzmy – tak szeroko interesujące. Bardziej mówimy o transformacji cyfrowej, kompetencjach, inwestycjach i biznesie, jaki za tym idzie. Po konstrukcji paneli – ludzie, którzy będą z biznesu – widzimy też, że ten element będzie mocno widoczny.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Bardzo proszę, pan poseł Michał Gramatyka.
Poseł Michał Gramatyka (Polska2050) – spoza składu Komisji:
Nawiązując do wypowiedzi pana posła Napieralskiego, jeżeli państwo szukaliby innego sposobu niż wspólny bilet na komunikację miejską do zaangażowania GZM w to wydarzenie, to chciałem poinformować, że metropolia realizuje dosyć duży i w mojej ocenie bardzo fajny projekt dotyczący otwierania danych, które są w posiadaniu samorządów lokalnych, które wchodzą w skład GZM. Chodzi o stworzenie powszechnie dostępnego banku danych, które dzisiaj są gromadzone przez samorządy i rzadko kto ma do tych danych dostęp bez specjalnego wniosku o ich udostępnienie. Wiem, że ten projekt jest w dosyć zaawansowanym stadium realizacji. Wiem, że pan przewodniczący GZM jest bardzo mocno związany z tym projektem, bo sam pochodzi jak gdyby z tego obszaru IT i bardzo dużo o nim wie. Charakteryzuje go bardzo nowoczesne i przyszłościowe myślenie.
Jeżeli byłaby taka ochota czy chęć z państwa strony, mogę podjąć się koordynacji tego, jako że to są tereny, na których mieszkam i które dosyć dobrze znam. Stawiam się też do dyspozycji przy kwestiach organizacyjnych. Bardzo dziękuję.
Pełnomocnik prezesa Rady Ministrów Krzysztof Szubert:
Bardzo dziękuję. Z przyjemnością skorzystamy, szczególnie że tradycyjnie w tym obszarze danych i ich przepływu mamy też dosyć duże tradycje. Przypomnę, że pod koniec roku 2017 z inicjatywy Polski i w grupie tzw. państw like-minded na poziomie Komisji Europejskiej położyliśmy na stole, mówiąc kolokwialnie, pomysł swobodnego przepływu danych (free flow of data), który później stał się osią największej strategii europejskiej w obszarze cyfrowym, czyli jednolitego rynku cyfrowego. Ten obszar jest szczególnie dla nas istotny. Wiem też z raportów wspomnianej OECD, że od lat akurat w otwieraniu danych i ponownym wykorzystaniu danych zbieranych przez administrację jesteśmy wysoko oceniani. To jest na pewno obszar, który też warto będzie na szczycie pokazać.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Dobrze.
Poseł Michał Gramatyka (Polska2050) – spoza składu Komisji:
To jeszcze jedna uwaga, może na poły humorystyczna. Usiłuję przekonać Google, żeby GZM była widoczna w Google Maps. Ona jest, ale tylko w sferze mocno zaszytej pod mapami, natomiast nie ma jeszcze wizualizacji tego obszaru, który obejmuje 42 miasta i gminy na terenie województwa śląskiego. Myślę, że to też jest jakaś tam kwestia przyszłości – pokazywanie takich struktur samorządu lokalnego, które są zakorzenione pomiędzy poziomem powiatów a poziomem regionów i województw. Bardzo dziękuję.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Dziękuję bardzo. Po tym podkreślaniu ukontentowania faktem, że szczyt odbędzie się w Polsce i że jesteśmy do tego dobrze przygotowani, trzeba też trochę zejść na ziemię, jak myślę. Pewnie mamy się czym pochwalić na tym szczycie. Skok cyfryzacyjny, który dokonał się trochę pod presją pandemii w ostatnich miesiącach, jest pewnie tematem do dumy i szczególnego omawiania go z partnerami z innych państw.
Natomiast jest taka dziedzina, w której niestety odstajemy od najlepszych, a chcielibyśmy być w tej bazie i to taka dziedzina, za którą odpowiada głównie państwo, a więc tworzenie przestrzeni infrastruktury dla rozwoju cyfryzacji, dla rozwoju dostępu do Internetu, czyli kwestia aukcji dotyczącej sieci 5G. Byłoby dobrze, gdybyśmy mieli się czym pochwalić w tym zakresie również na szczycie, ale oczywiście nie chodzi o chwalenie się. Chodzi o gotowość do tego, żeby ta technologia była dostępna w Polsce powszechnie i jak najszybciej, żebyśmy byli wśród najbardziej rozwiniętych państw. Byłbym wdzięczny panu ministrowi za jakąś informację czy komunikat, bo mam wrażenie, że trochę cisza zaległa w tym obszarze w ostatnich miesiącach.
Bardzo proszę, panie ministrze.
Sekretarz stanu w KPRM Janusz Cieszyński:
Panie przewodniczący, chciałbym przypomnieć, że mamy jeden z najbardziej konkurencyjnych w Europie rynków Telco. Mamy bardzo tani i dzięki tej niskiej cenie powszechny dostęp do Internetu. Zrobiliśmy wielki wysiłek z sukcesami i nagrodami na poziomie europejskim, jeżeli chodzi o podłączanie szerokopasmowego Internetu do gospodarstw domowych, żeby Polacy mieli faktycznie do tego dostęp. Wystarczy spojrzeć na to, co zaproponowaliśmy na kolejną perspektywę finansowania europejskiego – i program „Fundusze europejskie na rozwój cyfrowy” (FERC), i „Krajowy plan odbudowy” (KPO), i wszystko. Tam wszędzie największym komponentem pod kątem finansów jest właśnie zwiększanie dostępu do szerokopasmowego Internetu.
Jeżeli chodzi o kwestię aukcji, bo rozumiem, że panu przewodniczącemu chodzi o pasmo C, to tu wszystko jest w gestii prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej. To prezes UKE za ten temat odpowiada. Urząd Komunikacji Elektronicznej jasno wskazuje, że te kroki podejmie w momencie, w którym Stały Komitet Rady Ministrów przyjmie przepisy dotyczące dostawców wysokiego ryzyka. Myślę, że w tym zakresie powinniśmy spodziewać się takich rozstrzygnięć w ciągu najbliższych tygodni. Chciałbym, żeby w ciągu właśnie tych najbliższych tygodni – może nawet uda się do końca września – ten projekt wyszedł od nas i trafił pod obrady SKRM. Wtedy liczę, że komitet się przychyli do naszej propozycji. Natomiast tematyka jest bardzo szeroka i interesująca. Myślę, że warto jeszcze chwilę poświęcić na to, żeby to dopracować, niż pospiesznie pójść dalej z regulacją, z której skutków nie będziemy zadowoleni.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Dziękujemy za tę deklarację, choć o tym pośpiechu nie chciałbym mówić, bo mam wrażenie, że w ciągu ostatnich lat na kilku posiedzeniach Komisji mówiliśmy o tym, że już wkrótce, za kilka tygodni, za kilka miesięcy. Byliśmy świadkami takich deklaracji. Oczywiście jednak uważnie będziemy się przyglądać temu, co dzieje się w tym obszarze, bo to strategicznie kluczowa rzecz dla rozwoju całego biznesu cyfryzacyjnego i administracji cyfrowej, ale i w ogóle dla awansu cywilizacyjnego Polski. Wiemy, że dotychczasowe osiągnięcia nas cieszą, natomiast ten wyścig trwa i jeśli staniemy w miejscu, to po prostu będziemy z tyłu. Na pewno, panie ministrze, będzie pan miał wsparcie Komisji, jeśli chodzi o bezpieczne, ale oczywiście sprawne przeprowadzenie tego procesu.
Sekretarz stanu w KPRM Janusz Cieszyński:
Świetnie. To bardzo za to dziękuję.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Czy są jeszcze głosy w dyskusji w sprawie pierwszego punktu? Rozumiem, że wnioskiem jest to, by przeprowadzić posiedzenie Komisji w związku ze szczytem. Roboczo to uzgodnimy. Myślę, że to nie wymaga jakiegoś głosowania na forum Komisji. Postaramy się przygotować taką inicjatywę, propozycję w uzgodnieniu z panią marszałek.
Sekretarz stanu w KPRM Janusz Cieszyński:
My oczywiście chętnie wspomożemy państwa od strony organizacyjnej. Udostępnimy wszystkie możliwości, które mamy. Jakąś ciekawą agendę też chętnie zaproponujemy.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Jasne. Dziękuję bardzo za tę deklarację.
Tym samym wyczerpaliśmy punkt pierwszy naszego posiedzenia. Bardzo dziękuję za udział w nim. Jeśli ktoś z państwa musi opuścić obrady naszej Komisji, to teraz jest dobry moment.
Przechodzimy do punktu drugiego. Przystępujemy do rozpatrzenia punktu drugiego, czyli informacji o postępach w zakresie wdrażania ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Bardzo proszę pana ministra Janusza Cieszyńskiego o przedstawienie informacji.
Sekretarz stanu w KPRM Janusz Cieszyński:
Jasne. Szanowni państwo, to jest bardzo ważny temat, choć w mojej ocenie pomimo bardzo wielu działań, które podejmuje tutaj pani minister Jarosińska-Jedynak, o której można powiedzieć, że jest patronką tego, a naprawdę gigantyczny postęp dzięki jej determinacji został w tym zakresie zrealizowany… Myślę jednak, że to jest taka rzecz, o której wciąż nie mówimy tyle, ile powinniśmy. To jest coś, co powinno tak naprawdę leżeć u podstaw wszystkich prac związanych z wdrażaniem usług cyfrowych.
Pan przewodniczący mówił o tym, że w ubiegłym roku mieliśmy duże przyspieszenie. To jedno i jest to prawda, ale chciałem powiedzieć, że bardzo dobrą rzeczą jest to, że w ramach przyspieszenia nie zgubiliśmy w bardzo wielu miejscach tego dorobku z lat ubiegłych właśnie w zakresie dostępności. Nie zgubiliśmy go dlatego, że kolejne instytucje wchodzą w przygotowany przez Ministerstwo Cyfryzacji, a teraz KPRM, system jednolitej identyfikacji, Portal RP (gov.pl), portal dla samorządów i szeregu innych instytucji. Dlaczego to jest takie ważne? Każdy z nas, jak przegląda serwisy internetowe, może stwierdzić, że te komercyjne często są wykonane w sposób bardziej przystępny czy atrakcyjny niż to, z czym standardowo kojarzylibyśmy serwisy, które są realizowane przez administrację. Natomiast dzięki takim projektom jak Portal RP to się zmienia.
Jest to ważne nie tylko dlatego, że dzięki temu jest ładniej i milej dla oka, ale przede wszystkim dlatego, że umożliwia to wykorzystanie narzędzi, które służą zapewnieniu dostępności. Nie chodzi o to wyłącznie, żeby były elegancko dobrane kolory, żeby krój czcionki był ładny, ale chodzi o to, że jeżeli strona jest dobrze ułożona i poprawnie zakodowana, wtedy np. oprogramowanie, które ma za zadanie przeczytanie osobom, które mają problemy ze wzrokiem, co tam jest napisane, będzie to dobrze łapało i poprawnie przekazywało, jaki jest układ, tytuł, lead i później treść, a będzie też możliwość sprawnej nawigacji. To jest, szanowni państwo, powód, dla którego chcemy podejmować naprawdę daleko idące działania, które mają na celu wyciągnięcie czy podciągnięcie do tego poziomu starych systemów.
Kiedyś się o tym, mówiąc szczerze, chyba za dużo nie myślało, bo już sukcesem było to, że w ogóle coś jest e-usługą. A dzisiaj jest tak, że nie tylko to jest dobrą usługą, ale też, ponieważ coraz więcej osób przechodzi do internetowej przestrzeni, konieczne tak naprawdę jest to, żebyśmy mieli jak najlepiej zagwarantowaną dostępność, a co za tym idzie, dostępność usług szczególnie wrażliwych. Bardzo często jest tak, że właśnie te usługi są oferowane w obszarach zdrowia i edukacji, gdzie dostęp dla osób z niepełnosprawnościami powinien być szczególnie zapewniony, ponieważ w mojej ocenie właśnie te osoby w największym stopniu korzystają z tego, że wdrażamy rozwiązania dostępnościowe. Dla osób z niepełnosprawnościami np. wyjście z domu i udanie się do urzędu czy załatwienie sprawy w taki sposób, nawet jeżeli tam będzie architektoniczna dostępność i wykonane przystosowanie, wciąż będzie znacznie większym wysiłkiem, niż skorzystanie z tego samego w postaci e-usługi. Dlatego tak ważne jest to, aby wdrażać wszystko, co nowe, zgodnie ze standardami, ale też zapewniać ciągły monitoring tych treści, które mamy. Nawet najlepszy system zarządzania treścią (CMS) i najlepiej zaprojektowany portal nie są odporne na to, że ktoś wrzuci niewymiarową grafikę, jakąś dodatkową ramkę czy coś, co sprawi, że cały ten wysiłek może pójść na marne.
Myślę, że nie ma co przytaczać dokładnych statystyk w tej części opisowej, że tak powiem. Szanowni państwo mają wszystko bardzo elegancko przedstawione w tej informacji, którą przekazaliśmy. Chciałbym tylko powiedzieć, że będziemy coraz bardziej stawiać na automatyzację w tym zakresie, tzn. nie tylko patrzeć na to, co już jest i jak coś projektujemy, ale też na to, żeby przy pomocy różnego rodzaju botów, robotów i innowacyjnych rozwiązań skanować to, co już powstało i co powstaje na bieżąco, abyśmy mieli pewność, że nie tylko gwarantujemy dostępność w tym, co powstaje, ale że utrzymujemy jej poziom w już istniejących i aktualizowanych serwisach.
Jesteśmy aktywni we współpracy z organizacjami pozarządowymi. Chciałbym z tego miejsca bardzo podziękować, dlatego że to jest wielka praca. Myślę, że możemy sobie szczerze powiedzieć, że gdyby nie determinacja przedstawicieli organizacji pozarządowych, to temat dostępności nie byłby tak wysoko na tej agendzie. Bardzo się cieszę, że tutaj przebiła się ta myśl i idea, że dostaliśmy to zadanie i że możemy je realizować. Bardzo cieszę się z tego, że kolejne aplikacje i usługi są realizowane tak właśnie, jak być powinny, żeby zapewniać każdemu obywatelowi w Polsce równy dostęp do usług, które oferuje państwo.
Będziemy realizowali też projekty, które w mojej ocenie także przyczynią się do poprawy poziomu dostępności, takie jak np. system zdalnej pracy oraz nauki (SZPoN), który będzie udostępnionym na rzecz wszystkich urzędów i instytucji publicznych komunikatorem – zarówno wideo, jak i tekstowym. Z jednej strony nie jest to może niezwykle innowacyjne, ale szczególnie w przypadku instytucji, które posiadają mniejsze budżety, np. jednostek samorządu terytorialnego, darmowa licencja i uniwersalne rozwiązanie, które jest dostępne zawsze bez dodatkowych opłat, to jest bardzo duża korzyść. Oczywiście z poziomu urzędu centralnego można pomyśleć: „No dobrze, opłacenie licencji na jakieś komercyjne oprogramowanie to jest naturalny koszt funkcjonowania”, ale wiemy, że ta dostępność i cyfrowe usługi to jest coś, co nie powinno być dostępne właściwie dla mieszkańców wielkich miast i tych największych metropolii, tylko powinno być demokratycznie dostępne dla wszystkich bez względu na to, w jakiej części Polski mieszkają.
To tak gwoli wprowadzenia. Jeżeli państwo posłowie mają jakieś pytania, to z wielką przyjemnością na nie odpowiem. Nie wiem, czy pani minister jeszcze chce to jakoś uzupełnić. Jednak, tak jak mówię, to jest i będzie dla nas priorytet. Myślę, że w poprzednim punkcie mieliśmy fajną dyskusję – można powiedzieć – poza bieżącą polityką. Była duża zgoda pomiędzy nami wszystkimi, że w dobrym kierunku idziemy. Mam nadzieję, że przynajmniej co do celów tutaj wszyscy się zgadzamy. Liczę na to, że państwo będą nas motywować do tego, żebyśmy jeszcze szybciej, jeszcze więcej i jeszcze lepiej w tym zakresie robili. Dziękuję.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Dziękuję bardzo, panie ministrze.
Rozumiem, że informacja jest jakby ze strony obu resortów, więc pani minister… Zechce pani minister jednak zabrać głos? Bardzo proszę. W takim razie pani minister Małgorzata Jarosińska-Jedynak, sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.
Sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej Małgorzata Jarosińska-Jedynak:
Dziękuję bardzo, panie przewodniczący. Szanowna Komisjo, generalnie mamy dwie ustawy o dostępności. Jedna to jest właśnie ta ustawa z kwietnia 2019 r. o zapewnianiu dostępności stron internetowych, o której mówił pan minister Cieszyński. Druga ustawa z 19 lipca to ustawa o zapewnianiu dostępności osobom o szczególnych potrzebach. Jeżeli chodzi o tę drugą ustawę, to przede wszystkim to jest kwestia obowiązków i wymogów, które zostały nałożone na podmioty publiczne w zakresie dostępności architektonicznej, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej. W kwestii cyfrowej odnosi się właśnie do zapisów ustawy o zapewnianiu dostępności stron cyfrowych, natomiast w pozostałych dotyczy ona przede wszystkim kwestii architektonicznych.
Jeżeli chodzi o to, o co zostaliśmy poproszeni, czyli informację o postępach, co się wydarzyło od 19 lipca 2019 r. w zakresie realizacji tej ustawy, to przede wszystkim muszę powiedzieć, że jest to pierwszy tego typu dokument, który tak kompleksowo podchodzi do kwestii związanych z dostępnością dla osób o szczególnych potrzebach, ponieważ nie mówimy wyłącznie o osobach z niepełnosprawnościami, ale również o osobach starszych czy każdym z nas, który będzie się poruszał z bagażem, czy będzie miał chwilową niedyspozycję. Wpisuje się to w założenia rządowego programu „Dostępność plus”, który realizowany jest już od 2018 r. z bardzo wieloma sukcesami.
Natomiast jeżeli chodzi o samą ustawę, to tu chciałabym przede wszystkim nadmienić, że od 2019 r. weszły w życie te przepisy, które mówią o minimalnych wymaganiach dotyczących dostępności obiektów publicznych, urzędów, szkół, bibliotek, teatrów, wszystkich instytucji, które są publiczne. To również kwestie związane ze zmianą przepisów w ustawie o samorządzie gminnym i ustawie o ochronie zabytków, ale również w wielu innych ustawach – 14 różnych ustaw zostało zmienionych poprzez ustawę o zapewnieniu dostępności. Są to również kwestie dotyczące powołania Rady Dostępności – organu, który jest organem doradczym ministra do spraw rozwoju regionalnego. Zostały również uruchomione przepisy dotyczące Funduszu Dostępności, w ramach którego można uzyskać wsparcie na poprawę dostępności obiektów publicznych, ale nie tylko, bo w ramach tego funduszu są np. budowane czy tworzone windy, podjazdy, pochylnie w blokach mieszkalnych. Wspólnoty mieszkaniowe czy też jednostki samorządu terytorialnego ubiegają się tutaj o wsparcie.
W 2020 r. wszedł w życie obowiązek powołania koordynatorów do spraw dostępności. Ponad 2 tys. takich koordynatorów już działa i pracuje w każdej instytucji, doradzając i pomagając osobom z niepełnosprawnościami, realizując zadania ustawy o dostępności. W 2020 r. również wszyscy ministrowie zostali zobligowani do przeprowadzenia rewizji przepisów prawnych w kontekście właśnie zmiany wszystkich ustaw pod kątem wprowadzenia przepisów dotyczących dostępności.
W 2021 r. konieczne było złożenie przez wszystkie podmioty publiczne pierwszych raportów o stanie zapewnienia dostępności obiektów. Do listopada br. powstanie ogólnopolski raport o stanie zapewnienia dostępności. Opublikowano również rozporządzenie pozwalające na organizację procesu certyfikacji dostępności przewidzianego dla przedsiębiorców, ale również organizacji pozarządowych, które chciałyby uzyskać taki certyfikat. Nie jest to wymogiem obligatoryjnym, aczkolwiek podmiot prywatny czy organizacja, która chciałaby skorzystać z takiej certyfikacji i uzyskać certyfikat dostępności, będą zwolnione z 5-procentowej składki na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). We wrześniu weszły i będą też wchodzić w życie nowe elementy ustawy, przede wszystkim te, które zawierają klauzulę w zakresie zapewniania dostępności w umowach dotyczących powierzenia przez podmioty publiczne zadań publicznych podmiotom innym niż publiczne, ale również w umowach dotyczących realizacji zadań publicznych. Od 6 września istnieje również możliwość wnoszenia wniosków o zapewnienie dostępności i skarg na brak dostępności przez osoby ze szczególnymi potrzebami na instytucje publiczne, które takiej dostępności nie gwarantują.
To, co przed nami. W 2022 r. konieczne będzie przedstawienie Radzie Ministrów przez ministrów kierujących poszczególnymi działami administracji rządowej informacji na temat tych zaleceń, które będą w raporcie, ale również tego, co należy zmienić w obszarze kompetencji danego ministra w kwestiach legislacyjnych. W 2022 r. przed nami będzie też wydanie rozporządzeń określających warunki techniczne, w tym te warunki, jakim powinny podlegać budynki i ich usytuowanie, uwzględniając wymagania dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami.
Jako MFiPR, czyli resort odpowiedzialny i koordynujący działania programu „Dostępność plus”, jak również realizujący ustawę o zapewnieniu dostępności, uruchamiamy wiele akcji informacyjno-promocyjnych, żeby przekazywać te informacje, szczególnie podmiotom publicznym, w jaki sposób tę dostępność realizować. Przeprowadzamy wiele spotkań z organizacjami pozarządowymi i z przedsiębiorcami. W ramach programu „Dostępność plus” działa partnerstwo na rzecz dostępności, gdzie różne instytucje wymieniają się wiedzą i doświadczeniem w tym zakresie, w jakim powinny być te działania prowadzone i koordynowane. Wydano szereg publikacji – niezbędniki, foldery, podręczniki – o tym, jak wprowadzać dostępność w instytucjach publicznych, aby ona była adekwatna do potrzeb osób o szczególnych potrzebach. Prowadzimy też stronę internetową, w ramach której wszystkie przewodniki można znaleźć, ale istnieje również portal wymiany informacji i zadawania pytań.
Jeżeli chodzi o te działania, które są również podejmowane i działania towarzyszące, to przede wszystkim MFiPR współpracuje tutaj z Ministerstwem Rozwoju i Technologii w zakresie przepisów i zmiany rozporządzenia o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nowelizacja rozporządzenia, zgodnie też z decyzją MRiT, będzie miała miejsce w 2022 r. Przede wszystkim zależy nam na tym, aby te przepisy były dostosowane do tego, co będzie wynikało z raportu, jak też do rekomendacji Rady Dostępności. Przeprowadzimy też cykliczne spotkania z przedstawicielami Departamentu Społeczeństwa Informacyjnego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, dotyczące wdrażania obu ustaw dotyczących dostępności, czyli właśnie dostępności cyfrowej, ale też architektonicznej, w celu wypracowania spójnej interpretacji przepisów tych ustaw i przekazywania odpowiedniej informacji na ten temat, kierowanej do organów administracji publicznej, ale również do obywateli, w zakresie tego, jakie mają możliwości prawne.
Jeżeli chodzi o realizację założeń, to 2 lata ustawy i 3 lata programu. Tak jak wspomniałam, przeprowadzono wiele inicjatyw. To ponad 8 mld zł zaangażowanych w kwestię realizacji zadań programu „Dostępność plus”. Chcemy również, aby nowa perspektywa finansowa 2021–2027 była mocno naznaczona działaniami związanymi z dostępnością, aby to rozwijać. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej jest też organizatorem 11. edycji Światowego Forum Miejskiego, które w przyszłym roku odbędzie się w Katowicach. Chcemy, żeby to było dostępne forum, z którego w równym stopniu będą mogły korzystać osoby o różnym stopniu sprawności. Dziękuję.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Bardzo dziękuję.
Otwieram dyskusję. Czy ktoś z państwa posłów chciałby zabrać głos? Bardzo proszę. Doradca Komisji pan Radosław Nielek.
Stały doradca Komisji Radosław Nielek:
Dzień dobry państwu. Panie ministrze, mam pytania, a w zasadzie trochę komentarz i prośbę o zwrócenie uwagi na jedną kwestię, bo poruszył pan aspekt tego, żeby automatycznie analizować dostępność poszczególnych serwisów i aplikacji. To jest kluczowe, bo pozwala przenieść monitoring z wydarzenia, które ma miejsce raz na rok czy dwa w ramach przygotowywania jakiegoś raportu, na coś, co się dzieje właściwie ciągle. Koszty prowadzenia takiego monitoringu są wtedy w zasadzie znikome.
Jednym z istotnych elementów tego, żeby ten monitoring faktycznie miał odpowiednie znaczenie i pokrycie, jest spis serwisów internetowych i aplikacji mobilnych. Państwo jako Ministerstwo Cyfryzacji generalnie taki spis prowadzi i publikuje go na stronie gov.pl. O ile w odniesieniu do serwisów internetowych spis jest dość aktualny i obszerny, bo tam jest około 60 tys. stron internetowych, jeśli się nie mylę, różnych podmiotów z obszaru administracji publicznej, o tyle w odniesieniu do aplikacji mobilnych mam wrażenie, że tutaj coś nie do końca zagrało z procesem zbierania tych aplikacji, bo jest ich tam w tej chwili 89 sztuk. To znaczy, że wszystkie podmioty publiczne w Polsce mają 89 aplikacji w ogóle dostępnych, z czego mniej więcej 1/4 to są aplikacje Lasów Państwowych. Są tam też takie aplikacje, które od dawna w zasadzie są pewnym artefaktem mówiącym o historii rozwoju Internetu, np. aplikacje, które można zainstalować tylko na Windows Mobile 8.0, czyli czymś, co generalnie… Aplikacja została udostępniona w 2013 r. i przynajmniej od 3–4 lat nie da się jej praktycznie zainstalować na niczym, bo nie ma nawet urządzeń, na których można byłoby to zrobić.
Żeby zautomatyzować analizę, trzeba też pewnie przyłożyć się do spisu aplikacji, żeby on był w miarę aktualny i pokrywał przestrzeń istniejących aplikacji. Oczywiście to się w 100% nigdy nie zdarzy, biorąc pod uwagę liczbę podmiotów publicznych w Polsce, ale pewnie między 89 aplikacjami a jakimś pokryciem – nie wiem – nawet na poziomie 40–50% czy 70% jest pewnie jeszcze duża przestrzeń. Dziękuję bardzo.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Dziękuję.
Proszę, panie ministrze.
Sekretarz stanu w KPRM Janusz Cieszyński:
To oczywiście słuszny postulat. Dziękuję za zwrócenie na to uwagi. Myślę, że jak najbardziej powinniśmy to zaktualizować. Mam nadzieję, że już niedługo wyniki tej aktualizacji się pojawią. Wyobrażam sobie, że może to być w ten sposób, że z jakichś formalnych przyczyn po prostu taki wpis w tym katalogu może funkcjonować. Co najmniej jakieś tam wyraźne rozgraniczenie, że to już realnie nie funkcjonuje, tylko ewentualnie gdzieś jeszcze może być, ale nie jest aktywnie rozwijane, jak najbardziej możemy uzupełnić. Dziękuję.
Przewodniczący poseł Jan Grabiec (KO):
Dziękuję bardzo, panie ministrze.
Czy są jeszcze pytania albo komentarze ze strony posłów, członków Komisji, zaproszonych gości? Nie ma więcej zgłoszeń. W związku z tym zamykam ten punkt.
Na tym wyczerpaliśmy porządek obrad Komisji. Dziękuję bardzo. Zamykam posiedzenie. Dziękuję za udział w posiedzeniu.