Komisja do Spraw Unii Europejskiej, obradująca pod przewodnictwem posła Sylwestra Tułajewa (PiS), zastępcy przewodniczącego Komisji, rozpatrzyła:
I. w trybie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii, uchylającej dyrektywę (UE) 2016/1148 (COM(2020) 823 wersja ostateczna) i odnoszący się niego projekt stanowiska RP,
II. w trybie art. 151 ust. 1 regulaminu Sejmu z uwzględnieniem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 2010 r. komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie europejskiego planu działania na rzecz demokracji (COM(2020) 790 wersja ostateczna) i odnoszące się do niego stanowisko rządu,
III. w trybie art. 151 ust. 1 regulaminu Sejmu z uwzględnieniem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 2010 r. komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady: Pierwsze sprawozdanie z postępu prac w realizacji strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa (COM(2020) 797 wersja ostateczna) i odnoszące się do niego stanowisko rządu,
IV. w trybie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 października 2010 r. wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję ramową Rady 2002/465/WSiSW w zakresie jej dostosowania do przepisów UE dotyczących ochrony danych osobowych (COM(2021) 20 wersja ostateczna) i odnoszący się niego projekt stanowiska RP.
W posiedzeniu udział wzięli: Marek Zagórski sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wraz ze współpracownikami, Jarosław Sellin sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego wraz ze współpracownikami, Sebastian Kaleta sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości wraz ze współpracownikami, Bartosz Grodecki podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji wraz ze współpracownikami.
W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Adam Dudzic – wicedyrektor Biura Spraw Międzynarodowych, Agata Jackiewicz, Agnieszka Maciejczak – z sekretariatu Komisji w BSM, Anna Marciniak – specjalista ds. kontaktów zagranicznych z Wydziału ds. Unii Europejskiej w BSM; Bartosz Pawłowski i Paweł Kościelny – eksperci ds. legislacji z Biura Analiz Sejmowych, Łukasz Żołądek i Danuta Adamiec – specjaliści ds. międzynarodowych z Biura Analiz Sejmowych.
Przewodniczący poseł Sylwester Tułajew (PiS):
Dzień dobry państwu. Otwieram posiedzenie Komisji do Spraw Unii Europejskiej. Informuję, że posiedzenie będzie prowadzone z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, umożliwiających porozumiewanie się na odległość. Witam serdecznie wszystkich członków Komisji obecnych na sali, witam również członków Komisji, którzy łączą się zdalnie, witam posłów do Parlamentu Europejskiego, witam państwa ministrów i osoby towarzyszące.
Szanowni państwo, przystępujemy teraz do sprawdzenia kworum. Uprzejmie przypominam, że posłowie obecni na sali obrad Komisji mogą głosować za pomocą legitymacji poselskiej, a państwa posłów nieobecnych na sali, uczestniczących zdalnie, proszę o naciśnięcie jakiegokolwiek przycisku w aplikacji na tablecie w celu potwierdzenia obecności na posiedzeniu. Dziękuję bardzo. Jest kworum. Szanowni państwo, chciałbym również powiedzieć, że za chwilę odbędą się głosowania na sali plenarnej. Zrobimy wtedy krótką przerwę. Ale teraz kontynuujemy pracę naszej Komisji.
Informuję wszystkich państwa posłów oraz gości, że chęć zabrania głosu należy zgłaszać poprzez czat w aplikacji Whereby po zalogowaniu się do pokoju wideokonferencyjnego. Czy są uwagi do przedstawionego porządku obrad? Nie widzę. Stwierdzam zatem, że Komisja przyjęła porządek obrad.
Przechodzimy wobec tego do pkt I, czyli rozpatrzenia w trybie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii, uchylającej dyrektywę (UE) 2016/1148 (COM(2020) 823 wersja ostateczna) i odnoszącego się niego projektu stanowiska RP. Rząd reprezentuje pan minister Marek Zagórski, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Bardzo proszę, panie ministrze, o zabranie głosu.
Sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Marek Zagórski:
Szanowny panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, szanowni państwo, dyrektywa, którą roboczo nazywamy dyrektywą NIS 2 jest regulacją zmieniającą oraz kontynuującą regulacje wprowadzone w 2016 r. dyrektywą PE i Rady w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych na terytorium UE. Ma na celu wyeliminowanie niedociągnięć poprzedniej dyrektywy, dostosowanie jej do aktualnych potrzeb i nadanie jej przyszłościowego charakteru. Wprowadza nowe środki zwiększające cyberbezpieczeństwo oraz zdolności reagowania na coraz nowsze zagrożenia i incydenty cyberbezpieczeństwa. Jednocześnie dyrektywa NIS 2 wraz z nową strategią cyberbezpieczeństwa UE jest częścią pakietu cyberbezpieczeństwa zaproponowanego przez Komisję Europejską w grudniu 2020 r. Zadaniem pakietu jest wzmocnienie cyberbezpieczeństwa UE w nadchodzącej dekadzie cyfrowej.
Rząd RP z zadowoleniem przyjmuje projekt Komisji Europejskiej dotyczący rewizji dyrektywy NIS. W ocenie rządu wiele z podnoszonych przez nas kwestii na poziomie europejskim zostało uwzględnionych w projekcie tej dyrektywy, w tym przede wszystkim kwestia uregulowania europejskiego systemu cyberbezpieczeństwa w formie właśnie dyrektywy, a nie rozporządzenia, dodanie nowych sektorów gospodarki, w tym między innymi administracji publicznej, dodanie sektora telekomunikacyjnego. Komisja proponuje uwzględnienie przedsiębiorców komunikacji elektronicznej jako podmiotów kluczowych. Wzmocnienie relacji między ochroną infrastruktury krytycznej a systemami cyberbezpieczeństwa tworzonymi na mocy dyrektywy NIS, zacieśnienie współpracy na poziomie europejskim w kontekście skoordynowanej reakcji na kryzys cyberbezpieczeństwa na dużą skalę, zwrócenie szczególnej uwagi na kwestie zapewnienia bezpieczeństwa łańcucha dostaw w kontekście świadczenia usług kluczowych cyfrowych, wzmocnienie współpracy na poziomie europejskim w zakresie wymiany informacji o podatnościach.
Uważamy, że dyrektywa powinna być podstawową regulacją horyzontalną, ustanawiającą wspólne, podstawowe i niezmienne ramy funkcjonowania systemu cyberbezpieczeństwa. Powinna być uzupełniana, doprecyzowana w regulacjach sektorowych z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych sektorów oraz dojrzałości w budowaniu zdolności w zakresie cyberbezpieczeństwa, jednakże regulacje sektorowe powinny być spójne i wynikać z dyrektywy NIS. W tym celu proponowane nowe regulacje Komisji Europejskiej, takie jak DORA lub dyrektywa w sprawie odporności podmiotów krytycznych, muszą być spójne z projektowaną dyrektywą. Popieramy dodanie nowych sektorów do zakresu przedmiotowego dyrektywy, jednakże konieczne jest zapewnienie, aby sektory objęte regulacjami, zostały określone w sposób jednoznaczny i precyzyjny. Między innymi, dyskusji wymaga uzasadnienie podziału sektora cyfrowego na dwie kategorie. Uważamy też, że nie do końca precyzyjne są na tym etapie warunki uznania danego podmiotu za kluczowy lub istotny. Jednym z elementów doprecyzowujących powinna być kwestia wprowadzania kryteriów wdrażanych na poziomie państwa. Dziękuję bardzo.
Przewodniczący poseł Sylwester Tułajew (PiS):
Dziękuję, panie ministrze. Sprawozdawcą do tego dokumentu jest pan poseł Wojciech Kossakowski. Bardzo proszę, panie pośle, o zabranie głosu.
Poseł Wojciech Kossakowski (PiS):
Dziękuję, panie przewodniczący. Panie ministrze, Wysoka Komisjo, pan minister dość zwięźle opisał dyrektywę i skutki. Myślę, że należałoby jeszcze podkreślić pewne kwestie, które będzie ta dyrektywa wprowadzać, mianowicie w art. 5–11 określa się obowiązki spoczywające na państwach członkowskich, dotyczące między innymi przyjęcia krajowej strategii cyberbezpieczeństwa, określającej zarówno cele strategiczne oraz odpowiednie środki. To, myślę, jest punkt, w którym na pewno będzie debata i dyskusja na temat tego, jak to ma wyglądać. Myślę, że też należałoby podnieść i podkreślić, że w przepisach projektowanej dyrektywy w art. 12–16 ustanawia się grupę współpracy. To jest ważna grupa, ponieważ będzie miała na celu wspieranie i ułatwienie strategicznej współpracy i wymiany informacji między państwami członkowskimi na temat cyberbezpieczeństwa. Myślę, że dzisiaj wszyscy nie mamy wątpliwości, że przez pandemię koronawirusa większość naszych działań została przeniesiona do sieci, chociażby nasza Komisja działa online. Możemy się kontaktować ze sobą poprzez sieć, a to też stwarza pewne zagrożenia i dobrze, że ta dyrektywa pojawia się w tym momencie.
Może jeszcze dodam dwa słowa o skutkach. Planowanym skutkiem społecznym wynikającym z wejścia w życie projektowanej regulacji jest podniesienie bezpieczeństwa cybernetycznego w państwach członkowskich UE. Wyższy poziom cyberbezpieczeństwa państw członkowskich oraz przedsiębiorstw i innych organizacji może przyczynić się do zwiększenia efektywności ograniczenia dodatkowych kosztów wynikających z cyberincydentów. Z punktu widzenia podmiotów niezbędnych i istotnych, podniesienie poziomu gotowości w obszarze cyberbezpieczeństwa może doprowadzić do ograniczenia zakresu potencjalnego uszczuplenia ich dochodów z powodu zakłóceń spowodowanych między innymi szpiegostwem przemysłowym. To naprawdę ważne kwestie. Pan minister, z tego co słyszeliśmy, do tego wszystkiego odnosi się pozytywnie. Tak więc, oczekiwana dyrektywa, wierzę w to, że będzie dalej procedowana. Dziękuję.
Przewodniczący poseł Sylwester Tułajew (PiS):
Dziękuję bardzo, panie pośle. Otwieram dyskusję. Czy są pytania do tego dokumentu? Nie widzę. Nie widzę zgłoszeń. Wobec tego chciałbym zaproponować następującą konkluzję: stwierdzam, że Komisja rozpatrzyła w trybie art. 7 ust. 4 ustawy dokument o sygnaturze COM(2020) 823 wersja ostateczna. Jeżeli nie będzie sprzeciwu, to uznam, że taki zapis zostanie przyjęty. Sprzeciwu nie widzę. Zatem zamykam rozpatrywanie pkt I.
Przechodzimy do pkt II, czyli rozpatrzenia w trybie art. 151 ust. 1 regulaminu Sejmu z uwzględnieniem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 2010 r. komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie europejskiego planu działania na rzecz demokracji (COM(2020) 790 wersja ostateczna) i odnoszącego się do niego stanowiska rządu. Rząd reprezentuje pan minister Jarosław Sellin, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Bardzo proszę, panie ministrze, o przedstawienie tego stanowiska, tej informacji. Proszę bardzo.
Sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Jarosław Sellin:
Szanowny panie przewodniczący, szanowne prezydium, szanowni państwo posłowie, 3 grudnia ubiegłego roku Komisja Europejska przyjęła obszerny, 30-stronicowy dokument pt. „Komunikat w sprawie europejskiego planu działania na rzecz demokracji”, który ma posłużyć wzmocnieniu odporności demokracji UE jako całości i państw członkowskich UE w obliczu nowych wyzwań i zagrożeń. W dokumencie wskazano działania mające na celu po pierwsze ochronę integralności wyborów i promowanie demokratycznego uczestnictwa w nich, po drugie wzmocnienie wolności i pluralizmu mediów oraz po trzecie przeciwdziałania dezinformacji.
Europejski plan działania na rzecz demokracji jest jednym z elementów pakietu inicjatyw, które pomogą zachować lub wzmacniać demokrację, szczególnie w erze cyfrowej, ale także ochronić ją przed zagrożeniami. Środki wskazane w planie działania będą wdrażane stopniowo, a przegląd realizacji planu odbędzie się za dwa lata, na rok przed kolejnymi wyborami do PE.
Obszerne 20-stronicowe stanowisko rządu w sprawie proponowanych w planie działań ma charakter ogólny. Może ono oczywiście ulec zmianie w efekcie pogłębionej analizy kolejnych dokumentów i aktów o charakterze legislacyjnym, gdyż ten dokument, o którym dzisiaj mówimy, nie ma charakteru legislacyjnego, ale pewne dokumenty o charakterze legislacyjnym zostały wymienione w tym planie i będą z nim w różny sposób powiązane. Czyli jest, krótko mówiąc, plan przygotowywania dokumentów legislacyjnych odnoszących się do tego komunikatu. Rząd będzie się także odnosić do konkretnych propozycji w zależności od ich ulokowania w relacji z pozostałymi elementami debaty europejskiej dotyczącej demokracji, w tym między innymi pracy nad aktem o usługach cyfrowych i planem działania na rzecz wspierania i odbudowy mediów.
Na tym etapie, na etapie oceny tego dokumentu nie legislacyjnego, rząd po pierwsze popiera działania Komisji mające na celu zapewnienie wolnych, uczciwych wyborów i ich integralności oraz wolności wypowiedzi. Po drugie, przychyla się do stwierdzenia, że infrastruktura wyborcza powinna być szczególnie chroniona, a najlepiej, stać się elementem infrastruktury krytycznej państwa lub być uznana jako usługa kluczowa w rozumieniu dyrektywy w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych na terytorium Unii. Po trzecie, popiera działania na rzecz dostępu społeczeństwa do jak najszerszego katalogu zróżnicowanych pluralistycznych mediów i rzetelnych treści dziennikarskich. Po czwarte, opowiada się za dyskusją nad poprawą bezpieczeństwa osób wykonujących zawód dziennikarza w państwach członkowskich UE oraz państwach partnerskich. Szczególnie istotna jest w tym zakresie bliska współpraca z państwami członkowskimi, organami regulacyjnymi oraz z organizacjami zrzeszającymi dziennikarzy. Po piąte, rząd uważa, że na poparcie zasługują także inicjatywy mające na celu zwiększanie zaangażowania obywateli, rozwój społeczeństwa obywatelskiego, w tym poprzez aktywizację ludzi młodych. Po szóste, rząd przychyla się do stwierdzenia, że edukacja cyfrowa i medialna powinny być działaniami priorytetowymi. Po siódme, rząd uważa, że UE i państwa członkowskie, oprócz rozwijania swoich zdolności do identyfikacji, monitorowania i analizy dezinformacji, powinny także prowadzić własne proaktywne działania komunikacyjne w celu przeciwdziałania wrogim narracjom. W tym celu pożądana jest stała wymiana dobrych praktyk na poziomie UE i angażowanie partnerów społecznych, mediów, organizacji pozarządowych. Jest też szczególnie ważne w kontekście dezinformacji towarzyszącej pandemii Covid-19, co szczególnie intensywnie w ostatnich miesiącach dostrzegamy. Po ósme, rząd uważa, że ze względu na transgraniczny charakter zagrożeń dezinformacyjnych należy wzmacniać odporność społeczną nie tylko w UE, ale również w państwach trzecich. Stąd na przykład postulat współpracy z innymi organizacjami międzynarodowymi, takimi jak NATO czy ONZ. Po dziewiąte, według rządu niektóre propozycje działań wymagają wyjaśnienia lub doprecyzowania przez Komisję. Są to między innymi: stworzenie na poziomie europejskim zasad umieszczania tak zwanej reklamy państwowej w mediach w poszczególnych państwach członkowskich, prawo europejskie nie przewiduje bowiem podstawy prawnej dla podejmowania takich działań przez Komisję Europejską. Działania takie powinny być prowadzone przez państwa członkowskie. Kolejna rzecz, która wymaga doprecyzowania, to sposób utworzenia europejskiego monitora własności mediów. Dla jego wiarygodności niezbędne jest posiadanie rzetelnych danych, dlatego wskazane wydaje się, aby był on tworzony we współpracy z państwami członkowskimi. Oczekiwane jest przeprowadzenie dokładnej analizy możliwości stworzenia takiego mechanizmu na poziomie całej UE. Kolejna rzecz, która naszym zdaniem wymaga doprecyzowania, to rola Komisji Europejskiej oraz państw członkowskich w zakresie opracowywania i wdrażania standardów zawodowych dziennikarzy. Rząd zauważa, że opracowywanie standardów zawodowych jest przedmiotem pracy organizacji dziennikarskich, a więc na ogół samoregulacji podejmowanej przez różnego rodzaju stowarzyszenia dziennikarskie.
W kontekście platform internetowych rząd liczy na szybkie wzmocnienie istniejącego kodeksu postępowania w zakresie przeciwdziałania dezinformacji i ustanowienie ram monitorowania, wdrażania jego zapisów przez jak najszersze grono sygnatariuszy. Docelowo zasadne jest stopniowe zastępowanie mechanizmów samoregulujących działania platform i wdrażanie transparentnego i efektywnego modelu współregulacyjnego.
MKiDN skonsultowało dokument i przygotowało stanowisko z KPRM i ministrem spraw zagranicznych jako instytucjami współpracującymi, ale także z Krajową Radą radiofonii i Telewizji, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwem Aktywów Państwowych, Ministerstwem Edukacji i Nauki i Ministerstwem Rodziny i Polityki Społecznej oraz z naukową i akademicką siecią komputerową NASK Państwowym Instytutem Badawczym. Dziękuję bardzo.
Przewodniczący poseł Sylwester Tułajew (PiS):
Dziękuję bardzo, panie ministrze. Posłem sprawozdawcą do tego dokumentu jest pani poseł Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Sprawozdanie pani poseł odczyta pan poseł Krzysztof Śmiszek. Bardzo proszę, panie pośle.
Poseł Krzysztof Śmiszek (Lewica):
Szanowny panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, panie ministrze, chciałbym przedstawić w imieniu pani posłanki Agnieszki Dziemianowicz-Bąk sprawozdanie do komunikatu Komisji do PE, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie europejskiego planu działania na rzecz demokracji. „W omawianym komunikacie Komisja Europejska wskazuje, że demokracja, praworządność, prawa podstawowe to filary, na których opiera się UE i stanowią warunek sine qua non do członkostwa we wspólnocie. W mojej ocenie takie zapatrywanie zasługuje na pełną aprobatę. Komisja diagnozuje główne wyzwania, przed jakimi stoi UE w omawianym zakresie, wskazuje na rosnący ekstremizm, polaryzację, poczucie dystansu między ludźmi a ich wybranymi przedstawicielami. Demokratyczne systemy i instytucje państw członkowskich UE są coraz częściej obiektem ataków.
Europejski plan działania na rzecz demokracji ma stanowić panaceum na stojące przed Unią wyzwania. Plan idzie w kierunku wzmocnienia odporności demokracji państw UE oraz zajęcie się dziedzinami, w których systemy i obywatele państw członkowskich są najbardziej podatni na zagrożenia. W dokumencie określono konieczność wzmocnienia polityki UE w trzech głównych obszarach: ochrona integralności wyborów i promowanie demokratycznego w nich uczestnictwa, wzmocnienie wolności mediów i ich pluralizm, a także przeciwdziałanie dezinformacji.
Dokument nie ma charakteru legislacyjnego, a jedynie informacyjny, w związku z tym nie wywołuje on bezpośrednich skutków społecznych, gospodarczych czy finansowych. Konkludując, wdrażanie zestawu środków zaproponowanych w planie działania zapewni UE silniejsze demokratyczne podstawy do podejmowanych wyzwań, związanych z bezprecedensowym kryzysem gospodarczym, klimatycznym i zdrowotnym, z pełnym poszanowaniem naszych wspólnych wartości. Mając powyższe na uwadze, pozytywnie oceniam przedstawiony Wysokiej Komisji dokument”. Dziękuję bardzo.
Przewodniczący poseł Sylwester Tułajew (PiS):
Dziękuję, panie pośle. Otwieram dyskusję. Czy ktoś z państwa posłów chciałby się wypowiedzieć w sprawie tego dokumentu? Nie widzę. Czy jest, wobec tego, sprzeciw wobec decyzji Komisji o przyjęciu do wiadomości informacji dotyczącej tego dokumentu? Nie widzę. Stwierdzam zatem, że Komisja przyjęła do wiadomości informacje rządu na temat dokumentu o sygnaturze COM(2020) 790 wersja ostateczna i odnoszącego się do niego stanowiska rządu. Na tym zamykam rozpatrywanie tego punktu.
Przechodzimy do pkt III, czyli rozpatrzenia w trybie art. 151 ust. 1 regulaminu Sejmu z uwzględnieniem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 2010 r. komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady: Pierwsze sprawozdanie z postępu prac w realizacji strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa (COM(2020) 797 wersja ostateczna) i odnoszącego się do niego stanowiska rządu. Rząd reprezentuje pan minister Bartosz Grodecki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. Bardzo proszę pana ministra o przedstawienie sprawozdania.
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Bartosz Grodecki:
Bardzo dziękuję. Szanowny panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, szanowni państwo, stanowisko rządu do tego dokumentu zostało przyjęte 9 lutego br. Tak na dobra sprawę mówimy o dokumencie pozalegislacyjnym, który stanowi ewaluację całego programu czy strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa. Ten dokument w zakresie strategii unii bezpieczeństwa był prezentowany, zdaje się, w ostatnim kwartale zeszłego roku, tutaj też na tej Komisji, nie wiem, w październiku albo w listopadzie. Stanowisko rządu, wobec tego dokumentu, całej tej strategii było jak najbardziej pozytywne. Pragnę wskazać na dosyć ogólny charakter tego dokumentu traktujący bezpieczeństwo w takich bardzo ogólnych ramach, wyznaczających jednak pewne priorytetowe obszary działania. Jeśli chodzi o to sprawozdanie, to oczywiście, tak samo jak i ze strategią, stanowisko rządu, tak jak powiedziałem, jest pozytywne. Szczególnie że te cztery główne obszary priorytetowe wskazane w tym dokumencie jakby w pełni odzwierciedlają te wyzwania, które stają przed UE w kwestii bezpieczeństwa. Pierwszym z priorytetowych obszarów to jest środowisko bezpieczeństwa. I tutaj główny nacisk jest stawiany na cyberprzestrzeń. Ta cyberprzestrzeń zresztą jest na tyle multidyscyplinarna, że ona się przewija tak na dobrą sprawę we wszystkich tych czterech obszarach priorytetowych wskazanych przez Komisję.
Drugi obszar priorytetowego działania to są działania w obliczu zmieniających się zagrożeń i tutaj główny nacisk jest kładziony na bezpieczeństwo nieletnich czy dzieci w sieci, szczególnie pod kątem wykorzystywania seksualnego.
Trzeci priorytet już dotyczy bardziej twardego bezpieczeństwa, to jest ochrona Europejczyków przed terroryzmem i przestępczością zorganizowaną. Tutaj można by wymienić takie trzy wektory, a właściwie trzy elementy, które są kluczowe, czyli walka z pierwotnymi przyczynami terroryzmu, łącznie też z treściami o charakterze terrorystycznym w sieci. Drugi, to jest skuteczne ściganie sprawców aktów terrorystycznych i trzeci, który jest równie ważny i równie trudny, czyli walka ze źródłami finansowania terroryzmu.
Ostatni obszar priorytetowy wskazany w dokumencie to jest silny europejski ekosystem bezpieczeństwa i tutaj też mówimy o takim twardym bezpieczeństwie – to jest wzmocnienie mandatu Europolu i współpraca w ramach Europolu państw członkowskich, jak również, co jest też bardzo istotne, co się przewija też na forum Komisji Europejskiej, czyli skuteczne zarządzanie ochroną granic zewnętrznych Wspólnoty. Częścią tego zarządzania jest oczywiście mandat Agencji Frontex, jak i interoperacyjność wielkoskalowych systemów, które w założeniu powinny być już w pełni operacyjne do końca 2023 r. Bardzo dziękuję.
Przewodniczący poseł Sylwester Tułajew (PiS):
Dziękuję, panie ministrze, za przedstawienie stanowiska. Posłem sprawozdawcą do tego dokumentu jest pan poseł Krzysztof Śmiszek. Bardzo proszę, panie pośle, o zabranie głosu.
Poseł Krzysztof Śmiszek (Lewica):
Bardzo dziękuję, panie przewodniczący. W tym miejscu należy przypomnieć, że 24 lipca 2020 r. Komisja przyjęła strategie UE w zakresie bezpieczeństwa na lata 2020–2025 w celu ukierunkowania działań na obszary priorytetowe. Strategia w zakresie unii bezpieczeństwa obejmuje cztery strategiczne priorytety działań na szczeblu unijnym: środowisko bezpieczeństwa, które wytrzyma próbę czasu, działanie w obliczu zmieniających się zagrożeń, ochrona Europejczyków przed terroryzmem i przestępczością zorganizowaną oraz silny europejski ekosystem bezpieczeństwa.
Głównym elementem strategii jest wdrażanie, które wymaga pełnego zaangażowania organów krajowych na pierwszej linii w zakresie bezpieczeństwa w UE. Referowany komunikat jest dokumentem o charakterze informacyjnym, jest kompatybilny z kierunkami określonymi w komunikacie Komisji do PE, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w zakresie unii bezpieczeństwa. Sprawozdanie stanowi wypełnienie zobowiązania Komisji Europejskiej dotyczącego przedstawiania regularnych sprawozdań z wdrażania i dotyczy okresu od dnia 31 października 2019 r. Głównym elementem strategii bezpieczeństwa jest właśnie wdrażanie tego w praktyce.
Do dokumentu głównego dołączone zostały aneksy. To może mniej ważne. Pozytywnie należy ocenić skorelowanie sprawozdania z priorytetowymi obszarami strategii Unii w zakresie bezpieczeństwa. Dotyczy to między innymi zapobiegania zagrożeniom terrorystycznym, w tym poprzez wzmocnienie ochrony przestrzeni publicznej, zwiększenie bezpieczeństwa cyberprzestrzeni oraz wzmocnienie odporności obiektów wrażliwych, w tym zaliczonych do infrastruktury krytycznej. W tym kontekście należy się również zgodzić z podejściem zawartym w sprawozdaniu, że zasięg wszystkich wyzwań wykracza również poza nasze granice i istnieje wyraźne powiązanie bezpieczeństwa zewnętrznego z wewnętrznym.
Co istotne, w sprawozdaniu podnosi się, i to zasługuje na szczególną aprobatę, że aby zoptymalizować potencjał strategii, dążyć należy do wykorzystania istniejących już mechanizmów i narzędzi służących poprawie bezpieczeństwa. Przykładem może tu być unijny mechanizm ochrony ludności.
Ważnym elementem sprawozdania są pojawiające się nowe albo nowe w formie zagrożenia dla bezpieczeństwa, na przykład cyberprzestępczość, która wymaga coraz ściślejszej współpracy wielu podmiotów z sektora publicznego i prywatnego czy też konieczność zwalczania seksualnego wykorzystywania dzieci, szczególnie w internecie.
Do ważnych aspektów sprawozdania zaliczyć także należy podkreślenie coraz ściślejszej i efektywnej współpracy w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom ze strony międzynarodowej przestępczości transgranicznej, ochrony przed przestępczością zorganizowaną czy też konieczność udoskonalenia metod współpracy w sprawach karnych z wykorzystywaniem technologii cyfrowych. Sprawozdanie zawiera także podkreślenie, że niezbędne jest rozwijanie wysokich zdolności technologicznych w celu stałego podnoszenia odpowiednich zdolności w tym zakresie. Podsumowując, sprawozdanie należy uznać za wyczerpujące i dające nadzieję, że przyjęta na lata 2020–2025 agenda bezpieczeństwa zostanie zrealizowana. Dziękuję bardzo.
Przewodniczący poseł Sylwester Tułajew (PiS):
Dziękuję bardzo, panie pośle. Otwieram dyskusję. Czy ktoś z państwa posłów chciałby się wypowiedzieć w sprawie tego dokumentu? Nie widzę. Zatem, szanowni państwo, czy jest sprzeciw wobec decyzji Komisji o przyjęciu do wiadomości informacji dotyczącej tego dokumentu? Nie widzę. Zatem stwierdzam, że Komisja przyjęła do wiadomości informację rządu na temat dokumentu o sygnaturze COM(2020) 797 wersja ostateczna i odnoszącego się do niego stanowiska rządu. Na tym zamykam rozpatrywanie pkt III.
Przechodzimy do pkt IV, czyli rozpatrzenia w trybie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 października 2010 r. wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję ramową Rady 2002/465/WSiSW w zakresie jej dostosowania do przepisów UE dotyczących ochrony danych osobowych (COM(2021) 20 wersja ostateczna) i odnoszącego się niego projektu stanowiska RP. Rząd reprezentuje pan minister Sebastian Kaleta, sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości. Pan minister zabierze głos zdalnie. Bardzo proszę, panie ministrze, o zaprezentowanie stanowiska.
Sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Sebastian Kaleta:
Wysoka Komisjo, rozpatrywany dziś projekt dyrektywy dostosowuje przepisy dotyczące ochrony danych osobowych w decyzji ramowej w sprawie wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych do obowiązujących w UE jednolitych zasad ochrony danych w postepowaniach karnych, w szczególności do przepisów tak zwanej dyrektywy policyjnej, która weszła w życie w dniu 6 maja 2016 r. Projektowana dyrektywa ma charakter aktu porządkującego system prawa europejskiego i stanowi konsekwencje dokonywanego przez Komisję Europejską przeglądu prawnego UE w obszarze prawa karnego, zmierzającego do zapewnienia spójnego podejścia do ochrony danych osobowych. Projekt dyrektywy dostosowuje brzmienie decyzji ramowej do aktualnie obowiązującego tak zwanego rozporządzenia RODO. W związku z tym stanowisko polskiego rządu pozytywnie ocenia inicjatywę Komisji Europejskiej i popiera dalsze prace nad projektem dyrektywy. Uważamy, że dzięki bezpośredniemu odwołaniu do zasad ochrony danych, wskazanych w tak zwanej dyrektywie policyjnej, w działaniu wspólnych zespołów śledczych zapewniony będzie wyższy standard ochrony danych, wynikający z już obecnie obowiązującego w UE reżimu takiej ochrony. Co istotne, jednocześnie nie będą występowały wątpliwości, jakie zasady ochrony danych powinny znaleźć zastosowanie, co ułatwi pracę organom prowadzącym postępowania karne. W trakcie negocjacji konieczne będzie jedynie uzyskanie potwierdzenia, że zaproponowana zmiana nie będzie prowadzić do rozszerzenia katalogu celów, w których mogą być przetwarzane dane uzyskane przez członka wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego z innego państwa w państwie członkowskim.
Konkludując, zdaniem rządu RP efektem przyjęcia dyrektywy będzie zapewnienie, że ochrona danych osobowych pozyskiwanych w ramach wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych będzie się odbywać w zgodzie ze zharmonizowanymi zasadami ochrony danych osobowych w postepowaniach karnych, określonymi w tak zwanej dyrektywie policyjnej. Wejście dyrektywy w życie może spowodować konieczność zmiany art. 589e Kodeksu postępowania karnego, który w niezmienionym brzmieniu obowiązuje od wejścia w życie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. w celu dostosowania do nowego brzmienia tej decyzji ramowej tego przepisu. Dziękuję.
Przewodniczący poseł Sylwester Tułajew (PiS):
Dziękuję bardzo, panie ministrze. Sprawozdawcą do tego dokumentu jest pani poseł Karolina Pawliczak. Pani poseł upoważniła pana posła Śmiszka do przedstawienia tego sprawozdania. Bardzo proszę, panie pośle.
Poseł Krzysztof Śmiszek (Lewica):
Bardzo dziękuję, panie przewodniczący. Projektowana dyrektywa ma na celu dostosowanie przepisów dotyczących ochrony danych, zawartych w decyzji ramowej Rady w sprawie wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych, do zasad i przepisów określonych w dyrektywie PE i Rady w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylającą decyzję ramową Rady z 2008 r. Zmiany zaproponowane przez Komisję są podyktowane koniecznością zapewnienia spójnych i kompletnych ram prawnych Unii w zakresie ochrony danych osobowych, doprecyzowując, że wszelkie przetwarzania danych osobowych na podstawie decyzji ramowej o wspólnych zespołach dochodzeniowo-śledczych podlega albo dyrektywie o ochronie danych osobowych w sprawach karnych, albo ogólnemu rozporządzeniu o ochronie danych, czyli RODO.
Komisja przedstawiła wyniki swojego przeglądu w komunikacie zatytułowanym „Dalsze działania dotyczące dostosowania dotychczasowego dorobku w obszarze trzeciego filaru do przepisów o ochronie danych” i określiła w nim 10 aktów prawnych, które należy dostosować do dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych oraz harmonogram tych działań. Akty te obejmują decyzję ramową Rady w sprawie wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych. Komisja zaznaczyła, że przedstawi ukierunkowane zmiany tej decyzji w ostatnim kwartale 2020 r. i to jest celem niniejszego wniosku.
Przyjęcie dyrektywy wpłynie pozytywnie na realizacje efektywnej ochrony danych osobowych, również w ramach prowadzonych postępowań karnych. Ponadto projektowane zmiany należy ocenić jako korzystne dla spójności systemu prawa unijnego w wyżej wymienionym zakresie. Ułatwi to stosowanie jednolitych zasad w ramach postępowań prowadzonych na podstawie różnych instrumentów prawa unijnego, zapobiegając jednocześnie powstawaniu wątpliwości interpretacyjnych i stosowaniu odmiennych praktyk w postępowaniach transgranicznych prowadzonych w ramach wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych. Rekomendujemy pozytywne przyjęcie niniejszego dokumentu. Dziękuję.
Przewodniczący poseł Sylwester Tułajew (PiS):
Dziękuję, panie pośle. Otwieram dyskusję. Czy ktoś z państwa posłów chciałby zabrać głos w dyskusji? Nie widzę. Wobec tego chciałbym zaproponować następującą konkluzję: Stwierdzam, że Komisja rozpatrzyła w trybie art. 7 ust. 4 ustawy dokument o sygnaturze COM(2021) 20 wersja ostateczna. Komisja podzieliła stanowisko rządu. Czy jest sprzeciw? Nie widzę. Zatem przyjęliśmy konkluzję. Zamykam rozpatrywanie pkt IV.
Przechodzimy do kolejnego, pkt V, sprawy bieżące. Przypominam państwu, że kolejne posiedzenie Komisji odbędzie się w piątek, 26 lutego, o godzinie 11.00. Czy ktoś z państwa posłów chciałby zabrać głos w tym punkcie, w sprawach bieżących? Nie widzę. Zatem zamykam rozpatrywanie pkt V. Informuję, że na tym porządek dzienny został wyczerpany. Protokół dzisiejszego posiedzenia będzie wyłożony do przejrzenia w sekretariacie Komisji w Kancelarii Sejmu. Dziękuję również za to, że miałem możliwość, aby dzisiaj odbył się mój debiut jako przewodniczącego Komisji do Spraw Unii Europejskiej. Na tym zamykam posiedzenie Komisji. Dziękuję bardzo.