Interpelacja nr 42715

do ministra sprawiedliwości

w sprawie dysponowania środkami Funduszu Sprawiedliwości

Zgłaszający: Agnieszka Pomaska

Data wpływu: 07-07-2023

Szanowny Panie Ministrze,

w świetle niedawno ujawnionych okoliczności dotyczących dysponowania środkami Funduszu Sprawiedliwości wyrażam głębokie zaniepokojenie i uprzejmie proszę o wyjaśnienia.

Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na rządowej stronie internetowej: https://samorzad.gov.pl/web/powiat-krasnicki/wsparcie-dla-kgw-z-funduszu-sprawiedliwosci Ministerstwo Sprawiedliwości „zaprasza Koła Gospodyń Wiejskich do aplikowania o środki w ramach naboru wniosków z Funduszu Sprawiedliwości na zakup sprzętu umożliwiającego działalność statutową KGW”. Zainteresowanym oferuje się dofinansowanie w wysokości 5000,00 zł na zakup urządzeń gospodarstwa domowego („np. urządzenia do wypieków i gotowania oraz inne rzeczy przydatne do działalności koła”). Na dofinansowania kół gospodyń wiejskich w całej gminie ma przypadać 20 000,00 zł. Jedynym warunkiem uzyskania dotacji ma być zorganizowanie wydarzenia informacyjnego, którego tematyka ma być związana z przeciwdziałaniem przestępczości. Jednakże podnosi się, że „forma wydarzenia jest dowolna, może być to piknik rodzinny”.

Oficjalna strona internetowa Funduszu Sprawiedliwości (https://www.funduszsprawiedliwosci.gov.pl/pl/o-funduszu/sprzet-dla-strazakow-ochotnikow/) wskazuje zaś, że w latach 2017–2021 dokonano dofinansowań ochotniczych straży pożarnych w wysokości 184 000 000,00 zł.

Fundusz Sprawiedliwości został powołany na podstawie art. 43 k.k.w. § 2 tego przepisu wskazuje, że jest to państwowy fundusz ukierunkowany na pomoc pokrzywdzonym i świadkom, przeciwdziałanie przestępczości oraz pomoc postpenitencjarną, którego dysponentem jest minister sprawiedliwości.

Zgodnie z wykładnią art. 43 § 19 k.k.w. pomoc ze środków Funduszu Sprawiedliwości może być udzielana jedynie pokrzywdzonym przestępstwem, świadkom oraz osobom im najbliższym, a także osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów śledczych oraz osobom im najbliższym (T. Przesławski, M. Rokosz [w:] Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, red. W. Sych, LEX/el. 2023, art. 43).

Definicję pokrzywdzonego zawiera art. 49 § 1 k.p.k., w jego myśl jest to osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, a także instytucja państwowa lub samorządowa, niemająca osobowości prawnej oraz inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną. Za pokrzywdzonego uważa się zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia. Świadkiem, zgodnie ze wskazaniami doktryny, może być jedynie osoba fizyczna. W ujęciu procesowym jest nim podmiot wezwany przez uprawniony organ do złożenia zeznań. Osobą najbliższą jest z kolei małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu (art. 115 § 11 k.k.). Osobą pozbawioną wolności jest skazany prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności.

Zgodnie zaś z wypowiedzią wiceministra sprawiedliwości Marcina Warchoła, zamieszczoną w mediach społecznościowych w dniu 21 czerwca 2023 r. o godzinie 14.04, środki z Funduszu Sprawiedliwości zostały przyznane Kołu Gospodyń Wiejskich w gminie Tuszów Narodowy za „pielęgnację polskich tradycji, religii, kultury i patriotyzmu”. Są to niewątpliwie wartości godne podziwu, jednakże przyznanie za nie dotacji z Funduszu Sprawiedliwości jest niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Środki z tego funduszu powinny zostać przyznawane ofiarom przestępstw oraz osobom wymienionym powyżej, niezależnie od tego, czy kultywują powyższe wartości, czy nie. Uprawnienie do dotacji powstaje bowiem (w dużym uproszczeniu) jedynie przez sam fakt pokrzywdzenia przestępstwem. Warunek ten nie zostaje spełniony przez koło gospodyń wiejskich. Nie spełnia go także ochotnicza straż pożarna.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Na jakiej podstawie prawnej udzielane są dotacje z Funduszu Sprawiedliwości kołom gospodyń wiejskich?
  2. Ile kół gospodyń wiejskich uzyskało dotacje z Funduszu Sprawiedliwości w bieżącym roku kalendarzowym?
  3. Ile wyniosła łączna kwota dotacji udzielonych kołom gospodyń wiejskich z Funduszu Sprawiedliwości?
  4. W jaki sposób zakup urządzeń do wypieków przeciwdziała przestępczości?
  5. Jaką rolę w przeciwdziałaniu przestępczości odgrywa organizacja pikniku rodzinnego przez koło gospodyń wiejskich? Czy istnieją szczegółowe wymogi, które powinny spełnić koła gospodyń wiejskich przy organizacji takiego wydarzenia?
  6. Na jakiej podstawie prawnej przyznawane są dotacje ochotniczym strażom pożarnym?

Z wyrazami szacunku