9. kadencja, 12. posiedzenie, 4. dzień (04-06-2020)
23. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 (druk nr 406).
Zastępca Szefa Kancelarii Prezydenta RP Paweł Mucha:
Pani Marszałek! Panie Premierze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie przedstawiony przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej pana Andrzeja Dudę projekt ustawy o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19.
Pan prezydent od początku pandemii aktywnie włącza się w walkę z nią, w szczególności z niekorzystnymi skutkami ekonomicznymi, gospodarczymi i społecznymi. Przedstawiona inicjatywa stanowi uzupełnienie rozwiązań przyjętych w ramach tzw. tarczy antykryzysowej. Przedstawiony projekt został zapowiedziany przez pana prezydenta na początku maja. Jest także elementem umowy programowej zawartej w dniu 5 maja 2020 r. przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudę z Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym ˝Solidarność˝.
Omawiany projekt ma dwa zasadnicze cele. Po pierwsze, projekt ustanawia wsparcie dla osób, które straciły pracę ze względu na sytuację gospodarczą spowodowaną kryzysem wywołanym epidemią COVID-19. Po drugie, projektowana ustawa na stałe podnosi wysokość zasiłku dla bezrobotnych.
Wysoka Izbo! Projektowana regulacja określa warunki nabywania, wysokość, tryb przyznawania oraz zasady wypłacania i finansowania dodatku solidarnościowego. Dodatek solidarnościowy będzie świadczeniem przyznawanym maksymalnie na 3 miesiące w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 31 sierpnia 2020 r., a jego wysokość wynosić będzie 1400 zł miesięcznie. Dodatek przysługiwał będzie osobom, które były zatrudnione na podstawie umowy o pracę i z którymi umowa o pracę została po dniu 31 marca 2020 r. rozwiązana albo uległa rozwiązaniu z upływem czasu, na który była zawarta.
Warunkiem uzyskania prawa do dodatku solidarnościowego jest posiadanie okresu podlegania w 2020 r. ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy przez co najmniej 90 dni. Dodatek przysługiwał będzie osobom mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli są obywatelami polskimi, obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej i państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu lub cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Polski. Dodatek nie będzie przysługiwał osobom podlegającym ubezpieczeniom społecznym lub obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w tym mającym prawo do emerytury lub renty rolnikom.
Projekt rozstrzyga sytuację, gdy osoba jest jednocześnie uprawniona do dodatku solidarnościowego i zasiłku dla bezrobotnych. W okresie pobierania dodatku solidarnościowego osobom uprawnionym nie będą wypłacane zasiłki dla bezrobotnych oraz stypendia, jednak jeśli osobie bezrobotnej zostanie wypłacony zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, o których mowa w ww. ustawie, wówczas dodatek solidarnościowy wypłacany będzie w wysokości różnicy pomiędzy wypłaconym dodatkiem solidarnościowym a zasiłkiem lub stypendium wypłaconym przez urząd pracy. Okres pobierania dodatku solidarnościowego nie będzie skracał okresu pobierania zasiłku bądź stypendium. Okres pobierania dodatku solidarnościowego będzie natomiast wliczany do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych, z wyjątkiem okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego, oraz stażu pracy określonego w odrębnych przepisach wymaganego do wykonywania niektórych zawodów.
Projekt, podobnie jak to czynią ustawy z tzw. tarczy antykryzysowej, ustanawia także podstawę dla Rady Ministrów, aby w drodze rozporządzenia określiła dłuższy niż 3-miesięczny okres przysługiwania świadczenia solidarnościowego, biorąc pod uwagę sytuację na rynku pracy oraz możliwość znalezienia nowego zatrudnienia przez osoby, które utraciły zatrudnienie w związku z rozprzestrzenianiem się COVID-19.
Proponuje się w szczególności dla szybkości postępowania, aby wnioski o przyznanie dodatku solidarnościowego składane były w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem profilu utworzonego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Informacja o przyznaniu dodatku solidarnościowego będzie udostępniona na profilu informacyjnym osoby uprawnionej utworzonym w systemie teleinformatycznym ZUS. Odmowa przyznania dodatku solidarnościowego nastąpi w drodze decyzji, od której przysługiwać będzie prawo odwołania do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
Z tytułu pobierania dodatku solidarnościowego osoba uprawniona podlegać będzie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu, a podstawą wymiaru składek na te ubezpieczenia będzie wypłacona kwota dodatku solidarnościowego. Składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i zdrowotne finansował będzie w całości budżet państwa za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dodatek solidarnościowy nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz potrąceniom i egzekucji. Oznacza to, że uprawniona osoba otrzyma całą kwotę 1400 zł. (Dzwonek)
Wysoki Sejmie! Jak wskazałem na początku, projekt zakłada również podwyższenie od 1 września 2020 r. zasiłku dla bezrobotnych. Prezydent proponuje, aby w okresie pierwszych 90 dni zasiłek wynosił 1200 zł, a następnie 942,30 zł. Ponadto projekt zakłada zaliczenie do 365 dni pracy warunkujących możliwość nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych okresu pracy w obniżonym wymiarze etatu i z obniżoną wysokością wynagrodzenia poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przypadku tych osób, którym na podstawie art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zmniejszono wymiar czasu pracy skutkujący obniżeniem wysokości wynagrodzenia poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Proponuje się, że ustawa wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów dotyczących podwyższenia zasiłku dla bezrobotnych, które wejdą w życie od dnia 1 września 2020 r. Przewidywany termin wejścia w życie ustawy nie narusza zasad demokratycznego państwa prawnego i jest uzasadniony szczególnie ważnym interesem społecznym.
Wysoka Izbo! Szacunkowa liczba osób z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, które spełniają kryteria uprawniające do otrzymania dodatku solidarnościowego, wynosi ok. 307 tys. osób. Łączna szacunkowa liczba osób, które nabędą prawo do dodatku solidarnościowego, wynosi ok. 0,5 mln osób, z czego niecałe 200 tys. stanowią osoby bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. To można powiedzieć, że 200 tys. osób, które dzisiaj są pozbawione jakichkolwiek świadczeń, na podstawie tej ustawy będzie otrzymywać dodatek solidarnościowy w kwocie 1400 zł. Z drugiej strony ponad 300 tys. osób z ustalonym prawem do zasiłku dla bezrobotnych będzie to świadczenie otrzymywało w wysokości prawie 200% dotychczasowego świadczenia, bo to jest 1400 zł w porównaniu z obecną wysokością zasiłku. Poza tym mamy, tak jak powiedziałem, podwyższenie zasiłku dla wszystkich przewidywane od dnia 1 września.
Chciałbym bardzo podziękować stronie społecznej - NSZZ ˝Solidarność˝ za prace nad tą ustawą, chciałbym bardzo podziękować za współpracę z Kancelarią Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, za prace nad tą ustawą pani minister Marlenie Maląg, Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a także ekspertom z ZUS, którzy nas wspierali w tych pracach.
Jestem przekonany, że to jest bardzo ważna ustawa, bardzo istotna ustawa, która polepsza sytuację tych wszystkich osób, które dzisiaj wskutek COVID-19 mają absolutne poczucie niepewności czy nie mają możliwości zaspokajania podstawowych niekiedy swoich potrzeb życiowych, bo pozbawione zostały jakichkolwiek dochodów. Nie ulega dla mnie wątpliwości, że zaproponowane przez pana prezydenta rozwiązania są potrzebne i oczekiwane społecznie. Uprzejmie proszę zatem panie i panów posłów o poparcie inicjatywy prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy i jak najszybsze nad nią procedowanie, aby dodatek solidarnościowy niezwłocznie mógł być wypłacony osobom, które utraciły pracę ze względu na pandemię COVID-19 i niewątpliwie oczekują na tę pomoc. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska)
Przebieg posiedzenia