9. kadencja, 15. posiedzenie, 1. dzień (22-07-2020)
5. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz Służby Więziennej (druki 432 i 493).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Wąsik:
Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! Chciałbym na wstępie bardzo podziękować wszystkim państwu za pracę, którą włożyliście państwo w powstanie tej ustawy, bo mam poczucie, że pomimo że to jest projekt rządowy, to komisja niezwykle aktywnie uczestniczyła w kształtowaniu projektu. Myślę, że przegadaliśmy, przedyskutowaliśmy ten projekt bardzo dobrze. Chciałbym podziękować panu przewodniczącemu Szczepańskiemu za rzeczywiście bardzo sprawne prowadzenie komisji. Chciałbym podziękować panu przewodniczącemu podkomisji posłowi Zdzisławowi Sipierze za to, że tak sprawnie mogliśmy to przeprowadzić. Chciałbym podziękować wszystkim państwu posłom uczestniczącym w tych pracach.
Cieszę się, że potrafimy w pewnych sprawach dotyczących bezpieczeństwa osiągać konsensus, bo tak odczytuję państwa wypowiedzi usłyszane dzisiaj podczas debaty sejmowej. Postaram się rozwiać państwa wątpliwości, bo wątpliwości oczywiście są i będą się zawsze pojawiały. Byłoby dziwnie, gdybyśmy byli zawsze i wszędzie jednomyślni.
Pierwsza rzecz, która pada z państwa ust, to kwestia Służby Celnej. Chciałbym zapytać posłów Koalicji Obywatelskiej, dlaczego o Służbę Celną tak zabiegają, a nie np. o Centralne Biuro Antykorupcyjne, bo funkcjonariusze CBA także nie są objęci dodatkami motywacyjnymi. Otóż, szanowni państwo, padło także...
(Poseł Małgorzata Pępek: Ale oni nie chcą.)
Jeśli pani poseł pozwoliłaby dokończyć...
Padło stwierdzenie, że ta ustawa jest pewnym eksperymentem, czymś nowym w naszym systemie, także w systemie służb. To prawda. My w MSWiA chcieliśmy przetestować taki system, który sprawiłby, że będziemy bezpieczniejsi przez to, że doświadczeni funkcjonariusze będą zostawać dłużej w służbie. Umówmy się co do tego - mówił o tym bodajże pan poseł Wieczorek - że służba w Policji jest atrakcyjna. Szanowni państwo, nie ma cięższej pracy niż praca policjanta. Nie ma cięższej pracy niż praca strażnika granicznego. Nie ma cięższej pracy niż praca strażaka, który pracuje przy pożarze. Nie ma cięższej pracy. Przypominam: to są funkcjonariusze, którzy dysponują ciągle swoim czasem na rzecz służby, którzy pełnią służbę z narażeniem życia i zdrowia. Chcemy, żeby było bezpiecznie. Ta ustawa jest o naszym bezpieczeństwie, szanowni państwo.
Założenie jest takie: policjant mający 20 lat służby idzie do szkoły oficerskiej w Szczytnie, bo takich przypadków jest dużo. Po 23 latach służby zostaje oficerem, jest świetnie przygotowany do pełnienia służby. Po 25 latach służby idzie na emeryturę. To jest problem, z którym się stykamy. Co można zrobić? Można wydłużyć wiek emerytalny. Nie, nie ma na to zgody, w tym rządzie nie będzie tego typu pomysłów. Ale można powiedzieć tak: nie idź na emeryturę, a damy ci dodatek. To robimy. Chcemy ten system przetestować, bo ten system musi się sam finansować w służbach, których dotyczy ta ustawa. Jestem przekonany, że jeżeli ten system się sprawdzi, tzn. będzie się rzeczywiście samofinansował - na to wskazują wszystkie wyliczenia, które mamy - będziemy ten system rozszerzać, także na Służbę Celną, także na służby specjalne, także na służby wojskowe, bo ta ustawa tego nie obejmuje.
Chciałbym uspokoić celników. Rząd patrzy, myśli i będziemy naprawdę bardzo szybko walidować tę ustawę, sprawdzać, jak ona działa, jakie przynosi skutki finansowe. Jeżeli będą one właśnie takie, jakie są wyliczenia, nie ma najmniejszych przeszkód do tego, żeby wprowadzać te systemy w pozostałych służbach.
A w Policji problem jest rzeczywiście największy, bo w tej chwili mamy ponad 7 tys. wakatów. To oczywiście wynika ze związanej z wakatami w Policji sytuacji, która - mówię tu do posłów Koalicji Obywatelskiej i PSL - trwa od dawna. W roku 2012 było 6 tys. wolnych etatów. Jeszcze rok temu były 4 tys. wolnych etatów. Ale COVID spowodował paraliż pewnych naborów, przesunięcie się terminów. Mam nadzieję, że ta ustawa sprawi, że mniej osób przejdzie na emeryturę i że ci doświadczeni policjanci oraz funkcjonariusze innych służb zostaną na służbie. A my mamy spore nabory. 13 lipca udało nam się do Policji... (Dzwonek)
Czy mogę jeszcze, panie marszałku?
13 lipca udało nam się do pracy w Policji zakwalifikować 611 osób. Kolejne nabory będą we wrześniu, listopadzie i grudniu i będą obejmowały łącznie 2,5 tys. osób. To będzie silne wsparcie Policji. Ale pamiętajmy też o tym, że dobrym policjantem nie staje się, jak się przychodzi do pracy na drugi, trzeci czy piąty dzień po przyjęciu, nie staje się nim nawet po pierwszym roku. Wymagane jest ogromne doświadczenie, poszerzanie wiedzy. Najbardziej wartościowi funkcjonariusze to są właśnie ci, którzy mają 25 lat służby i mogą, bo zdrowie im na to pozwala, służyć dalej. I będziemy o to zabiegać, tak jak zabiegamy przez ostatnich 5 lat: ustawa modernizacyjna, podwyżki płac dla funkcjonariuszy... Rzeczywiście chcemy, żeby służba w Policji i w innych służbach mundurowych była jak najbardziej atrakcyjna finansowo. Od tego zależy nasze bezpieczeństwo. Zdajemy sobie z tego sprawę.
Wiemy także o tym, że są sprawy nierozwiązywane przez lata, panie przewodniczący. I nie chcę tutaj wskazywać palcami, który rząd bardzo, bardzo dawno temu stworzył problem dotyczący art. 15a. Ale rzeczywiście rozmawiałem dzisiaj z panem przewodniczącym Jankowskim ze związku zawodowego policjantów. W najbliższym czasie przedstawimy związkowcom propozycję, bo do tego się zobowiązaliśmy, rozwiązania problemu dotyczącego art. 15a, czyli tych osób, które przyszły do Policji, i miały już pewien staż pracy, który jednak nie wlicza się do wysługi emerytalnej. Mamy na to pomysł i mam nadzieję, że wprowadzimy takie rozwiązania, które będą korzystne zarówno dla policjantów, jak i dla nas, bo będzie to widać na ulicy, gdzie będzie po prostu bezpiecznie.
Przejrzę sobie szybko, rzucę okiem na notatki, żeby omówić większość tematów poruszanych przez państwa czy wszystkie te tematy.
Dodatek emerytalny dla ochotników. Świetna inicjatywa. Wiem, pan prezydent Andrzej Duda zgłosił ten postulat w kampanii. Z tego, co wiem, był to...
(Poseł Małgorzata Pępek: Nie pierwszy raz.)
Ja pamiętam, pani poseł, która to władza obiecywała, obiecywała, obiecywała i nigdy takiego dodatku nie wprowadziła. Ale nie licytujmy się.
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
Odpowiadamy na pytania i nie prowokujemy tutaj pana ministra.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Wąsik:
Uderz w stół, a nożyce się odezwą w postaci marszałka Sejmu. Pan marszałek w sposób nieświadomy odpowiedział na pytanie, która to władza. Ale nie chcę, panie marszałku, z panem tutaj polemizować. Postaram się konkretnie odpowiadać na pytania.
Będziemy chcieli oczywiście zwiększyć zatrudnienie w Policji, wypełnić etaty po to, żeby w końcu można było odbudować tych 400 posterunków zlikwidowanych po bodajże 2012 r. To bardzo istotne i Polacy czekają na te posterunki. Jest to niezwykle ważny element naszej polityki. Nie możemy tego zrobić, bo często po prostu brakuje policjantów. Będziemy to robić konsekwentnie, żeby odbudować posterunki, bo Policja ma być blisko obywateli. Chodzi tu nie tylko o duże miasta, nie tylko o średnie miasta, ale o małe miejscowości, bo ludzie w nich mieszkający mają prawo czuć się bezpiecznie, mieć posterunek, mieć się do kogo zwrócić w potrzebie. Będziemy ten program realizować.
Chciałbym też powiedzieć, że oczywiście jest jeszcze bardzo dużo do zrobienia, zawsze jest dużo do zrobienia, i że zgadzam się z panem przewodniczącym. Będzie nowa ustawa modernizacyjna, jestem o tym przekonany. Jeszcze w tym roku, panie przewodniczący, będziemy mieli mnóstwo pracy, Wysoki Sejmie, bo chcemy modernizować służby mundurowe i wprowadzić nową ustawę modernizacyjną, żeby je doinwestować, żeby miały dobry sprzęt i działały jak najlepiej.
Odpowiadając na pytanie pana posła Piechowiaka, powiem, iż w tej chwili w służbie w Policji jest ok. 9200, prawie 9300 funkcjonariuszy, którzy od 1 października powinni korzystać z dodatku motywacyjnego, chodzi o to, żeby nie przechodzili na emeryturę. Gdyby te 9 tys. osób przeszło nagle na emeryturę, polski system bezpieczeństwa miałby spory problem.
Jeśli chodzi o wyżywienie strażaków i wątpliwości, które państwo posłowie macie, to powiem państwu tak: Proszę mieć pewność, że żaden strażak z akcji, gdzie strażak PSP dostanie talerz zupy, nie wyjdzie głodny. Uwierzcie mi. I tak jest w tej chwili. Tak jest w tej chwili. Dziękuję pani poseł za zgłoszenie tej poprawki, zwrócenie uwagi, że jest to nieuregulowane prawnie. Cieszymy się, że wprowadziliśmy ten zapis. Ale tak jest w praktyce. Ci ludzie, którzy pracują dla naszego bezpieczeństwa, działają często niezwykle solidarnie, zawsze działają niezwykle solidarnie. To nie jest tak, że strażacy PSP, którzy gasili pożar w Biebrzy, dostali tzw. miskę, a strażacy OSP jej nie dostali. Nie, ci ludzie dzielą się ze sobą i dbamy o to, żeby tak było. Bardzo dziękuję pani poseł za tę mądrą poprawkę, za dążenie, żeby to było określone także w przestrzeni praw strażaków OSP. Będziemy też pracować nad dodatkami emerytalnymi dla OSP. Nie martwmy się o to. Przyjdzie na to czas. System OSP jest unikalny, kapitalny, nie ma takiego drugiego w Europie.
Dlatego też jest ten bardzo ważny zapis, na który państwo posłowie naprowadziliście autorów tej ustawy, pisząc interpelacje, pytając, dlaczego certyfikacja wozu strażackiego kupionego za granicą kosztuje 50-80 tys. zł. Też nie potrafiliśmy tego zrozumieć. Ustaliliśmy, że zmienimy przepisy, tak żeby za kilka tysięcy złotych - kilka, mówię: kilka, myślę, że to będzie 3, 4, 5 tys. zł - uzyskać pozytywną opinię techniczną, no chyba że nie można tej opinii technicznej uzyskać. Chodzi o to, żeby strażacy, którzy znajdują za granicą używane wozy, kupują je przy pomocy swoich samorządów, mogli je wprowadzić do działań za naprawdę przyzwoite pieniądze, a nie tak jak dotychczas. Dotychczas niestety było potężne zdzierstwo ze strony niektórych jednostek państwowych, publicznych. Regulujemy to ustawą, żeby nie było wątpliwości i żeby zapewnić dopływ tego sprzętu dla strażaków ochotników.
Przeglądam jeszcze listę spraw, które państwo poruszaliście w toku dyskusji. Zaległy urlop, ekwiwalent za zaległy urlop. W listopadzie 2018 r. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na jedną rzecz. Dlaczego kiedy któryś z nas kończy pracę i ma zaległy urlop, dostaje 1/21 wynagrodzenia za każdy dzień urlopu, a w służbach podległych MSW, głównie w Policji - bo to nie obowiązuje we wszystkich służbach, w PSP tak nie jest - to jest 1/30 wynagrodzenia? Musieliśmy to zrobić, ale w mojej ocenie nie ma podstaw prawnych do tego, żeby ten wyrok trybunału rozciągać na okres do 2001 r. Już nie mówię o możliwościach faktycznych. Rzeczywiście Kodeks pracy mówi, że należy wykorzystać zaległy urlop, ale Kodeks pracy nie obwiązuje w służbach mundurowych, o tym też trzeba powiedzieć. On obowiązuje pracowników cywilnych, którzy są w służbach mundurowych, ale nie funkcjonariuszy. Właśnie chociażby wymiar niewykorzystanego urlopu pokazuje, jak ciężka jest praca w tych służbach, jak ciężka jest praca... Służba, nie: praca, służba.
Przyznam, że cieszę się, że mogę dzisiaj tutaj z państwem dyskutować na ten temat, mając przekonanie, że są to rozwiązania dobre dla polskiej Policji, dobre dla Straży Pożarnej, dobre dla pograniczników. I proszę państwa o to, żebyśmy w piątek przyjęli ten projekt ustawy, mam nadzieję, jednogłośnie. Przypominam, że w piątek 24 lipca jest święto Policji. Policjanci bardzo cenią sobie to święto, obchodzą je, jest ono dla nich ważne. Mam nadzieję, że Wysoki Sejm w piątek przyjmie tę ustawę.
(Głos z sali: Panie ministrze, a ekwiwalent za mieszkanie?)
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
Panie przewodniczący, szansa na udział w dyskusji była na posiedzeniu komisji, a teraz nie zadajemy dodatkowych pytań ministrowi...
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Wąsik:
Rzeczywiście, te rozwiązania...
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
...który i tak już przekroczył czas o blisko 10 minut.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Wąsik:
Panie marszałku, jeżeli pan pozwoli, odpowiem na ostatnie pytanie.
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
Proszę bardzo.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Wąsik:
Rzeczywiście te rozwiązania są bardzo różne w różnych służbach. Uważam, że trzeba by je zmienić diametralnie, ale trzeba by też na ten temat porozmawiać ze związkami zawodowymi. Część tych przywilejów to przywileje anachroniczne. Czy się ma mieszkanie, czy się go nie ma, przysługuje ekwiwalent wyliczany w trudny sposób.
Służba taka jak CBA ma inne rozwiązania. Ma możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego, który pozwala na wynajęcie niedużego mieszkania funkcjonariuszowi, który służy w mieście, w którym nie ma mieszkania. Koniec, kropka. Proste, jasne rozwiązanie i niezbyt drogie. Myślę, że przyjdzie czas na to, żeby zająć się i tym, natomiast wszystkim naraz nie można się zajmować.
Przypominam, że będziemy pracować nad art. 15a, przypominam, że będziemy zajmować się nową ustawą modernizacyjną i przypominam, że mamy jeszcze inne, dobre pomysły dotyczące służb, które będziemy przedkładać Wysokiemu Sejmowi.
Bardzo dziękuję za te deklaracje, które już padły. Mam nadzieję, że w święto Policji uda się przyjąć ustawę o wsparciu służb mundurowych. Bardzo państwu dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia