9. kadencja, 15. posiedzenie, 2. dzień (23-07-2020)

17., 18. i 19. punkt porządku dziennego:

  17. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o sprawozdaniu z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. wraz z przedstawioną przez Najwyższą Izbę Kontroli analizą wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2019 r. oraz komisyjnym projektem uchwały w przedmiocie absolutorium (druki nr 396, 414 i 481).
  18. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o przedstawionej przez Prezesa Rady Ministrów ˝Informacji o poręczeniach i gwarancjach udzielonych w 2019 roku przez Skarb Państwa, niektóre osoby prawne oraz Bank Gospodarstwa Krajowego˝ (druki nr 401 i 448).
  19. Sprawozdanie z działalności Narodowego Banku Polskiego w 2019 roku (druk nr 394) wraz ze stanowiskiem Komisji Finansów Publicznych (druk nr 504).

Prezes Narodowego Banku Polskiego Adam Glapiński:

    Panie Marszałku! Wysoka Izba! Jako prezes Narodowego Banku Polskiego i przewodniczący Rady Polityki Pieniężnej w dniu 29 maja 2020 r. przekazałem na ręce marszałka Sejmu sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej za rok 2019 r. oraz sprawozdanie z działalności Narodowego Banku Polskiego w 2019 r.

    Z uwagi na wprowadzone ograniczenia czasowe pozwolę sobie na dzisiejszym posiedzeniu Sejmu, zgodnie z wczorajszą prośbą komisji Wysokiego Sejmu, przedstawić najistotniejsze działania podejmowane przez bank centralny w związku z ogłoszeniem stanu pandemii.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W ostatnich miesiącach mierzyliśmy się z poważnym wyzwaniem o światowym zasięgu. Pandemia była bowiem zagrożeniem nie tylko dla zdrowia publicznego, ale także dla gospodarki. W jej następstwie gospodarka wpadła, przynajmniej przejściowo, w najgłębszą od kilku dekad globalną recesję.

    Pandemia wraz z koniecznością wprowadzenia restrykcji spowodowały także wyraźne pogorszenie się koniunktury w Polsce. By ograniczyć skalę negatywnych skutków ekonomicznych i przeciwdziałać utrwaleniu się osłabionej koniunktury, konieczne było podjęcie zdecydowanych kroków po stronie polityki gospodarczej.

    NBP odgrywa w tym zakresie bardzo istotną rolę. Po pierwsze, zapewniliśmy niezakłócone działanie systemu płatniczego, co jest podstawą funkcjonowania gospodarki. Po drugie, zaopatrywaliśmy Polaków w gotówkę, na którą przejściowo, szczególnie w okresie największej niepewności, było wysokie zapotrzebowanie. Po trzecie, poluzowaliśmy politykę pieniężną, przyczyniając się tym samym do poprawy sytuacji finansowej tysięcy przedsiębiorstw i gospodarstw domowych oraz zwiększając szansę na szybki powrót polskiej gospodarki na ścieżkę wzrostu. Ograniczamy przy tym ryzyko spadku inflacji poniżej celu w średnim okresie, co jest naszym nadrzędnym zadaniem.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! NBP był jednym z pierwszych banków centralnych w Europie, który z wyprzedzeniem zareagował na oczekiwane pogorszenie sytuacji gospodarczej. Już od połowy marca rozpoczęliśmy działania wspierające polską gospodarkę. W szczególności trzykrotnie obniżyliśmy stopy procentowe, w tym stopę referencyjną NBP, łącznie o 1,4 punktu procentowego. Przełożyło się to na istotne oszczędności dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw w związku z obniżeniem rat od zaciągniętych kredytów i poprawiło zdolność kredytobiorców do obsługi zobowiązań wobec banków. Zaznaczę, że dzięki obniżce stóp procentowych rata przeciętnego kredytu mieszkaniowego spadła o ok. 120 zł. Z tytułu niższych rat kredytów mieszkaniowych i konsumpcyjnych oraz kredytów dla przedsiębiorstw w budżetach gospodarstw domowych i firm zostanie rocznie prawie 7 mld zł. Dodatkowo 7 mld zł pozostało w kieszeniach kredytobiorców oraz właścicieli przedsiębiorstw. Obniżka stóp procentowych przez ich wpływ na rentowność obligacji skarbowych przełożyła się i będzie się przekładać także na niższe koszty obsługi długu publicznego. Oszczędzone w ten sposób środki publiczne mogą zostać wykorzystane na sfinansowanie innych publicznych wydatków, co w czasie pandemii jest szczególnie istotne.

    Wpływ obniżki stóp procentowych na koszt finansowania wszystkich sektorów gospodarki został wzmocniony dzięki uruchomieniu przez NBP skupu obligacji emitowanych i gwarantowanych przez Skarb Państwa na rynku wtórnym. Łącznie w I półroczu 2020 r. NBP dokonał skupu dłużnych papierów wartościowych o wartości nominalnej 96 200 mln zł, zasilając sektor bankowy kwotą 101 600 mln zł. Celem skupu papierów wartościowych jest zmiana długoterminowej struktury płynności w sektorze bankowym oraz zachowanie płynności rynku wtórnego tych papierów. Skup aktywów skutecznie ograniczył także ryzyko wzrostu rentowności obligacji skarbowych oraz tych gwarantowanych przez Skarb Państwa. Podejmując powyższe działania, NBP zapobiegł zacieśnieniu warunków finansowych, ograniczając tym samym ryzyko trwałego pogorszenia perspektyw rozwoju polskiej gospodarki oraz nadmiernego spadku dynamiki cen.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Głównym wyzwaniem dla sektora bankowego w związku z pandemią jest spodziewany wzrost kosztów ryzyka kredytowego na skutek pogorszenia sytuacji kredytobiorców. Skala wzrostu odpisów na straty kredytowe jest oczywiście trudna do oszacowania. Obniżenie stóp procentowych przez NBP wraz z pozostałymi działaniami osłonowymi wprowadzonymi przez instytucje publiczne istotnie ograniczyło zagrożenie dla instytucji i kredytobiorców i tym samym oddziałuje w kierunku relatywnej poprawy spłacalności kredytów. Oznacza to względnie mniejsze koszty ryzyka kredytowego dla banków. (Dzwonek)

    Szok makroekonomiczny związany z COVID oddziałuje na skłonność banków do udzielania nowych kredytów, a jej reakcją może być nadmierne ograniczenie podaży kredytów. W celu przeciwdziałania takiemu zjawisku Komitet Stabilności Finansowej jako organ nadzoru makroostrożnościowego, któremu jako prezes NBP przewodniczę, zarekomendował ministrowi finansów obniżenie do zera bufora ryzyka systemowego wynoszącego dotąd 3%. W efekcie banki otrzymały do swojej dyspozycji kapitał w kwocie ok. 30 mld zł, który dotychczas był niejako zamrożony. Pozwala to na kredyty w wysokości ok. 300 mld zł dla przedsiębiorstw, czyli tyle, ile dotychczas w ciągu roku było udzielane. NBP zagwarantował również odpowiednią płynność banków przez operację repo, obniżkę stopy rezerwy obowiązkowej i skup obligacji, o którym wspominałem. Umożliwiliśmy także bankom refinansowanie kredytów, wprowadzając po raz pierwszy tzw. kredyt wekslowy, refinansowany przez Narodowy Bank Polski.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W marcu stwierdziliśmy ogromny wzrost zapotrzebowania uczestników rynku na gotówkę. Mieliśmy run na bankomaty i okienka bankowe, popyt na pieniądz materialny wzrósł o 24%. Zaspokoiliśmy ten popyt. W szczególności był popyt na banknoty 100- i 200-złotowe. W pewnym momencie zaczęliśmy wprowadzać, ze względu na okresowy brak banknotów 100- i 200-złotowych, banknoty 500-złotowe.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na koniec mam przyjemność przekazać państwu informację, że Narodowy Bank Polski wypracował w 2019 r. zysk w wysokości 7800 mln zł. W dniu 1 czerwca 2020 r. NBP przekazał, zgodnie z ustawą o NBP, 90% tej kwoty, tj. 7400 mln zł, do budżetu państwa. Dziękuję państwu za uwagę. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia