9. kadencja, 2. posiedzenie, 1. dzień (12-12-2019)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie na temat wojny Polski z zakonem krzyżackim

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 500 lat temu, 11 grudnia 1519 r., rozpoczęła się ostatnia wojna Polski z zakonem krzyżackim, która zakończyła się w 1525 r. tzw. hołdem pruskim.

    Albrecht Hohenzollern, siostrzeniec króla Zygmunta Starego, wielki mistrz krzyżacki, wysunął wobec Polski pretensje terytorialne, żądając zwrotu Prus Królewskich i Warmii oraz wypłacenia odszkodowania za 50 lat polskiej okupacji - po 30 tys. guldenów rocznie. 20 sierpnia 1518 r. biskup płocki Erazm Ciołek wystąpił na sejmie Rzeszy w Augsburgu z antykrzyżacką filipiką.

    11 grudnia 1519 r. sejm walny w Toruniu uchwalił rozpoczęcie wojny z Krzyżakami, jednak Litwa odmówiła Polsce pomocy. Hetman wielki koronny Mikołaj Firlej przeprowadził koncentrację 4 tys. polskich wojsk zaciężnych w obozie pod Kołem. Wzmocniono polskimi załogami Gdańsk i Toruń. Wojska polskie uderzyły przez Pomezanię w kierunku Królewca i oblegały Kwidzyn i Pasłęk, które zostały zdobyte wiosną. Jednocześnie flota kaperska zablokowała porty krzyżackie - Królewiec i Piławę.

    W obronie zagrożonego zakonu stanęli legaci papieża Leona X, którzy oskarżyli Polskę o podnoszenie ręki na rycerstwo chrześcijańskie w obliczu groźby najazdu Tatarów. Była to gra na czas Albrechta Hohenzollerna, który czekał na posiłki. Kontrofensywa krzyżacka ruszyła w lipcu 1520 r. Walki trwały do stycznia 1521 r., kiedy to wojska krzyżackie bezskutecznie szturmowały twierdzę w Olsztynie, przygotowaną do obrony przez Mikołaja Kopernika.

    W obliczu nowego najazdu Turków osmańskich na Węgry 5 kwietnia 1521 r. strony zgodziły się podpisać zawieszenie broni na 4 lata i oddać spór pod sąd rozjemczy Karola V i króla Węgier Ludwika Jagiellończyka.

    W 1525 r. upłynął termin zawieszenia broni, jednak Albrecht Hohenzollern nie mógł już liczyć na wsparcie i posiłki ze strony Rzeszy. 8 kwietnia 1525 r. podpisano traktat krakowski, którego mocą zsekularyzowane Prusy Książęce stały się dziedzicznym lennem Królestwa Polskiego, pozostając w rękach dynastii Hohenzollernów. 10 kwietnia na rynku w Krakowie Albrecht złożył hołd lenny Zygmuntowi Staremu.

Przebieg posiedzenia