9. kadencja, 21. posiedzenie, 1. dzień (18-11-2020)
5. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (druki nr 723 i 728).
Poseł Sprawozdawca Anna Paluch:
Dziękuję bardzo.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej przedstawiam sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw. Projekt ustawy jest zawarty w druku nr 723, a sprawozdanie komisji - w druku nr 728.
Przypominam, że 29 października skierowano do wymienionych komisji, czyli ochrony środowiska oraz samorządu terytorialnego, rzeczony projekt. 3 listopada odbyło się pierwsze czytanie w tych dwóch komisjach, a następnie - praca po pierwszym czytaniu, w wyniku czego połączone komisje przedstawiają sprawozdanie z druku nr 728.
Wysoka Izbo! W gospodarce odpadami w Polsce od lat są wdrażane zasady postępowania, zgodnie z którymi należy przede wszystkim zapobiegać powstawaniu odpadów przez rozsądne planowanie aktywności w różnych dziedzinach. W dalszej kolejności należy przygotowywać odpady do ponownego użycia, dokonywać ich odzysku i recyklingu, odzyskiwać energię w procesie ich spalania, a w ostateczności je składować. Podstawowym aktem prawnym jest tutaj dyrektywa odpadowa 2008/98 wdrożona ustawą o odpadach z 14 grudnia 2012 r.
Wysoka Izbo! Gospodarka odpadami, dla której prawidłowego prowadzenia konieczna jest współpraca wielu podmiotów: samorządów gminnych i wojewódzkich, firm działających w zakresie odbioru i przetwarzania odpadów, producentów odpadów, wymaga wprowadzania zmian do systemu i reagowania na pojawiające się problemy. Od 2 lat słyszymy o rosnących kosztach funkcjonowania gminnych systemów gospodarowania odpadami komunalnymi, a także o trudnościach z osiąganiem ustawowo nałożonych na gminy poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych. Gminy od lat sygnalizują również problemy z dostępem do instalacji przetwarzających odpady komunalne, w tym do spalarni odpadów.
Art. 1 omawianego projektu zawiera zmiany do ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wprowadza się przepis umożliwiający obliczenie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2020 w odniesieniu do czterech frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, a nie w odniesieniu do wszystkich odpadów komunalnych. Jest to sposób najkorzystniejszy, jeden z czterech sposobów dopuszczonych przez prawo Unii Europejskiej. Jest to taki sposób, w jaki obliczano ten poziom do roku 2019 i w latach wcześniejszych. Dotychczasowy zapis w ustawie dotyczący roku 2020 z pewnością był nadregulacją prawa krajowego w stosunku do prawa Unii Europejskiej. Zmiana umożliwi gminom osiągnięcie wymaganych poziomów, 50% wagowo, a zatem Inspekcja Ochrony Środowiska nie będzie musiała nakładać kar w skali kraju szacowanych na 900 mln zł. Obliczanie poziomów recyklingu w odniesieniu do wszystkich odpadów komunalnych będzie stosowane od roku 2021.
W art. 1 w zmianie 1. określa się także poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych na lata: 2025 - 55%, 2030 - 60%, 2035 i następne - 65% wagowo. Dla lat 2021-2024, 2026-2029 i 2031-2034 poziomy te zgodnie z zapisem projektu zawartego w sprawozdaniu połączonych komisji z druku nr 728 mają zostać określone w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw klimatu. W toku prac połączonych komisji legislatorzy zgłosili moim zdaniem słuszną uwagę, że ta sama materia nie powinna być regulowana z jednej strony ustawą, dla lat 2025-2030 i 2035, a w pozostałych przypadkach rozporządzeniem. Kwestią niebudzącą wątpliwości jest natomiast określenie w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw klimatu sposobu obliczania tych poziomów i warunki zaliczania odpadów do odpadów przygotowanych do ponownego użycia. Pozostałe zmiany w art. 1 są konsekwencją legislacyjną omówionych powyżej zapisów.
Art. 2 zawiera zmiany do ustawy o odpadach. Usuwa się z tej ustawy art. 35b i art. 35c wprowadzone uchwalonym w grudniu 2014 r. senackim projektem z druku nr 2769. Przepis art. 35b określa limit 30-procentowego udziału termicznie przekształconych odpadów komunalnych i pochodzących z przekształcania odpadów komunalnych w stosunku do całkowitej masy wytworzonych odpadów komunalnych. Przepis art. 35c dotyczy z kolei listy instalacji przeznaczonych (Dzwonek) do termicznego przekształcania odpadów...
Pani marszałek, bardzo proszę jeszcze o chwilę...
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Pół minuty, bardzo proszę.
Poseł Sprawozdawca Anna Paluch:
...bo to są rzeczy niezmiernie istotne. Będę się streszczać.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Ale pół minuty, pani poseł.
Poseł Sprawozdawca Anna Paluch:
Przepis art. 35c dotyczy listy instalacji przeznaczonych do termicznego przekształcania odpadów, jednakże te przepisy nie zafunkcjonowały, bo nie wydano rozporządzenia na podstawie art. 35b ust. 4. Samorządy gminne od lat starają się o budowę lokalnych spalarni odpadów, które mogłyby pełnić funkcję gminnych ciepłowni dostarczających energię do systemów grzewczych. Barierą w rozbudowie lokalnej energetyki rozproszonej jest właśnie ów limit 30% określony w art. 35b. Należy podkreślić, że gminy doskonalą systemy selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, zwiększają poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych zgodnie z wzrastającymi sukcesywnie wymogami, a ilość zmieszanych odpadów komunalnych się zmniejsza, więc utrzymywanie limitu 30% termicznego przekształcenia odpadów komunalnych i pochodzących z przetwarzania odpadów komunalnych nie jest uzasadnione.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Dziękuję bardzo, pani poseł.
Poseł Sprawozdawca Anna Paluch:
Ważnym narzędziem monitorowania strumienia odpadów są plany gospodarki odpadami: gminne, wojewódzkie oraz krajowe plany gospodarki odpadami.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Dziękuję bardzo, pani poseł.
Poseł Sprawozdawca Anna Paluch:
Już kończę, pani marszałek.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Ale już pani przedłużyłam o minutę, pani poseł.
Poseł Sprawozdawca Anna Paluch:
Druga zmiana w ustawie o odpadach dotyczy przesunięcia o 4 miesiące terminów opracowania i przedłożenia sprawozdań z wojewódzkich planów gospodarki odpadami oraz ˝Krajowego planu gospodarki odpadami na lata 2017-2019˝. Zarządy województw będą obowiązane przedłożyć sprawozdanie sejmikom i ministrowi właściwemu do spraw klimatu do dnia 30 kwietnia 2021 r., a minister klimatu przedłoży Radzie Ministrów sprawozdanie do 31 października.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Dziękuję bardzo, pani poseł. To już bardzo... Pani poseł...
Poseł Sprawozdawca Anna Paluch:
Zgodnie z art. 8 ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem zmiany 9b, która wchodzi w życie później, 1 stycznia, a połączone komisje, Komisja Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz komisja samorządu, przyjęły projekt 52 głosami za, przy 1 wstrzymującym się. W imieniu połączonych komisji proszę Wysoką Izbę o uchwalenie projektu zawartego w sprawozdaniu z druku nr 728. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia