9. kadencja, 21. posiedzenie, 3. dzień (27-11-2020)
56. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Infrastruktury o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 719 i 767).
Poseł Grzegorz Rusiecki:
Dziękuję bardzo.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność zaprezentować stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 719.
Konieczność zmian w tej materii wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z marca 2019 r., w którym zakwestionowano wymóg posiadania przez przedsiębiorstwa transportowe specjalnych zezwoleń na korzystanie z niektórych dróg publicznych. Orzeczono m.in., że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska naruszyła przepisy wspólnotowe, ustanawiając dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym. Chodzi o pojazdy o nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Trybunał Sprawiedliwości uznał obowiązujący w Polsce system udzielania zezwoleń na przejazd takich pojazdów za sprzeczny z przepisami dyrektywy Rady.
Warto przypomnieć, że drogi krajowe to 19 403 km, a drogi samorządowe to 405 160 km. Na chwilę obecną swobodny transport pojazdów o nacisku 11,5 t na oś możliwy jest w zasadzie tylko na drogach krajowych i obejmuje on w sumie 3% wszystkich dróg. Po zmianie będzie to 70%. W dużej mierze zmiana dotyczyć będzie zatem dróg samorządowych.
Dokonaliśmy analizy przepisów znajdujących się w tekście ustawy. Wprowadzenie lub ustanowienie zakazu poruszania się pojazdów o nacisku 11,5 t na oś będzie dopuszczalne na drogach publicznych lub ich odcinkach, których parametry techniczne lub stan techniczny konstrukcji nawierzchni jezdni nie są dostosowane do ruchu pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej powyżej 10 t albo powyżej 8 t, a które równocześnie spełniają m.in. następujące przesłanki: droga lub jej odcinek przebiega przez obszar, na którym znajduje się forma ochrony przyrody, wyjście ze żłobka lub klubu dziecięcego, przedszkola, szkoły czy placówki opiekuńczo-wychowawczej, w obszarze zabytkowym, w sytuacji gdy droga lub jej odcinek przebiega przez teren intensywnej zabudowy mieszkaniowej albo droga nie posiada chodnika, bezkolizyjnego przejścia dla pieszych lub przejścia dla pieszych wyposażonego w sygnalizację świetlną.
To krok we właściwym kierunku. Doceniamy także, że w ustawie o Funduszu Dróg Samorządowych w zakresie punktów uzyskiwanych przez beneficjentów przy składaniu projektów wprowadza się kryterium odnoszące się do podnoszenia standardów technicznych dróg powiatowych i gminnych, w szczególności dostosowujące je do ruchu pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej 11,5 t, oraz zachowania jednorodności dróg powiatowych i dróg gminnych pod względem spełniania tych standardów.
Efektem takiego zapisu powinno być znaczące zwiększenie puli środków, które powinny trafić do samorządów na modernizację istniejącej infrastruktury. Albowiem to właśnie gminy i powiaty z wprowadzeniem nowych regulacji będą miały największy problem, i to one poniosą największy koszt. Apelujemy przy okazji, wspierając głos samorządowców, o to, aby decyzja o przyznaniu dofinansowania była ogłaszana wcześniej, a środki z Funduszu Dróg Samorządowych były dzielone wedle jasnych, czytelnych, sprawiedliwych i obiektywnych kryteriów, bo z tym do tej pory bywało różnie.
Uważamy, że niedostatecznej analizie poddano efekty wprowadzenia projektowanych rozwiązań. Nie przeanalizowano ich wpływu na transport kolejowy i wodny śródlądowy. Nie znamy choćby przybliżonej kwoty, jaką trzeba będzie wydać na przeprowadzenie zmian. Nie dokonano analizy, jak te zmiany wpłyną na kwestię ekologii, czystości powietrza, zwiększonego hałasu. 60-dniowy czas na ich całkowite dokonanie w dobie panującej pandemii i braków kadrowych może być dla samorządów niewystarczający.
Trzeba podkreślić, o czym była już mowa, że przyjęcie ustawy w tym kształcie w sposób zasadniczy zmieni postrzeganie dróg publicznych w Polsce. Wprowadzenie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w życie oznacza konieczność rozpoczęcia w Polsce zasadniczej dyskusji o standardach przebudowy dróg i sposobie ich finansowania i dofinansowywania ze środków rządowych (Oklaski), a także tworzenia warunków do rozwoju alternatywnych form komunikacji - przede wszystkim kolejowej.
Wysoka Izbo! Posłanki i posłowie Koalicji Obywatelskiej zawsze odpowiedzialnie podchodzą do przedstawianych projektów ustaw. Ten projekt uzyskał pozytywną opinię Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Tak jak już wspomniałem, ma na celu przede wszystkim dostosowanie polskich przepisów do przepisów unijnych i z tych powodów - mimo licznych wątpliwości, które wyraziłem - będziemy głosować za jego poparciem. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia