9. kadencja, 22. posiedzenie, 1. dzień (09-12-2020)

4. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Gospodarki i Rozwoju oraz Komisji Spraw Zagranicznych o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Porozumienia o wygaśnięciu dwustronnych traktatów inwestycyjnych między państwami członkowskimi Unii Europejskiej, sporządzonego w Brukseli dnia 5 maja 2020 r. (druki nr 680 i 721).

Poseł Marta Wcisło:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność w imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej przedstawić stanowisko wobec projektu ustawy o ratyfikacji Porozumienia o wygaśnięciu dwustronnych traktatów inwestycyjnych między państwami członkowskimi Unii Europejskiej, sporządzonego w Brukseli dnia 5 maja 2020 r.

    Jego powstanie związane jest z kwestią traktatów inwestycyjnych zawartych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, tzw. umów intra-EU BIT, które zapewniają inwestorowi i jego inwestycjom z państwa strony umowy na terytorium państwa drugiej strony umowy ochronę oraz możliwość dochodzenia roszczeń przed międzynarodowym trybunałem inwestycyjnym.

    Szanowni Państwo! Przed wejściem Polski do Unii Europejskiej porozumienia takie były stosunkowo korzystne. Zapewniały dopływ inwestorów zagranicznych i były korzystne dla obu stron, natomiast w obecnym czasie budzą dużo kontrowersji. W zakresie tych umów pojawiały się także wątpliwości.

    Komisja Europejska stoi na stanowisku, że wymienione umowy dwustronne bądź pokrywają się z postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, bądź są z nim sprzeczne. Potwierdzeniem powyższego jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 6 marca 2018 r., w którym TSUE stwierdził, że klauzule intra-EU BIT są niezgodne z prawem Unii Europejskiej jako naruszające autonomię prawa Unii Europejskiej. Wyrok ten stał się przyczyną tego, że państwa Unii Europejskiej rozpoczęły wypowiadanie umów intra-EU BIT.

    Polska uczestniczyła w pracach nad ogólnym rozwiązaniem kwestii tych umów. Wynikiem tych prac jest porozumienie, które zostało zawarte 5 maja 2020 r. przez 23 kraje członkowskie.

    Ponieważ mam 3 minuty, muszę się streszczać.

    Porozumienie to kończy obowiązywanie umów intra-EU BIT oraz wygasza ich klauzule przedłużonego obowiązywania. Porozumienie stanowi, że klauzule arbitrażowe w sporach między inwestorem a państwem są sprzeczne z traktatami Unii Europejskiej i w związku z tym nie mają zastosowania, nie mogą one stanowić podstawy prawnej do postępowań arbitrażowych.

    Inwestorowi na zasadach szczegółowo określonych w porozumieniu będzie przysługiwało prawo skierowania sprawy do sądu krajowego, jednakże pod warunkiem, jakim jest wycofanie się inwestora z postępowania arbitrażowego i zrzeczenie się wszelkich praw i roszczeń wynikających z umowy intra-EU BIT. Takie rozwiązanie, szanowni państwo, jest szybsze i tańsze.

    W uzasadnieniu (Dzwonek) projektu ustawy ratyfikującej wskazano, że obecnie polskie sądownictwo jest niezawisłe i niezależne oraz daje inwestorom gwarancję ochrony inwestycji z możliwością dochodzenia swoich praw w Polsce. Bardzo bym chciała, aby tak było. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia