9. kadencja, 23. posiedzenie, 1. dzień (15-12-2020)

3. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o rezerwach strategicznych (druk nr 829).

Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Rafał Siemianowski:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie rządowy projekt ustawy o rezerwach strategicznych. Obowiązująca aktualnie ustawa o rezerwach strategicznych nie zawiera dostatecznego poziomu regulacji dających możliwości szybkiego i sprawnego reagowania w obszarze rezerw strategicznych w kontekście dynamicznego rozwoju sytuacji kryzysowych, zarówno wewnątrz kraju, jak i poza jego granicami. Pandemia COVID-19 wskazała na konieczność wprowadzenia nowych rozwiązań prawnych. Zmiany te, od procesu tworzenia rezerw strategicznych zarówno w ramach Rządowego Programu Rezerw Strategicznych, jak i poza nim, przez zadania agencji i ich finansowanie, aż po kwestie związane z dystrybucją rezerw, determinowane są pilną potrzebą lepszego i sprawniejszego reagowania na zagrożenia, zwłaszcza te, które trudno przewidzieć i w krótkiej, i w długiej perspektywie czasu.

    Obecnie tworzenie rezerw, jak również ich udostępnianie następuje wyłącznie w oparciu o decyzje centralnych organów administracji rządowej. Powoduje to m.in. wydłużenie procesów, których szybkie przeprowadzenie, nawet z godziny na godzinę, może być wymagane w niektórych sytuacjach kryzysowych. Agencja Rezerw Materiałowych nie uczestniczy w tworzeniu Rządowego Programu Rezerw Strategicznych. Brak też w tym procesie innych jednostek niższego szczebla działających w obszarze zarządzania kryzysowego, tj. Rządowego Centrum Bezpieczeństwa i innych organów administracji rządowej oraz służb, inspekcji i innych jednostek realizujących zadania w zakresie bezpieczeństwa i obrony państwa, zarządzania kryzysowego i ochrony infrastruktury krytycznej oraz bezpieczeństwa, porządku i zdrowia publicznego, w tym sprawujących na mocy ustaw nadzoru nad realizacją tych zadań wykonywanych przez przedsiębiorców. Brak głosu ww. jednostek w procesie planowania i programowania prowadzi do niedostatecznego sprecyzowania potrzeb co do zakresu i ilości utrzymywanych rezerw strategicznych.

    Kolejnym istotnym problemem na gruncie obecnych przepisów jest brak w obecnym stanie prawnym właściwych narzędzi dających możliwości szerokiej dystrybucji rezerw przez agencję, tak aby przy użyciu pozostających w jej dyspozycji zasobów logistycznych docierać z nimi szybko i sprawnie do odbiorców końcowych. Proces udostępniania rezerw strategicznych odbiorcy końcowemu jest skomplikowany i wielowymiarowy. Zgodnie z przepisami odbiorcy muszą we własnym zakresie organizować transport, co znacząco utrudnia efektywne wykorzystanie udostępnionych rezerw. W obecnym stanie prawnym ograniczona pozostaje również możliwość efektywnego wykorzystywania zasobów stanowiących rezerwy strategiczne, które mogą podlegać zwrotowi, tak aby ograniczać koszty ich utrzymywania oraz realizować zadania istotne społeczne w czasie, kiedy nie występuje żadna sytuacja kryzysowa.

    Wysoka Izbo! Na mocy nowej ustawy o rezerwach strategicznych system rezerw strategicznych zostanie znacząco przebudowany. Celem tej zmiany będzie bardziej efektywne zabezpieczenie Rzeczypospolitej Polskiej i jej obywateli na wypadek zagrożeń mogących wywołać zakłócenia w podaży i popycie niektórych towarów i dóbr na rynku, a tym samym - negatywne konsekwencje dla bezpieczeństwa państwa, w tym dla życia i zdrowia obywateli.

    Biorąc pod uwagę konieczność uproszczenia procedur, a co za tym idzie - zwiększenia skuteczności i podniesienia efektywności działań Agencji Rezerw Materiałowych, wprowadzone zostaną nowe instytucje prawne zapewniające realizację tych celów, inne zaś zostaną znacząco zmodyfikowane. Prezes Rady Ministrów stanie się organem bezpośrednio nadzorującym system rezerw strategicznych, co pozwoli na najbardziej skuteczne zarządzanie nimi. Jest to uzasadnione, gdyż nawet w dotychczasowym układzie w systemie rezerw znajdują się towary z obszaru właściwości różnych działów administracji rządowej. W konsekwencji tego z uwagi na rolę i funkcję agencji w systemie zarządzania kryzysowego będzie ona nadzorowana przez prezesa Rady Ministrów.

    Zostanie ulepszony proces tworzenia rezerw strategicznych w ramach Rządowego Programu Rezerw Strategicznych, a także ich przechowywania, tak aby lepiej odpowiadały potrzebom bezpieczeństwa RP. W tym celu rozszerzono zakres zadań, dla których wsparcia tworzone są rezerwy strategiczne.

    Stworzono nowe instytucje prawne, które dotyczą, po pierwsze, udostępniania specjalistycznego sprzętu medycznego oraz specjalistycznego sprzętu technicznego odpłatnie lub nieodpłatnie, co będzie mieć na celu zwiększenie efektywności wykorzystania asortymentu rezerw, w szczególności optymalizację kosztów związanych z utrzymywaniem rezerw oraz odpowiednio wsparcia realizacji celu ochrony zdrowia lub celów społecznych, a po drugie, możliwości utrzymywania rezerw strategicznych na podstawie nowych rodzajów umów o tzw. pozostawaniu w gotowości zawieranych przez agencję z określonymi podmiotami w przedmiocie utrzymywania zdolności produkcyjnych lub umów o pozostawaniu w gotowości do świadczenia określonych usług na potrzeby rezerw strategicznych, zapewniając tym samym większą dostępność rezerw i ograniczając problemy z zakłóceniami w łańcuchach dostaw w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej. Asortyment i ilość rezerw będzie określał, tak jak dotychczas, ˝Rządowy program rezerw strategicznych˝, który będzie opracowywany przez prezesa Rady Ministrów we współpracy z agencją na okres 5 lat. (Dzwonek)

    W projekcie ustawy rozszerza się zakres zadań dla wsparcia realizacji których tworzone są rezerwy strategiczne. Dodano zadania z zakresu realizacji interesów narodowych RP oraz z zakresu udzielania pomocy i wsparcia podmiotom prawa międzynarodowego publicznego. Poszerzenie celu tworzenia rezerw w zakresie międzynarodowym o podmioty prawa międzynarodowego publicznego umożliwi udzielanie wsparcia nie tylko państwom, ale także organizacjom międzynarodowym. W ten sposób zostanie osiągnięty efekt uelastycznienia w zakresie udzielania przez Polskę pomocy międzynarodowej. Utrzymane zostaną dotychczasowe zadania agencji z jednoczesnym znacznym poszerzeniem ich katalogu. Po pierwsze, wprowadzone zostaną nowe zadania dla agencji w zakresie organizowania usług, w tym usług transportowo-logistycznych na własną rzecz oraz na rzecz innych organów lub podmiotów realizujących działania wspierające zadania w zakresie bezpieczeństwa i obronności państwa, odtworzenia infrastruktury krytycznej, złagodzenia zakłóceń w ciągłości dostaw służących funkcjonowaniu gospodarki i zaspokojenia podstawowych potrzeb obywateli, ratowania ich życia i zdrowia, wypełnienia zobowiązań międzynarodowych i realizacji interesów narodowych, a także udzielania pomocy i wsparcia innym państwom i organizacjom międzynarodowym. Celem wprowadzenia nowej kompetencji agencji jest potrzeba większego jej zaangażowania w proces udostępniania rezerw strategicznych i większego wykorzystania zasobów, w tym zasobów ludzkich, a także podniesienie efektywności procesu udostępniania asortymentów, w tym w szczególności skrócenie czasu jego dostarczania do odbiorcy końcowego.

    Kolejnym nowym zadaniem ma być zadanie w zakresie zarządzania nieruchomościami stanowiącymi własność lub pozostającymi w posiadaniu agencji lub świadczenia innych usług związanych z zarządzaniem nieruchomościami. Celem tej kompetencji jest optymalizacja wykorzystania nieruchomości będących własnością agencji, możliwość pozyskania dodatkowych środków finansowych na realizację zadań agencji oraz na jej funkcjonowanie w wyniku efektywnego wykorzystywania tych nieruchomości. W przypadkach, w których agencja nie wykorzystuje magazynów rezerw strategicznych do przechowywania w nich rezerw, powstaje możliwość wykorzystania ich na cele komercyjne poprzez umowy najmu czy dzierżawy.

    Projekt usprawnia i optymalizuje likwidację rezerw, tzn. poszerza sposoby likwidacji rezerw oraz poszerza katalog podmiotów, którym agencja będzie mogła nieodpłatnie przekazać asortyment zlikwidowanych rezerw. Będą nimi podmioty, których cele statutowe uzasadniają decyzję o nieodpłatnym przekazaniu. Takie rozwiązanie będzie dawało możliwość wsparcia podmiotów realizujących ważne społecznie cele uzasadniające nieodpłatne przekazanie.

    Wraz z nową ustawą wprowadzona będzie zmiana nazwy agencji. Dotychczasową nazwę ˝Agencja Rezerw Materiałowych˝ zastąpi nazwa ˝Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych˝. Zmiana nazwy jest nie tylko zabiegiem semantycznym, ale ma na celu odzwierciedlenie rzeczywistego zakresu zadań i kompetencji agencji. Jednym z założeń ustawy jest wprowadzenie zmiany w przepisach regulujących zasady zatrudniania w agencji. W projekcie ustawy podniesiono poziom wymagań w zakresie dotychczasowego doświadczenia zawodowego dla kandydatów ubiegających się o zatrudnienie na stanowisku prezesa oraz zastępcy prezesa agencji. Zgodnie z projektowanymi regulacjami osoba taka niezależnie od innych wymagań musi posiadać co najmniej 10-letni staż pracy, w tym co najmniej 5-letni staż pracy na stanowisku kierowniczym. Nie zmienia się natomiast forma prawna agencji. Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych ma pozostać agencją wykonawczą w rozumieniu ustawy o finansach publicznych.

    Wysoka Izbo! Projekt ustawy o rezerwach strategicznych przedłożony Wysokiemu Sejmowi przez Radę Ministrów wpisuje się w całościową politykę państwa, która wyciąga wnioski z sytuacji kryzysowych, w tym przede wszystkim z obecnie trwającej naszej wspólnej walki z epidemią koronawirusa. Wyrażam nadzieję, że zawarte w projekcie zmiany i nowe rozwiązania będą stanowiły znaczące wsparcie i ułatwienie w funkcjonowaniu Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych, a przez to wpiszą się w proces zmian w systemie zarzadzania kryzysowego państwa polskiego.

    Uprzejmie proszę panie i panów posłów o przyjęcie zaproponowanego projektu ustawy. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia