9. kadencja, 23. posiedzenie, 2. dzień (16-12-2020)

9. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję państwu posłom za to pytanie, bo temat jest bardzo ważny. Zanim udzielę konkretnej odpowiedzi na zadane pytania, powiem parę słów o funkcjonowaniu środowiskowych domów samopomocy, bo przecież ta część jest transmitowana i warto o tych kwestiach przypominać. Szczególnie w okresie pandemii, walki z koronawirusem środowiskowe domy samopomocy są ważną instytucją, jeśli chodzi o wsparcie kierowane do osób z zaburzeniami psychicznymi. Mamy tu bowiem i środowiskowe domy samopomocy oraz kluby samopomocy. Są to placówki typu dziennego, które mogą organizować również krótkoterminowe pobyty całodobowe.

    Ważne jest to, że środowiskowe domy samopomocy świadczą usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi, treningów umiejętności społecznych, czyli działań, które są podejmowane po to, aby tym osobom pomagać w najtrudniejszych sytuacjach. Mogą też te osoby korzystać z posiłków finansowanych w ramach zadań własnych gminy, np. w ramach pomocy w zakresie dożywiania, lub w inny sposób.

    Warto też przypomnieć, że mamy cztery typy środowiskowych domów samopomocy. Typ A - dla osób przewlekle psychicznie chorych. Typ B - dla osób upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim, znacznym, umiarkowanym, a także dla osób z lekkim upośledzeniem umysłowym, gdy jednocześnie występują inne zaburzenia, zwłaszcza neurologiczne. Typ C - dla osób wykazujących inne przewlekłe zaburzenia psychiczne. I bardzo ważna inicjatywa, tutaj jeszcze patrzę na panią minister Szczurek-Żelazko - wprowadziliśmy typ D, czyli środowiskowe domy samopomocy dla osób z autyzmem lub niepełnosprawnościami sprzężonymi. To jest ważne poszerzenie zakresu działania, bo wiemy, że takich osób nam przybywa. 2 lata już, 3 lata już takie domy też funkcjonują.

    Teraz przechodzę do konkretnych pytań. Z roku na rok... W roku 2016 było 779 ŚDS-ów, w roku 2019, bo takie mamy na dzisiaj dane - 830, czyli w tym okresie przybyło 51 nowych ośrodków. Jeśli chodzi o liczby uczestników, w 2016 r. - ponad 31 tys., w 2019 r. - ponad 34 tys., czyli o prawie 3 tys. większa liczba osób, które korzystały z pomocy środowiskowych domów samopomocy. Jeżeli chodzi o kluby samopomocy, to w 2016 r. funkcjonowały 32 kluby samopomocy na 566 miejsc, w 2019 r. funkcjonowało 37 klubów samopomocy na 661 miejsc. A więc widzimy, że w ostatnich latach jest duża progresja, jeśli chodzi o przybywanie ŚDS-ów, jak również klubów samopomocy.

    Warto oczywiście jeszcze raz przypomnieć, że prowadzenie i rozwój ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, realizowanym zarówno przez gminy, jak i przez powiaty. Co też jest ważne, Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej co roku dokonuje podziału środków z rezerwy celowej budżetu państwa z przeznaczeniem na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Środki te są przekazywane w zależności od zapotrzebowania. Od 2017 r. również w programie wsparcia rodzin ˝Za życiem˝ jest komponent, w którym pomagamy także środowiskowym domom samopomocy. Co roku występujemy do wojewodów z prośbą o przedstawienie planów zapotrzebowania na środki z rezerwy celowej na infrastrukturę środowiskowych domów i również takie działania będziemy podejmować w 2021 r. Jeśli chodzi o środki rozdysponowane do tej pory, to w 2016 r. było to 23 mln zł, a 2020 r. - już ponad 40 mln zł, czyli jest też duży wzrost środków z rezerwy przeznaczonej na wsparcie i rozwój sieci ośrodków wsparcia. W dniu wczorajszym, 15 grudnia, zostało przekazane pismo do wojewodów, żeby ponownie na 2021 r. wskazać te samorządy, które chcą z tego programu skorzystać, i też oczywiście wskazaliśmy wytyczne, jakie muszą być spełnione, jeśli chodzi o (Dzwonek) to działanie.

    Jeżeli później jeszcze będę miał możliwość zabrania głosu, to powiem również o działaniach, które dotyczą COVID-u, bo one też są ważne w tym okresie.

Przebieg posiedzenia