9. kadencja, 25. posiedzenie, 1. dzień (20-01-2021)

2. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o służbie zagranicznej (druk nr 877).

Poseł Radosław Fogiel:

    Dziękuję bardzo.

    Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Państwo Posłowie! Mam przyjemność w imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości przedstawić stanowisko w sprawie złożonego projektu ustawy o służbie zagranicznej.

    Projekt, jak wspomniał pan minister, całościowo reguluje tę sferę działalności państwa i wprowadza zmiany, które pozwalają na sprostanie wymogom dzisiejszej dyplomacji i dostosowanie służby zagranicznej do potrzeb dzisiejszej polskiej polityki zagranicznej.

    Stan prawny, który dzisiaj mamy, jest swego rodzaju hybrydą, na którą składają się pozostałości elementów służby dyplomatyczno-konsularnej zakorzenionej jeszcze w czasach PRL i różne powierzchowne zmiany, które miały miejsce przez lata, charakterystyczne dla III RP, nieingerujące w tę zachowaną spuściznę czasów minionych.

    (Poseł Paweł Zalewski: Przecież to kłamstwo!)

    Podstawowym założeniem tej ustawy jest otwarcie służby zagranicznej na nowe kadry, na specjalistów z biznesu, na przedstawicieli nauki, na urzędników z doświadczeniem międzynarodowym. Ustawa ta umożliwia zwolnienie z wymogu ukończenia aplikacji dyplomatyczno-konsularnej lub seminarium dyplomatyczno-konsularnego osób, których doświadczenie gwarantuje fachowe wykonywanie obowiązków. Elementem tego otwarcia jest również umożliwienie zatrudniania na placówce dyplomatycznej na okres próbny młodych ludzi zaraz po zakończeniu studiów. Później będą mogli mieć możliwość dołączenia na stałe do służby zagranicznej.

    Ustawa wprowadza również nową kategorię: pracownika zagranicznego. Umożliwia zatrudnienie na placówce osoby znajdującej się dotychczas poza służbą zagraniczną, która po 3-letnim stażu pracy będzie mogła przystąpić do zawodowej służby zagranicznej.

    Z tą koncepcją otwarcia służby zagranicznej, wpuszczenia tam świeżej krwi wiąże się zmiana sposobu funkcjonowania Akademii Dyplomatycznej, która, z jednej strony, ma zmienić się w instytucję prowadzącą specjalistyczne szkolenia do służby dyplomatycznej i umożliwiać ciągłe doskonalenie zawodowe, a z drugiej strony, będzie prowadzić seminarium dyplomatyczne będące swego rodzaju skróconym kursem przygotowawczym dla osób spoza dotychczasowego zawodowego korpusu służby dyplomatycznej.

    Inna ważna zmiana to rozdzielenie stanowisk politycznych, takich jak minister czy ambasador, od zawodowej służby zagranicznej. Ambasador w sposób oczywisty realizuje politykę rządu i ma na uwadze priorytety państwa polskiego. A więc z uwagi na specyfikę funkcji ambasadora funkcja ta nie powinna być zwieńczeniem kariery urzędniczej. Tutaj wprowadzamy ten nowy stopień, o którym mówił pan minister, przewidziany w konwencji wiedeńskiej. Dzisiejsza sytuacja, gdzie stopień ambasadora jest de facto zwieńczeniem kariery urzędniczej, prowadzi często do niezdrowej rywalizacji w ramach samego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. I to w połączeniu z pewną wytworzoną hermetycznością korpusu dyplomatycznego tworzyło sytuacje, które polskiej polityce zagranicznej, polskiej dyplomacji nie służyły. Departamenty i biura w ministerstwie powinny przede wszystkim skupiać się na merytorycznym wsparciu placówek, a ich przedstawiciele powinni mieć jasno zarysowaną ścieżkę kariery.

    Dodatkowo tworzy się w ustawie Konwent Służby Zagranicznej, w którego skład wchodzą: minister spraw zagranicznych, szef służby zagranicznej, przedstawiciel prezydenta i przedstawiciel prezesa Rady Ministrów, który będzie oceniał kandydatów na ambasadorów. I, co też jest bardzo istotne, mocą tej ustawy udostępnia się archiwa Ministerstwa Spraw Zagranicznych do zasobów Instytutu Pamięci Narodowej.

    Wprowadza się również rozmaite zmiany organizacyjne. Jednymi z ważniejszych są: wprowadzenie odrębnej od funkcji dyrektora generalnego funkcji, stanowiska szefa służby zagranicznej, na wzór szefa służby cywilnej, czy korekta i uporządkowanie stopni dyplomatycznych oraz praw członków służby zagranicznej.

    Wszystkie te projektowane zmiany idą w dobrym kierunku i z przyjemnością mogę poinformować, że klub Prawa i Sprawiedliwości popiera przedłożony projekt. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia