9. kadencja, 25. posiedzenie, 1. dzień (20-01-2021)

11. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o rozpatrywaniu reklamacji i sporów klientów podmiotów rynku finansowego oraz o Funduszu Edukacji Finansowej (druk nr 834).

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Piotr Patkowski:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Zdaję sobie sprawę, że ten projekt jest trochę bardziej kontrowersyjny niż projekt, który miałem zaszczyt przedstawić poprzednio, dlatego chciałbym zacząć od genezy tego, dlaczego rząd zdecydował się na przedstawienie takiego projektu Wysokiej Izbie. Przede wszystkim chciałbym zauważyć, że urząd rzecznika finansowego istniejący pod różnymi nazwami od roku 1995 niestety okazał się instytucją nie do końca skuteczną z punktu widzenia celu, dla którego został powołany, czyli ochrony interesów konsumentów. Proszę zauważyć, że mimo istnienia tego urzędu interesy konsumentów w sprawach takich jak afera Amber Gold, kredyty frankowe, polisolokaty, opcje walutowe nie zostały ochronione. W związku z tym celem państwa jest stworzenie instytucji, które zapewnią skuteczną i realną pomoc klientom podmiotów rynku finansowego, a nie będą istniały dla samego istnienia.

    Chciałbym zwrócić uwagę, że sam zakres kompetencji rzecznika finansowego w tym momencie uniemożliwia skuteczną ochronę interesów klientów podmiotów rynku finansowego. Chodzi nie o to, aby była instytucja, do której można zwrócić się o pomoc, ale pomoc nie zostanie udzielona, tylko chodzi o to, po pierwsze, żeby ta pomoc, jeśli jest potrzebna, była udzielona w sposób szybki, ale przede wszystkim skuteczny, ale też najważniejsza jest kontrola aprioryczna, czyli niedopuszczanie do sytuacji, w których interesy klientów podmiotów rynku finansowego są naruszone. Rzecznik finansowy w obecnej swojej formie działania niestety działa tylko ex post, i to działa ex post nieskutecznie.

    Celem rządu Zjednoczonej Prawicy jest tworzenie silnego państwa i silnych instytucji, a silna instytucja to taka, która przede wszystkim zapobiega naruszeniom interesów klientów, a jeśli już takie naruszenie niestety nastąpiło, to potem skutecznie reaguje.

    Chciałbym także tutaj wyjaśnić pewne wątpliwości, które powstawały w trakcie rządowego procesu legislacyjnego. Pierwsza kwestia to przeniesienie kompetencji jeden do jednego, jeśli chodzi o przedmiot zakresu działania. Tak jak do tej pory rzecznik finansowy, tak w tym momencie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który przejmuje te kompetencje, będzie miał dokładnie jeden do jednego kompetencje takie, jakie miał rzecznik finansowy, czyli rozpatrywanie skarg klientów na nieuwzględnienie reklamacji przez podmioty rynku kapitału. Po drugie, prezes UOKiK-u będzie miał możliwość występowania do sądu z pozwem na rzecz klientów, których interesy zostały naruszone. UOKiK zyska także kompetencje do tego, aby móc rozpatrywać spory pomiędzy klientami a podmiotami rynku finansowego w tzw. systemie ADR, czyli pozasądowym rozpatrywaniem sporów. Wreszcie UOKiK przejmie kompetencje zarządzania Funduszem Edukacji Finansowej, który w tym momencie z jednej strony poprzez niedoskonałe przepisy, ale z drugiej strony poprzez obecną postawę rzecznika finansowego leży martwy, te środki są niewykorzystane, a edukacja finansowa jest jednym z najlepszych sposobów na to, aby zapobiegać powstawaniu nierównowagi na rynkach.

    Po drugie, nie zmienia się zakres podmiotowy osób chronionych. To były uwagi podnoszone zarówno w konsultacjach publicznych, jak i w uzgodnieniach przez Ministerstwo Sprawiedliwości. W wyniku współpracy Ministerstwa Finansów z Ministerstwem Sprawiedliwości i Rządowym Centrum Legislacyjnym został wypracowany przepis, który jednoznacznie przesądza, że ochronie podlegają nie tylko osoby fizyczne będące konsumentami, ale także przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, a także rolnicy prowadzący tzw. rolniczą działalność gospodarczą. Tak że zakres podmiotowy także nie ulega zmianie.

    Wreszcie, aby zapobiec wszelkiego rodzaju kontrowersjom, wprowadzono przepis również w porozumieniu zarówno z Ministerstwem Sprawiedliwości, jak i Rządowym Centrum Legislacji, który stawia jasną linię demarkacyjną, jeśli chodzi o ochronę tajemnicy dla prezesa UOKiK-u, który by prowadził równolegle postępowanie w sprawie naruszenia interesów indywidualnych i interesów społecznych.

    Myślę, że ta ustawa doprowadzi z jednej strony do systemowego uregulowania ochrony konsumentów, ale z drugiej strony też stworzy konsumentom możliwość szybkiej i skutecznej pomocy, jeśli taka sytuacja by się niestety pojawiła.

    Na jeszcze jedną rzecz chciałbym zwrócić uwagę. Proszę, aby Wysoka Izba zauważyła, że przenosimy kompetencje rzecznika finansowego do instytucji, jaką jest UOKiK, do instytucji, która miała odwagę, żeby postawić się Gazpromowi, który buduje gazociąg Nord Stream 2 (Dzwonek), do instytucji, która ma odwagę stawać przeciwko największym polskim sieciom handlowym, kiedy te naruszają interesy handlowe. To instytucja silna i skuteczna. Dlatego uważamy, że przeniesienie jeden do jednego tych kompetencji do UOKiK-u wzmocni ochronę polskich konsumentów i wreszcie będziemy mieli skuteczną barierę, żeby afera Amber Gold czy kredyty frankowe nigdy więcej się nie powtórzyły.

    (Poseł Krystyna Skowrońska: Ależ pan plecie.)

    W związku z tym składam wniosek do Wysokiej Izby o dalsze procedowanie nad tym projektem ustawy. Dziękuję.

    (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska)

Przebieg posiedzenia