9. kadencja, 26. posiedzenie, 1. dzień (24-02-2021)
2. i 3. punkt porządku dziennego:
2. Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym (druk nr 935).
3. Pierwsze czytanie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym (druk nr 951).Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Małgorzata Paprocka:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie inicjatywę ustawodawczą prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej pana Andrzeja Dudy - projekt ustawy o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym.
Proponowane przez pana prezydenta zmiany wynikają z doświadczeń związanych ze stosowaniem ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym po bez mała 3 latach od jej wejścia w życie. Podstawowym celem projektowanej ustawy jest wydłużenie terminu do wniesienia skargi nadzwyczajnej, o którym mowa w art. 115 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym. Skarga nadzwyczajna pojawiła się w polskim porządku prawnym... (Gwar na sali)
(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty)
Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty:
Przepraszam bardzo na chwilę.
Proszę państwa, dzień dobry. Chciałem państwu przypomnieć, że trwają obrady Sejmu, sprawozdawca ma głos, i prosiłbym, żebyśmy nie rozmawiali, a te osoby, które chcą pogadać, bo to ludzkie - żeby zrobiły to poza salą. Bardzo serdecznie proszę.
Proszę bardzo.
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Małgorzata Paprocka:
Dziękuję, panie marszałku.
Tak jak wspomniałam, skarga nadzwyczajna pojawiła się w polskim porządku prawnym z inicjatywy pana prezydenta Andrzeja Dudy wynikającej z przekonania, że wyroki sądów powinny być sprawiedliwe i wydane na podstawie prawidłowo zrekonstruowanych norm prawnych, a także odpowiadać poprawnie zebranemu i ocenionemu materiałowi dowodowemu. Jak potrzebna jest to instytucja, wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego zapadłe na kanwie rozpatrywanych skarg nadzwyczajnych.
Ustawa, co do zasady, stanowi, że skargę nadzwyczajną wnosi się w terminie 5 lat od uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia, a jeżeli od orzeczenia została wniesiona kasacja albo skarga kasacyjna - w terminie roku od dnia ich rozpoznania. Natomiast zgodnie z przepisem przejściowym zawartym w art. 115 w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy skarga nadzwyczajna może być wniesiona od prawomocnych orzeczeń, które uprawomocniły się po dniu 17 października 1997 r., tj. po dniu wejścia w życie konstytucji. Skargę nadzwyczajną w takich okolicznościach może wnieść bądź prokurator generalny, bądź rzecznik praw obywatelskich. Za wydłużeniem terminu, który wyekspiruje 3 kwietnia br., przemawiają przede wszystkim fakty, czyli sprawy w toku, jak również to, że cały czas do podmiotów uprawnionych wpływają wnioski o wniesienie skarg nadzwyczajnych. Bez wątpienia obiektywną przesłanką i okolicznością jest również utrudnienie możliwości wnioskowania o wniesienie skarg nadzwyczajnych przez zainteresowanych obywateli z uwagi na sytuację pandemiczną.
Wysoka Izbo! Proponowany projekt zmierza także poprzez nowelizację art. 15 ustawy do uzupełnienia trybu wyboru kandydatów na stanowisko prezesa Sądu Najwyższego - poprzez określenie kworum wymaganego do dokonania wyboru na posiedzeniu zgromadzenia sędziów izby Sądu Najwyższego. Projekt rozszerza także odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących kandydatów i ich wyboru w odniesieniu do pierwszego prezesa Sądu Najwyższego na kandydatów i wybór kandydatów na stanowisko prezesa Sądu Najwyższego. Proponowana zmiana ma na celu zagwarantowanie możliwości wyboru prezesa Sądu Najwyższego, co z uwagi na ustawowe obowiązki i uprawnienia prezesów Sądu Najwyższego jest istotne dla prawidłowej organizacji prac poszczególnych izb Sądu Najwyższego.
W nowelizacji art. 83 ustawy o Sądzie Najwyższym pan prezydent proponuje wprowadzenie zasady, że w przypadku przedstawienia wniosku o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu, jeżeli w orzecznictwie sądów powszechnych, sądów wojskowych lub Sądu Najwyższego ujawniają się rozbieżności w zakresie wykładni przepisów prawa i zachodzi potrzeba zapewnienia jednolitości orzecznictwa - czyli wniosek nie jest związany z konkretną sprawą rozpatrywaną przez Sąd Najwyższy - do przydziału takiego wniosku oraz wyznaczenia składu, jak również do kolejności rozpatrywania wniosku powinny znaleźć odpowiednie zastosowanie przepisy określone w art. 80 ustawy o Sądzie Najwyższym, z tym że jeżeli wniosek został złożony przez pierwszego prezesa Sądu Najwyższego albo z wnioskiem wystąpił któryś z uprawnionych podmiotów, np. prokurator generalny, rzecznik praw obywatelskich, rzecznik praw dziecka, prezes prokuratorii, to obowiązki i uprawnienia prezesa Sądu Najwyższego w zakresie przydziału spraw oraz wyznaczania składu orzekającego, jak również kolejności rozpatrywania wniosków powinien wykonywać pierwszy prezes Sądu Najwyższego.
W projekcie proponuje się również dodanie art. 96a, tj. przepisu (Dzwonek) niezbędnego do formalnego uregulowania sposobu tworzenia, przetwarzania oraz archiwizowania bądź niszczenia akt sądowych w sprawach rozpoznawanych przez Sąd Najwyższy. Projekt uzupełnia brak dotychczasowych regulacji prawnych w tym zakresie. Należy wskazać, że w Sądzie Najwyższym są tworzone oddzielne akta spraw, niezależne od akt spraw prowadzonych przed sądami powszechnymi czy przed sądami wojskowymi.
Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty:
Pani minister, powoli kończymy.
Bardzo proszę.
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Małgorzata Paprocka:
Już kończę, panie marszałku.
W tym zakresie do projektu ustawy został również dołączony stosowny projekt rozporządzenia prezydenta, który miałby regulować te kwestie.
Kolejna zmiana proponowana przez pana...
Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty:
Pani minister, już minuta.
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Małgorzata Paprocka:
...prezydenta to uchylenie art. 103 ustawy o Sądzie Najwyższym. Jest to kwestia rezygnacji z określania wynagrodzenia szefa Kancelarii Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na poziomie sekretarza stanu. Są to stanowiska niepolityczne i w przekonaniu pana prezydenta po prostu powinno to być regulowane stosownymi zarządzeniami pierwszego prezesa.
Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty:
Dziękuję, pani minister.
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Małgorzata Paprocka:
Dziękuję uprzejmie.
Przebieg posiedzenia