9. kadencja, 26. posiedzenie, 1. dzień (24-02-2021)

Oświadczenia.

Poseł Anna Dąbrowska-Banaszek:

    Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Przed kilkunastoma dniami obchodziliśmy 150. rocznicę urodzin Eugeniusza Romera - polskiego geografa, kartografa i geopolityka, pedagoga, patrioty, jednego z najwybitniejszych Polaków ostatniego stulecia. Chciałam przypomnieć o tym wyjątkowym Polaku.

    Eugeniusz Romer urodził się 3 lutego 1871 r. we Lwowie. Jego rodzice Edward i Irena pochodzili ze starych rodzin szlacheckich. Lata dziecięce spędził w Krośnie. W 1881 r. rozpoczął naukę w gimnazjum w Jaśle, kontynuował ją w Nowym Sączu. Po otrzymaniu świadectwa dojrzałości studiował historię, prawo, etykę, historię literatury, geografię i geologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, w Halle oraz na Uniwersytecie Lwowskim. Studia ukończył w 1893 r. Rok później obronił doktorat z filozofii, a następnie zdał egzamin nauczycielski. Swoją edukację pogłębiał w Wiedniu, w Berlinie. Od 1899 r. był profesorem Akademii Handlowej we Lwowie, w 1908 r. został profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie uzyskał tytuł profesora zwyczajnego.

    Stworzył we Lwowie szkołę geograficzną obejmującą geografię fizyczną, gospodarczą oraz kartografię. Na opracowanej przez niego zasadzie widmowej rozwinęła się międzynarodowa skala barw wysokościowych. Do opisu mapy zaproponował głównie pismo blokowe, łatwe do odczytania. Na polskich mapach stosował nazewnictwo polskie.

    W wydanej w 1904 r. ˝Geografii ziem polskich˝ stwierdził: Polska jest to kraina przedstawiająca geograficzną całość i w tym tkwi przyczyna, że mimo politycznego rozbicia jeszcze nie zginęła. Pojęcie Polski jest silniejsze od chwilowego zbiegu faktów historycznych i przeobrażeń politycznych.

    Walczył o tożsamość narodową, polityczną podmiotowość Polski jako wspólnoty obszarowej, narodowej i kulturowej. Jego prace dały gruntowne, teoretyczne uzasadnienie miejsca Polski w Europie. W 1908 r. ukazał się ˝Mały atlas geograficzny˝. Dzięki niemu Polska kartografia syntetyczna i szkolna znalazła się w czołówce światowej. W 1916 r. wydał ˝Geograficzno-statystyczny atlas Polski˝, w którym przedstawił obraz Polski pod względem fizjograficznym, narodowościowym, gospodarczym i kulturalnym, ukazał, gdzie sięgali Polacy, gdzie byli siłą kulturową, gospodarczą i organizacyjną oraz gdzie byli w mniejszości. Został on wydany w czterech językach.

    Był członkiem delegacji polskiej na konferencji pokojowej w 1918 r. w Paryżu, zorganizowanej po zakończeniu I wojny światowej. W czasie konferencji został podpisany traktat wersalski. W 1921 r. w Rydze brał udział w uzasadnieniu szczegółów topograficznych Polskiej granicy wschodniej. W 1921 r. (Dzwonek) założył Instytut Kartograficzny ˝Atlas˝, w którym drukowano mapy i atlasy według jego koncepcji. Założył pierwsze czasopismo kartograficzne ˝Polski Przegląd Kartograficzny˝.

    Po wojnie pracował do końca. Zmarł 28 stycznia 1954 r. Pamiętajmy o wielkich Polakach. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia