9. kadencja, 26. posiedzenie, 1. dzień (24-02-2021)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Oświadczenie dzisiejsze mam na temat majora Wojska Polskiego Zygmunta Szendzielarza ˝Łupaszki˝ w 70. rocznicę jego śmierci.

    Zygmunt Szendzielarz był zawodowym oficerem Wojska Polskiego, który bronił granic w 1939 r. W tym roku zbiegł z rosyjskiej niewoli, włączając się w działalność konspiracyjną, finalnie w ZWZ AK. W tym czasie przyjął pseudonim ˝Łupaszka˝. W 1943 r. objął dowództwo nad oddziałem leśnym, z którego powstała legendarna 5. Brygada Wileńska Armii Krajowej. Oddział ˝Łupaszki˝ przez 2 lata walczył z wojskami niemieckimi wspieranymi przez litewskie formacje kolaboracyjne, a także z partyzantką sowiecką. W 1944 r. oddział został otoczony przez Sowietów. ˝Łupaszka˝ rozformował brygadę. Żołnierze przebijali się na zachód. Mogli również wrócić na Wileńszczyznę. ˝Łupaszka˝ zaś podporządkował swój oddział komendzie okręgu Armii Krajowej Białystok. Do oddziału przyłączyli się partyzanci z innych oddziałów Armii Krajowej. W ten sposób odtworzono 5. Brygadę Wileńską, która walczyła z Armią Czerwoną, NKWD, KBW, MO i UB. ˝Łupaszka˝ opuścił swój oddział dopiero w 1947 r. i od tej pory skazany był na ukrywanie się. Aresztowano go 30 czerwca 1948 r. i urządzono proces pokazowy w Warszawie. Samo śledztwo trwało ponad 2 lata. ˝Łupaszce˝ zarzucano szpiegostwo, ataki na rosyjską bezpiekę oraz współpracę z Niemcami. Zamordowano go strzałem w tył głowy 8 lutego 1951 r. i wrzucono do bezimiennej mogiły. Pochówku doczekał się dopiero 65 lat po swojej śmierci, z państwowymi honorami, na Powązkach. Cześć i chwała bohaterom. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia