9. kadencja, 26. posiedzenie, 2. dzień (25-02-2021)

Oświadczenia.

Poseł Grzegorz Lorek:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Nieco ponad tydzień temu minęła rocznica utworzenia Armii Krajowej. Dzień 14 lutego 1942 r. zupełnie niesłusznie zostaje w cieniu innych spektakularnych wydarzeń naszej najnowszej historii. Nazwa Armia Krajowa i skrót AK są wszak synonimami oporu na ziemiach polskich podczas II wojny światowej przeciwko Niemcom i Sowietom.

    U źródeł powstania AK leżało skupienie pod jednym dowództwem różnych organizacji politycznych walczących z okupantami, a także podniesienie rangi tego związku zbrojnego do krajowych sił zbrojnych. Pamiętać bowiem należy, że pozostającemu na emigracji polskiemu rządowi podlegały Polskie Siły Zbrojne walczące u boku aliantów. Armia Krajowa rozkazem naczelnego wodza gen. broni Władysława Sikorskiego 14 lutego 1942 r. stawała się oficjalną częścią tych sił zbrojnych. Była po prostu zakonspirowanym Wojskiem Polskim, militarnym ramieniem Polskiego Państwa Podziemnego.

    Tak rozległa organizacja nie wzięła się znikąd. Genezy jej należy szukać w utworzonej już we wrześniu 1939 r. Służbie Zwycięstwu Polsce, przekształconej niedługo potem w Związek Walki Zbrojnej.

    Szeroka akcja scaleniowa polegająca na przyłączeniu organizacji wojskowych różnych związków i partii politycznych zakończyła się utworzeniem zjednoczonej siły zbrojnej w okupowanym kraju. Interesujące jest to, że pod swoimi skrzydłami Armia Krajowa skupiała tak odległe od siebie ideowo organizacje wojskowe jak choćby Narodowa Organizacja Wojskowa, Narodowe Siły Zbrojne czy Socjalistyczna Organizacja Bojowa.

    Pierwszym komendantem głównym Armii Krajowej był mój krajan, piotrkowianin Stefan Rowecki ps. Grot, jeden ze zdolniejszych oficerów przedwrześniowego wojska. W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. dowodził Warszawską Brygadą Pancerno-Motorową, drugim po 10. brygadzie płk. Maczka całkowicie zmotoryzowanym oddziałem Wojska Polskiego. Będąc już od czerwca 1940 r. komendantem wspomnianego Związku Walki Zbrojnej, koordynował akcję scaleniową mającą doprowadzić do zjednoczenia organizacji wojskowych kraju. Dokonał reorganizacji systemu dowodzenia w podległym mu podziemnym wojsku, usprawniając właściwie wszystkie elementy jego działania.

    Na ziemi piotrkowskiej, skąd pochodzę, oddziały Armii Krajowej zapisały szczególnie piękną kartę. To w okolicach Piotrkowa Trybunalskiego utworzono 25. Pułk Piechoty AK, który wziął udział w walkach z Niemcami podczas akcji ˝Burza˝. Z Piotrkowem Trybunalskim związany jest także jeden z cichociemnych mjr Adam Trybus, który był szefem Kedywu w lokalnym inspektoracie AK, po wojnie represjonowany przez komunistów. Można przywołać wiele nazwisk ludzi z AK związanych z ziemią piotrkowską.

    Przypomnę także o innej dacie. 68 lat temu, 24 lutego 1953 r., został zamordowany gen. August Emil Fieldorf ˝Nil˝. (Dzwonek) Przez dziesięciolecia komuniści chcieli o nich zapomnieć, tym bardziej my musimy o tym pamiętać. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia